काठमाडौं। विश्वभर मार्च २० लाई World Happiness Day मनाइँदै गर्दा प्रकाशित World Happiness Report ( https://www.worldhappiness.report/) अनुसार नेपालले सन् २०२५ को विश्व खुशी सूचकांकमा सामान्य सुधार गर्दै १४७ देशमध्ये ९२औँ स्थान हासिल गरेको छ।

संयुक्त राष्ट्रसंघद्वारा प्रकाशित उक्त प्रतिवेदनले विश्वभरका मानिसहरूको जीवन सन्तुष्टि, सामाजिक अवस्था र समग्र कल्याणलाई मापन गर्दै विश्वको खुशीको स्तरको एक महत्वपूर्ण सूचकका रूपमा काम गर्छ।

प्रतिवेदनअनुसार Finland लगातार आठौँ वर्ष पनि विश्वकै सबैभन्दा खुशी देश बनेको छ। उत्तर युरोपका नर्डिक राष्ट्रहरूले यसपटक पनि शीर्ष स्थानहरूमा वर्चस्व कायम गरेका छन्। सूचीमा Denmark दोस्रो, Iceland तेस्रो, Sweden चौथो र Norway सातौँ स्थानमा परेका छन्।

अर्कोतर्फ, Afghanistan भने पुनः सूचीको पुछारमा रहेको छ। सन् २०२० मा Taliban सत्तामा फर्किएपछि त्यहाँ देखिएको मानवीय संकट अझै कायम रहेको कारण यसले खुशीको स्तर निकै न्यून रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

नेपालले भने आफ्नो खुशी सूचकमा केही सुधार गर्दै सन् २०२४ को ९३औँ स्थानबाट २०२५ मा ९२औँ स्थानमा उक्लिएको छ। यद्यपि, यो सन् २०२३ मा प्राप्त ७८औँ स्थान भन्दा अझै तल रहेको देखिन्छ।

दक्षिण एसियाली सन्दर्भमा नेपालको स्थिति छिमेकी देशहरूभन्दा तुलनात्मक रूपमा राम्रो देखिएको छ। India खुशी देशहरूको सूचीमा ११८औँ स्थानमा रहेको छ भने Pakistan १०९औँ स्थानमा छ। त्यस्तै China भने ६८औँ स्थानमा रहेको प्रतिवेदनले जनाएको छ।

अन्य दक्षिण एसियाली देशहरूमा Sri Lanka १३३औँ र Bangladesh १३४औँ स्थानमा रहेका छन्। यस वर्षको सूचीमा भने Bhutan र Maldives समावेश नभएको उल्लेख गरिएको छ।

विश्वकै खुशी देशहरूको शीर्ष १० सूचीमा Netherlands पाँचौँ, Costa Rica छैटौँ, Israel आठौँ, Luxembourg नवौँ र Mexico दशौँ स्थानमा रहेका छन्।

यसैबीच, United States भने विश्व खुशी सूचकांकमा यस वर्ष २४औँ स्थानमा पुगेको छ, जुन सन् २०२४ को तुलनामा एक स्थानले तल हो। सन् २०१२ मा भने अमेरिका ११औँ स्थानमा रहेको थियो।

प्रतिवेदन १४७ देशका नागरिकहरूले आफ्नो जीवनको गुणस्तरलाई कसरी मूल्याङ्कन गर्छन् भन्ने विश्लेषणका आधारमा तयार गरिएको हो। अध्ययनअनुसार सामाजिक सहयोग, अरूसँग स्रोत बाँड्ने संस्कार, परिवारको आकार तथा आवश्यक पर्दा साथ दिने व्यक्ति हुनु जस्ता पक्षहरूले मानिसको खुशीमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।

सर्वेक्षणमा सहभागीहरूलाई ० देखि १० अंकसम्मको मापनमा आफ्नो जीवनको स्तर मूल्यांकन गर्न भनिएको थियो। त्यस क्रममा प्रति व्यक्ति आय (GDP per capita), सामाजिक सहयोग, स्वस्थ जीवन प्रत्याशा, जीवनका निर्णय स्वतन्त्र रूपमा लिन पाउने अधिकार, उदारता तथा भ्रष्टाचारप्रतिको धारणा जस्ता सूचकहरूलाई आधार बनाइएको थियो।

प्रतिवेदनले अर्को रोचक तथ्य पनि उजागर गरेको छ। हराएको बटुवा (वालेट) फिर्ता हुने विषयमा गरिएको अध्ययनले मानिसहरू आफ्ना समुदायका मानिसहरूको दयालुता र सहयोगी स्वभावबारे वास्तविकताभन्दा धेरै निराशावादी सोच राख्ने देखिएको जनाएको छ।

अनुसन्धानका अनुसार हराएको बटुवा फिर्ता हुने वास्तविक दर मानिसहरूले अनुमान गरेभन्दा झण्डै दोब्बर रहेको पाइएको छ। अरू मानिसहरूले हराएको वस्तु फिर्ता गर्नेछन् भन्ने विश्वास पनि जनताको समग्र खुशीको स्तरसँग बलियो रूपमा सम्बन्धित रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।

यस सन्दर्भमा नर्डिक राष्ट्रहरूमा हराएको बटुवा फिर्ता हुने अपेक्षा र वास्तविक दर दुवै उच्च देखिएको छ।

उक्त प्रतिवेदन Gallup को Gallup World Poll लगायत विभिन्न स्रोतबाट संकलित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको हो। साथै Lloyd’s Register Foundation को World Risk Poll जस्ता अध्ययनहरूको तथ्यांक प्रयोग गरी विश्वभरका कल्याण विज्ञानका विशेषज्ञहरूले यसको विश्लेषण गरेका हुन्।

२०२६ मा नेपालमा भएको ठूलो परिवर्तनले नेपालको ह्यापिनेस इन्डेक्सलाई अझ माथि पुर्याउने विश्वास गरिएको छ। नेपालमा योग ध्यान र वेलनेसको विशेष अभियान सुरु गरिएको छ, र मानिसलाई खुसी बनाउन बाह्य भन्दा आन्तरिक अध्यात्मले ठूलो भूमिका खेल्छ भनेर सचेतना जागरण गरिएको छ।

यसरीनै नेपाललाई विभिन्न क्षेत्रबाट अझ खुशी देश बनाउँदै जाने अभियानमा सांगीतिक क्षेत्रबाट पनि निरन्तर प्रयास छ। हालसालै खुसीको लागि यो गीत सार्वजनिक गरिएको थियो।