काठमाडौं । इरानमा महंगी विरुद्ध १३ दिनदेखि जारी विरोध प्रदर्शन देशभरका १०० भन्दा बढी शहरहरूमा फैलिएपछि बिहीबार राति अवस्था झनै बिग्रिएको सीएनएनले रिपोर्ट गरेको छ।

प्रदर्शनकारीहरूले सडक अवरुद्ध गरे र आगो लगाए। मानिसहरूले “खमेनीको मृत्यु” र “इस्लामिक गणतन्त्र मुर्दावाद” जस्ता नारा लगाए। केही ठाउँहरूमा प्रदर्शनकारीहरूले निर्वासित युवराज रेजा पहलवीलाई समर्थन गर्दै “यो अन्तिम लडाई हो, शाह पहलवी फर्कनेछन्” भन्ने नारा लगाए।

अमेरिकी मानव अधिकार एजेन्सीका अनुसार प्रदर्शनका क्रममा भएको हिंसामा अहिलेसम्म ४५ जनाको मृत्यु भइसकेको छ जसमा आठ बालबालिका पनि छन्। एक प्रहरी अधिकारीलाई छुरा प्रहार गरी हत्या गरिएको छ। २,२७० भन्दा बढीलाई हिरासतमा लिइएको छ।

देशभर इन्टरनेट र फोन सेवाहरू काटिएका छन्, तेहरान विमानस्थल बन्द गरिएको छ र सेनालाई सतर्क राखिएको छ। तेहरानका बजारहरू बन्द छन् । विद्यार्थीहरूले विश्वविद्यालय क्याम्पसहरू कब्जा गरेका छन् ।

बिहीबार राति सरकारले देशभर इन्टरनेट र फोन लाइनहरू काट्यो, जुन कदमलाई इन्टरनेट वाचडग नेटब्लक्सले हिंसात्मक कारबाहीको तयारीको रूपमा वर्णन गरेको छ। तैपनि, केही मानिसहरूले एलन मस्कको उपग्रह-संचालित इन्टरनेट सेवा स्टारलिङ्कबाट भिडियोहरू पोस्ट गरिरहेका छन्।

निर्वासित राजकुमार रेजा पहलवीले मानिसहरूलाई सडकमा आउन आह्वान गरेपछि बिहीबार विरोध प्रदर्शन तीव्र भएको छ। रेजा पहलवी इरानका अन्तिम शाह मोहम्मद रेजा पहलवीका छोरा हुन्, जसलाई १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिको समयमा सत्ताबाट हटाइएको थियो। युवराज पहलवी हाल संयुक्त राज्य अमेरिकामा बस्छन्।

“म राष्ट्रपति ट्रम्पको प्रशंसा गर्छु। स्वतन्त्र संसारको नेताको रूपमा उहाँले फेरि एक पटक सरकारलाई जवाफदेही बनाउनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिनुभएको छ। अब अरूले उहाँको नेतृत्वलाई पछ्याउने आफ्नो मौनता तोड्ने र इरानी जनतासँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै कारबाही गर्ने समय आएको छ,” पहलवीले लेखे।

अमेरिकाले पनि निर्वासित युवराजलाई साथ दिएको छ जसले अमेरिकाकै सहयोगमा इरानमा राजतन्त्र फर्किन सक्ने अनुमान गरिएको छ । यो अशान्तिको बीचमा अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले फेरि धम्की दिऊदै भनेका छन् ‘यदि प्रदर्शनकारीहरू मारिए भने अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण गर्नेछ। मैले उनीहरूलाई भनेको छु, यदि उनीहरूले मानिसहरूलाई मार्न थाले भने हामी उनीहरूलाई धेरै कडा रूपमा लक्षित गर्नेछौं ।”

डिसेम्बर २०२५ मा इरानी मुद्रा रियाल प्रति अमेरिकी डलर लगभग १.४५ मिलियनको अहिलेसम्मकै न्यून विन्दुमा झर्यो। वर्षको सुरुवातदेखि नै रियालको मूल्य लगभग आधा घटेको छ। मुद्रास्फीति उच्चतम बिन्दुमा पुगेको छ, खाद्यान्नको मूल्य ७२% ले र औषधिको मूल्य ५०% ले बढेको छ। २०२६ को बजेटमा ६२% ले कर बढाउने सरकारको प्रस्तावले आम जनतामा ठूलो आक्रोश सिर्जना गरेको छ।

यसैकारण इरानको अहिलेको शासनले ६५ वर्षीय युवराज रेजा पहलवीलाई सत्ता सुम्पिनुपर्ने आह्वान गरिएको छ। प्रदर्शनकारीहरूले उनलाई धर्मनिरपेक्ष र लोकतान्त्रिक विकल्पको रूपमा हेर्छन्। युवाहरू र आम जनता विश्वास गर्छन् – पहलवीको फिर्तीले इरानमा आर्थिक स्थिरता, विश्वव्यापी स्वीकृति र व्यक्तिगत स्वतन्त्रता ल्याउन सक्छ।