घाँसका पातमा पानीका थोपा चम्किरहेका थिए। खेतबारीको माटो भिजेर गन्ध फैलिरहेको थियो। हल्का हावा गाउँभरि बगिरहेको थियो। त्यो हावा सँगै झारपातको आवाज, खोलाको हल्का छाल र चरा चिरबिराउने स्वर मिसिएका थिए। नदीको पानी हल्का छालले ढल्किरहेको थियो। तालको सतहमा हल्का बिन्दुहरूले छाल बनाइरहेका थिए।

गाउँको मुख्य बाटोमा एउटा सानो झुपडीको अगाडि किशोरी रोजी उभिएकी थिइन्। उनको आँखामा उत्सुकता र केही डर मिसिएको थियो। आज बिहानै गाउँमा एउटा अनौठो कुरा भयो-गाउँकै पञ्चले एक अचानक बैठक बोलाएका थिए। प्रत्येक घरबाट मानिसहरू एक अर्कासँग कुराकानी गर्दै बैठक स्थलतर्फ हिँडिरहेका थिए। हावामा हल्का वर्षा र माटोको गन्ध मिसिएर वातावरणमा रहस्यात्मक महसुस भइरहेको थियो।

रोजीले हल्का छाता समातेकी थिइन्, तर उनको नजर पूर्ण रूपमा पञ्चको बैठकतर्फ जाँदै थियो। पञ्चले अचानक घोषणा गरे-“गाउँमा नयाँ नियम लागू हुनेछ। जसले बालविवाह रोक्नेछ र शिक्षालाई प्राथमिकता दिनेछ।”

रोजीको हृदयले अचानक चन्चलेपन महसुस गर्‍याे। उसको मन भित्र आशा र डरको मिश्रणले हल्का हल्लाइरहेको थियो। वरिपरि वर्षाले जंगलको हरियाली र खेतबारीको रंगलाई अझ जीवित बनाइरहेको थियो। चरा चिराउँदै, हल्का हावा झरेर रोजीको केश हल्लाइरहेको थियो।

उनको मनमा एउटा प्रश्न ल्यायो-“के साँच्चै केही परिवर्तन सम्भव छ?” वर्षाको आवाज, हावाको हल्का झोंका, चरा र खोलाको संगीत-सबैले त्यो क्षणलाई रहस्यात्मक र भविष्यको संकेतपूर्ण बनाइदियो।

त्यही गाउँमा जन्मिएकी थिइन् रोजी, एक चञ्चल, जिज्ञासु र जीवनप्रति उत्साही किशोरी। उनका आँखामा सधैं उत्सुकताको चमक हुन्थ्यो, र सानो स-साना कुरामा पनि उनी जीवनको आनन्द खोज्थिन्।

बिहानको घामले झुल्किने खेतबारी, पोखरीको चहलपहल र चराहरूको चिरबिर-सबै कुरामा उनी रमाउँथिन्। रोजीको परिवार कृषक थियो। बुवाआमा बिहानै उठेर खेतमा गन्हाउने माटोको गन्धसँग संघर्ष गर्थे, रातभरको थकानलाई बेवास्ता गरेर स-साना बच्चाहरूको पालनपोषण गर्थे। तर आर्थिक अवस्था सधैं चुनौतीपूर्ण रहन्थ्यो। दैनिक आवश्यकताहरू जुटाउन संघर्ष, वर्षौंदेखिको ऋण र अनिश्चित मौसमले परिवारको जीवन झन् कठिन बनाउँथ्यो।

घरमा चार स-साना बच्चा थिए, र रोजी बीचकी बच्चा। उनी सबैभन्दा स-साना र कमजोरको भेदभावको अनुभव गर्थिन्, तर उनको आत्मा कहिल्यै दबिन्नथ्यो। स्कूल जानको उनको इच्छा अडिग थियो। पढाइले उनलाई उज्यालो, भविष्यको आशा, र आफ्नो पहिचान दिने विश्वास थियो। तर गाउँमा त्यो उज्यालो सजिलै भेटिँदैनथ्यो। आर्थिक अभावले मात्र होइन, पुराना परम्परागत नियम, गाउँको रूढीवादी दृष्टिकोण र घरको अपेक्षाले उनको बाटो बारम्बार अवरुद्ध गर्थ्यो।

