नेपालको राजनीति हेर्दा कहिलेकाहीँ लाग्छ-हाम्रो देशको वास्तविक राजधानी काठमाडौं होइन, दिल्ली नै हो कि? चुनाव नजिकिँदै जाँदा त झन् यो शंका बलियो बन्छ।

नेताहरूको दिल्ली यात्राको भीड हेर्दा मानौँ दिल्लीमा कुनै विशेष “राजनीतिक आरती” चलिरहेको छ, जहाँ गएर मात्र नेपाल फर्केर भाषण गर्न पाइन्छ। जनताले भोट हालेर पठाएका नेताहरूले आफ्नै देशमा बसेर निर्णय गर्न नसक्ने अवस्था देख्दा नागरिकको मनमा स्वाभिमानभन्दा बढी व्यङ्ग्य जन्मिनु स्वाभाविक हो।

अहिले पनि प्रचण्ड, आरजु राणा, दुर्गा प्रसाईंजस्ता फरक-फरक ध्रुवका पात्रहरू एउटै दिशातिर उडान भरिरहेका दृश्यले जनतालाई झन् चकित बनाउँछ।

विचारधारा, पार्टी, सिद्धान्त-यी सबै कुरा त जस्तोसुकै भए पनि दिल्ली जाने बाटो भने सबैको साझा देखिन्छ। मानौँ दिल्लीमा कुनै “राजनीतिक पासपोर्ट स्ट्याम्प” छ, जसले बिना नेपालमा सरकार बनाउने अधिकार नै लाग्दैन।

जनताले भोट हालेर पठाएका नेताहरूले आफ्नै देशमा बसेर निर्णय गर्न नसक्ने अवस्था देख्दा नागरिकको मनमा व्यङ्ग्यभन्दा ठूलो पीडा जन्मिन्छ। देशभित्र समस्या छ, तर समाधान चाहिँ दिल्लीमा खोजिन्छ। काठमाडौँमा जनता लाइनमा उभिन्छन्, दिल्लीमा नेता।

अन्त्यमा भन्नुपर्दा, नेपाली राजनीति यस्तो मोडमा आइपुगेको छ जहाँ नेताहरूको दिल्ली मोह र जनताको निराशा बीचको दूरी दिनदिनै बढ्दै गएको छ। विदेशमा बसेका नेपालीहरूले तीज, दशैं, तिहार, छठजस्ता चाडपर्व मनाएर आफ्नो देशको संस्कृति जोगाइरहेका छन्, तर देशभित्र बसेका नेताहरू भने दिल्लीको पूजामा धाउँदै आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व जोगाउन व्यस्त छन्।

जनताले परिवर्तनको आशा गर्छन्, तर नेताहरूले दिशानिर्देश दिल्लीमा खोज्छन्। यही विरोधाभासले नेपाली राजनीति व्यङ्ग्यको विषय बन्नु कुनै संयोग होइन-यो हाम्रो राजनीतिक संस्कृतिको दैनिकी बनेको कठोर यथार्थ हो।

हलाइ, विदेशमा बसेर नेपालीहरूले देशको संस्कृति बचाइरहेका छन्, तर देशभित्र बसेका नेताहरूले देशको स्वाभिमान नै बचाउन नसक्नु-यही त हाम्रो राजनीति हो।यता विदेशमा बसेका नेपाली समुदायले भने आफ्नो संस्कृति जोगाइराख्न गरेको प्रयास हेर्दा मन गर्वले भरिन्छ।

जनवरी ४, २०२६ मा Virginia मा Tamang Society Greater Washington, USA ले घ्याप्से पूजामा प्रस्तुत गरेको च्याम-अथवा मुखुण्डो नृत्यले देखायो कि परम्परा जोगाउन मन चाहियो भने देशको सीमाले केही फरक पार्दैन। विदेशमा बसेर पनि तामाङ समुदायले आफ्नो पहिचान, संस्कृति, र परम्परा जोगाइराखेको दृश्य प्रेरणादायी छ।

तर राजनीति जोगाउन चाहिँ नेताहरूलाई दिल्लीकै सीमा चाहिन्छ। एकातिर समुदायले आफ्नो पहिचान संसारभर फैलाइरहेका छन्, अर्कोतिर नेताहरूले आफ्नै देशको निर्णय गर्न पनि छिमेकीको ढोकामा ढोकढक्याउनुपर्ने अवस्था बनाइदिएका छन्।

विदेशमा बसेका नेपालीहरूले तीज, दशैं, तिहार, छठजस्ता चाडपर्व मनाएर आफ्नो देशको संस्कृति जोगाइरहेका छन्, तर देशभित्र बसेका नेताहरू भने दिल्लीको पूजामा धाउँदै आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व जोगाउन व्यस्त छन्।

निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, नेपाली राजनीति यस्तो मोडमा आइपुगेको छ जहाँ नेताहरूको दिल्ली मोह र जनताको निराशा बीचको दूरी दिनदिनै बढ्दै गएको छ। विदेशमा बसेर समुदायले संस्कृति जोगाइरहेका छन्, तर देशभित्र बसेर नेताहरूले स्वाभिमान जोगाउन सकिरहेका छैनन्।

जनताले परिवर्तनको आशा गर्छन्, तर नेताहरूले दिशानिर्देश दिल्लीमा खोज्छन्। यही विरोधाभासले नेपाली राजनीति व्यङ्ग्यको विषय बन्नु कुनै संयोग होइन-यो हाम्रो राजनीतिक संस्कृतिको दैनिकी बनेको कठोर यथार्थ हो।

अन्त्यमा भन्नुपर्दा, नेपाली राजनीति यस्तो मोडमा आइपुगेको छ जहाँ नेताहरूको दिल्ली मोह र जनताको निराशा बीचको दूरी दिनदिनै बढ्दै गएको छ। विदेशमा बसेका नेपालीहरूले तीज, दशैं, तिहार, छठजस्ता चाडपर्व मनाएर आफ्नो देशको संस्कृति जोगाइरहेका छन्, तर देशभित्र बसेका नेताहरू भने दिल्लीको पूजामा धाउँदै आफ्नो राजनीतिक अस्तित्व जोगाउन व्यस्त छन्।

जनताले परिवर्तनको आशा गर्छन्, तर नेताहरूले दिशानिर्देश दिल्लीमै खोज्छन्। यही विरोधाभासले नेपाली राजनीति व्यङ्ग्यको विषय बन्नु कुनै संयोग होइन-यो हाम्रो राजनीतिक संस्कृतिको दैनिकी बनेको कठोर यथार्थ हो।