घरमा महिलाको काम, भाँडा माझ्ने, खेतमा सघाउने र घरको व्यवस्थापन-सबै जिम्मेवारी किशोरीको काँधमा पर्ने गर्थ्यो। बालिकालाई आफ्नै सपना खोज्न वा आफ्नो क्षमता प्रयोग गर्न पर्याप्त समय र अवसर दिइन्थेन। गाउँको समाजले भने जस्तो “यसरी नै हुन्छ, यही परम्परा हो” भन्ने सोचले किशोरीहरूको आवाज दबाइरहेको थियो।

रोजीको मन भित्र उत्सुकता, सपना र सवालको आगो जलिरहेको थियो। उनी जान्थिन्-यदि उनले पढ्न पाइनन् भने उनको भविष्य अँध्यारोमै रहन्छ। तर त्यो अँध्यारो मात्र होइन, उसको आफ्नै घरभित्रै दबाइएको आवाज र सीमित अवसरको भित्तामा उभिएको चुनौती थियो।

रोजी जब १४ वर्षकी थिइन्, परिवारले उनको विवाह तय गर्‍याे। उनी अझै बच्ची थिइन्, जीवन बुझ्ने अनुभव थिएन। गाउँमा परिवारको आदेश सर्वोच्च मानिन्थ्यो। विवाहको निर्णय उनीबारे बिना सोध, बिना तयार गराइ गरिएको थियो।

“रोजी, अब तिमी ठूलो भइसक्यौ। अब तिम्रो जीवन तयार छ,” उनका बुबा धिरेस आवाजमा भनिरहे।

रोजीले चुपचाप टाउको हल्लाइन्, तर मनभित्र डर र अनिश्चितताको बादल घुमिरहेको थियो। उनको बाल्यकाल अचानक हराएको जस्तो लाग्यो। आँखामा सपना र आँखामा आँसु-दुवै झिलिमिली गर्थे।

विवाहको तयारी सुरु भयो। घरभरि हल्का धूलो, माटोको गन्ध, र लुगा-सजावटको हलचल फैलियो। नयाँ लुगाफाटो तयार पारियो-रंगीन साडी, सुनका झुम्का, हातमा हल्का मेहन्दी। गाउँका महिलाहरूले पुरानो परम्परा अनुसार श्रृंगारमा सहयोग गरिन्। घरको आँगनमा फूलको माला झुन्ड्याइयो, र चुल्हो-भाँडा, भोजको तयारी सुरु भयो।

बिहेको दिन आइपुग्यो। बिहानको सूर्यले हल्का सुनौलो किरणले गाउँको हरियालीमा चमक थप्यो। अर्जुन, उनका भविष्यका जीवनसाथी, सुरुमा सज्जन र जिम्मेवार देखिन्थे। उनी राम्रो शिक्षा पाएका र व्यावहारिक व्यवहार देखाउने व्यक्ति जस्तो लाग्थे। रोजीको मनमा आशाको हल्का उज्यालो चम्कियो।

तर समयसँगै चीजहरू परिवर्तन हुन थाले। प्रारम्भिक सज्जनता पछाडि नियन्त्रण, आदेश र दमनको आभास देखा पर्न थाल्यो। घरभित्रको वातावरण अहिलेको भन्दा फरक हुन थाल्यो। रोजीलाई पढ्न छोड्न भनियो, उनका विचार र भावना नजरअन्दाज गरियो। नयाँ घरमा उनी स्वतन्त्र भएनन्; बाल्यकालको चञ्चलता र उत्साह बिस्तारै दबिन थाल्यो।

रोजीको जीवनको यो नयाँ अध्याय उनको साहस र चुनौतीको परीक्षण बन्ने थियो। उसको भविष्य अब केवल व्यक्तिगत अनुभव मात्र नभएर गाउँको पुराना रूढी र असमानताको जटिल परिप्रेक्ष्यमा अडिएको थियो।

विवाहपछि रोजी नयाँ घरमा पुगिन्। शुरूमै उनका पति अर्जुनले सज्जनता देखाए-मधुर बोली, सहयोगी व्यवहार, र सम्मान देखाउने प्रयास। रोजीले सोचिन्, ‘सायद यहाँ मेरो जीवन सहज हुनेछ।’ तर समयसँगै परिस्थितिहरू बदलिन थाल्यो।

“पढ्नको कुरा बन्द गर। घरको काममा ध्यान देऊ,” अर्जुनले कठोर स्वरमा आदेश दिए। रोजीले चुपचाप टाउको झुकाइन्, तर मनभित्रको पीडा र निराशा उबल्न थाल्यो। उनको सपनाहरू-पढाइ, आत्मनिर्भरता, र उज्यालो भविष्य-एकाएक सीमित भए। उनका विचार र भावना नजरअन्दाज गरियो।

घरभित्र स्वतन्त्रता घटाइयो। सानो निर्णयमा पनि उनलाई अनुमतिपत्र चाहिन्थ्यो। उनको जीवन, जुन पहिले उत्साह र जिज्ञासाले भरिएको थियो, अब जिम्मेवारी र नियन्त्रणको जालोमा फसियो।

तर यो पीडा केवल व्यक्तिगत थिएन। यो गाउँको पुरानो रूढी, लिंग आधारित असमानता र बालविवाहको प्रत्यक्ष परिणाम थियो। गाउँले यसलाई सामान्य ठाने-“यो त सधैं यस्तै हुन्छ।” तर रोजी भित्रको आवाज फरक थियो। उनले मनभित्र सधैं शान्त हुँदैन भन्ने कुरा महसुस गरिन्-यो असमानता सामान्य होइन। उसको आत्माले केही गर्नुपर्छ भनी चिच्याइरहेको थियो, तर कसरी, थाहा थिएन।

यो पीडाले रोजीलाई आफ्नो सीमितताबाट बाहिर निस्कनको पहिलो चुपचाप सन्देश दियो। एक दिन, रोजीले निर्णय गरिन्-उनी अब लाजले ढाकिन सक्दिनन्, आफ्ना पीडाहरू खोल्नेछिन्। मनभित्र डर र अनिश्चितता थियो, तर उनलाई थाहा थियो, केही नगरेसम्म उनको जीवन यहीँ अड्किनेछ। बिहानको हल्का घाम र चरा–चुनचुनको आवाजबीच उनले नजिकैको सामुदायिक केन्द्रको ढोका खोली।

भित्र प्रवेश गर्दा उनले देखिन्-नीरव, सामाजिक शिक्षाकर्मी, र महिला उद्धार समूहका सदस्यहरू, सधैं जस्तै मुस्कुराउँदै स्वागत गर्दै। उनीहरूका आँखा पूर्ण ध्यानले भरिएका थिए। रोजीले आफ्नो कथा सुनाइन्-घरको नियन्त्रण, पढाइ बन्द गर्नु, भावनालाई नजरअन्दाज गर्नु, र निराशाको कहालीलाग्दो अनुभव।

नीरवले ध्यानपूर्वक सुनिरहँदा, उनी भक्कानिन लागिन्। “रोजी, तपाईं एक्लो छैनन्। तपाईंको अधिकार, स्वास्थ्य र शिक्षा हामीले संरक्षण गर्नेछौं,” उनले विश्वासिलो स्वरमा भने।

समूहले उनलाई कानुनी अधिकार, स्वास्थ्य शिक्षा र मानसिक सहयोग उपलब्ध गरायो। तर सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा-उनीहरूले उनलाई साना सीप र आत्मनिर्भरता सिकाउने तालिम जडान गरिदिए। सिलाइ, खाद्य प्रशोधन र साना व्यापारका आधारभूत सीप सिक्दा रोजीको आँखामा नयाँ आत्मविश्वासको ज्योति बल्यो।

पहिले डरले थिचिएको मन अब उत्साहले भरिन थाल्यो। उनले महसुस गरिन्-अब उनी केवल पीडामा सीमित छैनन्, उनी आफ्नो जीवन आफैं निर्माण गर्न सक्ने शक्ति राख्छिन्।

रोजीले गाउँमै महिला समूह गठन गरिन्। समूहमा अन्य महिलाहरू पनि सामेल भए, जसले आफ्ना समस्याहरू खुल्ला गरिसकेका थिए। समूहमा आउने दिनहरू चुनौतीपूर्ण थिए। गाउँले आमूल परिवर्तन सहजै स्वीकारेन। आलोचना, अवहेलना र विरोध बढिरह्यो।

“तिमीले के गर्छौ, रोजी?” एक महिला गाउँलेले भनिन्।

“सहयोग, सशक्तीकरण र शिक्षा,” रोजीले जवाफ दिइन्। “हामीले हाम्रो अधिकार बुझ्नेछौं र हाम्रो जीवन सुधार्नेछौं।”

समूहले सानो तर गुणस्तरीय कपडा बनाउने तालिम सुरु गर्यो। उत्पादन बजारमा पुग्न थाल्यो। केही महिनामै महिलाहरूले आम्दानी सुरु गरे। गाउँका अभिभावकहरू प्रभावित भए। उनीहरूले देखे-महिलाले मेहनत गरेर घरको आयमा योगदान गर्न सक्छन्।

रोजीको साहस र परिवर्तनले गाउँमा सानो तर गहिरो तरंग सिर्जना गर्यो। सुरुमा केही युवतीहरू मात्र उनलाई चिन्न्थे, तर क्रमशः उनको उदाहरणले अरु किशोरीहरूमा आशाको ज्योति बाल्न थाल्यो। बालिकाहरू स्कूल फर्किन थाले। पहिले परिवारको डर, गाउँको रूढी र जिम्मेवारीको बोझले शिक्षा छोडेका बालिकाहरू अब फेरि किताबको पाना खोल्न लागे। शिक्षकहरूले पनि उत्साह बढाए, र स्कूलमा पढाइको वातावरण सजीव भयो।

अभिभावकहरूले सोच्न थाले-“हाम्रो छोरीलाई पढ्न दिनु पर्छ। भविष्य सुरक्षित गर्नुपर्छ।” यस विचारले गाउँको परम्परागत सोचमा हलचल ल्यायो। अब बालविवाहलाई सामान्य ठान्ने आँखा फेरिन थाल्यो। गाउँमा नानी–बालिकाहरूको अधिकार, स्वास्थ्य र शिक्षा विषयक चेतना फैलिन थाल्यो।

गाउँको पञ्च, जो पहिले नियम नबनाउने र पुराना रूढीलाई सहजै स्वीकार्ने गरेका थिए, अब परिस्थितिलाई गम्भीरतासाथ हेरिरहे। उनीहरूले अनौपचारिक नियम सुधार गरे र बालविवाह रोक्ने नयाँ समझौता गरे। यो निर्णय गाउँको इतिहासमा पहिलो पटक किशोरीहरूको हितमा आएको ठोस कदम थियो।

रोजीले आफ्नो अनुभवलाई बल बनाउँदै गाउँभरि अभियान चलाइन्। उनले स्कूल, घर र सामुदायिक कार्यक्रमहरू मार्फत किशोरीहरूको अधिकार, स्वास्थ्य र आत्मरक्षा सम्बन्धी जानकारी फैलाइन्। विद्यालयले छात्रालाई प्रोत्साहित गर्न थाले। अभिभावकहरूले बुझ्न थाले-“बुहारीलाई बच्चा बनाउनु अघि उनका शिक्षा र भविष्यको बारेमा विचार गर्नुपर्छ।”

नीरव र महिला उद्धार समूहसँग मिलेर उनले स्वास्थ्य शिक्षा र कानुनी अधिकार सम्बन्धी कार्यशालाहरू आयोजना गरिन्। किशोरीहरूले आफूलाई सुरक्षित राख्ने उपाय, आफ्नो मत राख्ने अधिकार र भविष्यको योजना बनाउने क्षमता प्राप्त गरिन्। गाउँका युवतीहरू अब आफ्नो जीवनको निर्णयमा सक्रिय सहभागी हुन थाले।

गाउँमा नयाँ सोच, शिक्षा र महिला सशक्तिकरणको संस्कृति ल्यायो। पुराना रूढी र असमानताले भरिएको समाजमा अब साना तर दृढ कदमले ठूलो परिवर्तन ल्याउन सकिन्छ भन्ने संदेश गाउँभरि फैलियो।

अर्जुनले घर छोडेर काम खोज्ने निर्णय गरेपछि घरको वातावरणमा क्रमशः सुधार देखिन थाल्यो। पहिले आफ्ना कामका बोझ र दबाबले घरमा प्रकट हुने तनाव कम भयो। उनले बालबालिकाको हेरचाहमा सक्रिय भूमिका लिन थाले र परिवारको व्यवस्थापनमा सहयोग गर्न थाल्यो। घरभित्रको सन्तुलन फर्कियो, र रोजीलाई आफ्नो पढाइ र महिला समूहमा काममा समय दिन सहज भयो। गाउँमा पनि घरघरमा सानो तर महत्वपूर्ण परिवर्तन आएको महसुस हुन थाल्यो।

तर जीवन सधैं सहज हुँदैन। केही समयपछि गाउँमा प्राकृतिक विपत्ति आयो—तात्कालिक बाढीले खेतबारी र सडकमाथि ठूलो असर पुर्यायो। साथै, स्वास्थ्य सेवामा कमीका कारण सानो महामारी फैलिन थाल्यो। गाउँले पहिले जस्तो एक्लै समस्या समाधान गर्न नसक्ने अवस्था आयो। यहाँ रोजीको नेतृत्व र समुदायको सहकार्य अपरिहार्य भयो।

रोजीले महिला समूहसँग मिलेर तत्काल राहत कार्यमा जुटिन्। बाढीबाट प्रभावित परिवारलाई खानपान, कपडा र औषधि वितरण गरिन्। स्वास्थ्य चेतना फैलाउन टोल–टोलमा गई सफाइ, सरसफाई, र रोगबाट जोगिने उपायहरूको जानकारी दिइन्। बालबालिकाको शिक्षा रोकिएर नबसोस भन्ने उद्देश्यले अस्थायी विद्यालय सेटअप गरे र बालबालिकालाई सिकाइमा जोडिन प्रेरित गरिन्।

उनको सक्रियता र साहसले गाउँमा विश्वासको वातावरण बनायो। पहिले गाउँले उनलाई एक किशोरीको रूपमा हेर्थे, तर अब उनी समुदायको भरोसायोग्य नेता बन्न पुगिन्। गाउँले बुझ्न थाले-साहस, नेतृत्व र सहकार्यले मात्र विपत्ति र समस्यालाई सामना गर्न सकिन्छ।

रोजीले संरचनात्मक रूपले समुदायलाई संगठित गरिन्। उनका कार्यक्रमहरूले गाउँको सामाजिक सहकार्य बढायो, महिला सशक्तिकरणलाई प्रोत्साहन दियो र बालबालिकाको भविष्य सुनिश्चित गर्यो। गाउँको जीवन क्रमशः व्यवस्थित, सुरक्षित र सक्रिय भयो।

यस क्रममा, रोजीले प्रमाणित गरिन्-साहसिक कदम, सामूहिक प्रयास र शिक्षाले कठिन परिस्थितिमा पनि समाजलाई बलियो बनाउँछ। बाढी र महामारीका चुनौतीहरूले उनी र गाउँलाई परिक्षा दिएका थिए, तर नेतृत्व, योजना र विश्वासले सबै बाधालाई पार गर्न सकिन्छ भन्ने संदेश गाउँभरि फैलियो।

रोजीले आफ्नो अनुभव र साहस प्रयोग गरी नजिकैको सामुदायिक केन्द्रमा सहयोग मागिन्। उनले कानुनी अधिकार, स्वास्थ्य शिक्षा र मनोवैज्ञानिक समर्थन पाए। तर सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा-उनले आत्मनिर्भर बन्ने अवसर पाए। सिलाइ, साना व्यापार र घरेलु उत्पादनका सीप सिकेर उनी केवल आफ्नो जीवन परिवर्तन गर्न मात्र होइन, गाउँकै अन्य महिलाहरूको जीवनमा पनि प्रकाश ल्याउन थालिन्।

उनले गाउँमा महिला समूह गठन गरिन्। समूहले व्यवसाय, स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रमा सक्रियता देखायो। बालिकाहरू स्कूल फर्किन थाले। अभिभावकहरूले बुझ्न थाले—छोरीको शिक्षा र स्वास्थ्यमा लगानी गर्नु पर्छ, बालविवाहले जीवनलाई सीमित पार्छ। गाउँको पञ्चले नियम सुढारे र बालविवाह रोक्न नयाँ समझौता भयो।

प्राकृतिक विपत्ति र महामारीले पनि चुनौती दिए, तर रोजीले महिला समूहसँग मिलेर राहत वितरण, स्वास्थ्य चेतना र बालबालिकाको सिकाइ सुनिश्चित गरिन्। उनका कदमले समुदायमा भरोसा र सहकार्यको वातावरण निर्माण गर्‍याे। अर्जुनले पनि व्यवहार सुधार्दै परिवारमा सहयोग गर्न थाले।

गाउँको बिहान चिसो र शीतल थियो। तर आज स्कुलको मैदानमा उत्साहको तातो थियो। रंगीन पोशाकमा सिँगारिएका बालिकाहरू हातमा पुस्तक र कलम बोकेर मञ्चतिर उभिएका थिए।

उनीहरूका आँखा चम्किरहेका थिए-पहिलोपटक परीक्षा दिने तयारी गर्दै, पहिलोपटक आफ्नो अधिकार र भविष्यको आवाज सुनाउने उत्साह बोकेका। गाउँले अचम्मका आँखाले हेरिरहेका थिए-पहिले जहाँ बालिका केवल घरभित्र सीमित हुन्थिन्, आज त्यही बालिका गीत गाउँदै, कविता पढ्दै र आत्मविश्वासका साथ मञ्चमा उभिएकी थिइन्।

त्यही दिन गाउँको चौतारीमा नयाँ जीवनको संकेत देखा पर्यो। महिला समूहले सिलाइ र घरेलु उत्पादनको स्टल सजायो। गाउँले पहिले अनपेक्षित भएर हेरिरहेका थिए। तर जब उनीहरूले स-सानो तर गुणस्तरीय उत्पादन किने, सबैलाई थाहा भयो-महिलाहरूले केवल काम मात्र गरेनन्, उनीहरूले आफ्नो जीवन बदल्ने आत्मनिर्भरता पाइसकेका थिए।

अर्जुन त्यहाँ उपस्थित थिए-पहिले जो नियन्त्रण र दमनमा थिए, आज उनी घर, व्यवसाय र बालबालिकाको शिक्षामा सक्रिय सहयोगी बनेका थिए। पछिल्ला दिनहरूमा स्वास्थ्य शिविरले गाउँमा नयाँ चेतना ल्यायो। रोजी र महिला समूहका सदस्यहरूले किशोरीहरूलाई स्वास्थ्य, पोषण र अधिकारबारे जानकारी दिए। बालिकाहरूले प्रश्न सोध्न थाले, अभिभावकहरू अचम्ममा परे। “हामीले कहिल्यै सोच्दैनथ्यौं कि हाम्रो छोरीले यति कुरा जान्न सक्छ,” उनीहरूले भने।

थोरै समयपछि गाउँको पञ्चले बालविवाह रोक्ने नयाँ नियम लागू गर्यो। पहिलोपटक, विवाह स्थगित गर्ने आदेश सबैले स्वीकारे। रोजीले आफ्नो अनुभव, तालिम र साहस प्रयोग गर्दै गाउँभरि भ्रमण गरिन्-विद्यालय, घर र सार्वजनिक स्थानमा। प्रत्येक घरमा उनले किशोरीहरूको अधिकार, शिक्षा र भविष्यको कथा सुनाइन्।

यी घटना-घटनाले गाउँमा वास्तविक परिवर्तन ल्यायो। बालिकाहरू नियमित स्कूल जान थाले, अभिभावकहरूले उनीहरूको भविष्यको योजना सोच्न थाले, र महिला समूहले व्यवसायिक उत्पादन मार्फत गाउँको आर्थिक गतिविधिमा योगदान गर्न थाले।

रोजीको कथा स्पष्ट भयो-व्यक्तिगत साहसले केवल सुरुवात गर्न सक्छ, तर समुदायको समझदारी, योजना र सशक्तिकरणले स्थायी परिवर्तन सम्भव बनाउँछ। गाउँभरि आशाको ज्योति बल्यो, र भविष्यका किशोरीहरूले पनि उज्यालो बाटो देखिन थाले।

रोजी आज पनि गाउँमा बस्छिन्। उनको जीवनमा चुनौतीहरू अझै छन्-प्राकृतिक विपत्ति, सामाजिक पूर्वाग्रह, र कहिलेकाहीँ आफ्नै डर-तर ती सबैले उनलाई अझ बलियो बनाएका छन्। बिहानको घामले गाउँमा सुनौलो प्रकाश फैलाउँछ, र त्यही प्रकाशले रोजीको घर, महिला समूहको कार्यशाला र स्कूलको मैदान उज्यालो बनाउँछ। तर यस उज्यालोको बीचमा एउटा रहस्यमय शान्ति पनि छ, जसले गाउँका मानिसहरूलाई सोच्न बाध्य पार्छ-“के साँच्चिकै परिवर्तन स्थायी हुनेछ?”

रोजीको कथा केवल व्यक्तिगत संघर्षको कुरा होइन। त्यो गाउँभरि फैलिएको चेतना, सहकार्य र शिक्षा हो। उनी भन्छिन्, “यदि हामी डराउँछौं र चुपचाप बस्छौं भने केही परिवर्तन हुँदैन। तर हामीले आवाज उठायौं, एकजुट भयौं र प्रयास गर्‍याैं भने हाम्रो भविष्य उज्यालो हुनेछ।” उनका शब्दहरूले बालिकाहरूमा आत्मविश्वास जगाउँछन्।

गाउँका बालिकाहरू अब स्कूल जान थालेका छन्। उनीहरूको हाँसो, कापीका पानाहरूको रेशमी आवाज, र शिक्षकका निर्देशले गाउँको हावा नै परिवर्तन गरेको छ। महिला समूहले साना व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेको छ-सिलाइ, खाद्य प्रसोधन, घरेलु उत्पादन-र त्यसले आर्थिक मात्र नभई मानसिक सशक्तीकरण पनि ल्याएको छ। गाउँका अभिभावकहरूले अब छोरीलाई केवल बच्चा वा घरधन्दा मात्र होइन, भविष्यको निर्माता पनि ठान्न थालेका छन्।

तर अझै रातको समयमा, जब हावा हल्का चिसो लिएर गाउँको माथि उड्छ, र झ्यालका परालहरू हल्का हल्लिन्छन्, तब कुनै अनौठो भावना गाउँभरि फैलिन्छ। कहिलेकाहीँ, कुनै बच्चा वा युवा अचानक चुप हुन्छ, कसैले पनि देख्न नसक्ने छायाहरूको अनुभव गर्छ। वृद्धहरूले भन्छन्-“कसैले हाम्रो पुरानो विश्वासलाई चुनौती दिएको छ, तर के त्यो स्थायी छ?”

रोजीको आँखामा चमक र आत्मविश्वास छ, तर त्यो चमकमा पनि एउटा गहिरो रहस्य छ-सामाजिक परिवर्तन केवल साहस र शिक्षा मात्र होइन; यो आत्मा, समय र समुदायको अनौठो मेल हो। उनको कथा प्रमाण हो-साहस, शिक्षा र समुदायको समर्थनले समाजको पुरानो घाउ निको पार्न सक्छ, तर यो प्रक्रिया पूर्ण कहिल्यै पनि स्पष्ट हुँदैन।

रोजी हाँस्छिन्, गाउँको खोला किनारमा उभिएर, अनि आकाशतिर हेर्छिन्। उनको मनमा प्रश्न छ-“अझै कति कुरा अनकही छन्, अझै कति परिवर्तन गहिरो हुनेछन्?” अनि त्यो प्रश्न हावासँगै गाउँमा घुम्छ, भविष्यको रहस्य जस्तै-सुनौलो, शान्त, तर अनिश्चित।