काठमाडौं । न्यूयोर्कको लिबर्टी स्ट्रिटमा जमिनमुनि २५ मिटर गहिराइमा अमेरिकी फेडरल रिजर्भको मुख्यालयको तहखानामा विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरू, सरकारहरू र संस्थाहरूको स्वामित्वमा रहेका पाँच लाखभन्दा बढी सुनका बिस्कुटहरू सुरक्षित राखिएका छन्। फेडरल रिजर्भ, जसलाई प्रायः ‘फेड’ भनिन्छ, अमेरिकाको केन्द्रीय बैंक हो।

फेडरल रिजर्भको यो भण्डार ९० टनको स्टिल सिलिन्डरद्वारा सुरक्षित छ, जुन एक पटक बन्द भएपछि अर्को दिनसम्म खोल्न सकिँदैन। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सुन भण्डार हो जहाँ लगभग ६,३०० टन सुनका सिक्का र इँटाहरू राखिएका छन्। यसको हालको मूल्य एक ट्रिलियन डलरभन्दा बढी छ, जुन अमेरिकाको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को लगभग चार प्रतिशत हो।

यो गोल्ड भोल्टले विश्वव्यापी वित्तीय प्रणालीको स्थिरतामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। धेरै देशहरूले आफ्नो मुद्रालाई सहयोग गर्न र संकटका बेला सुरक्षित सम्पत्तिको रूपमा यहाँ सुन भण्डारण गर्छन्। वित्तीय उथलपुथल वा भू-राजनीतिक अस्थिरताका समयमा सुनलाई सबैभन्दा सुरक्षित लगानी मानिन्छ।

बर्कले विश्वविद्यालयका विज्ञ ब्यारी आइचेनग्रीनका अनुसार, “यो उनीहरूको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सम्पत्ति हो, जसले संकटका बेला विदेशी मुद्रा बजारमा हस्तक्षेप गर्न र अन्तिम ऋणदाताको रूपमा काम गर्न अनुमति दिन्छ।”

दशकौंसम्म अमेरिकालाई एक भरपर्दो संरक्षक मानिन्थ्यो। तर, डोनाल्ड ट्रम्प सत्तामा फर्किएसँगै युरोपेली राजनीतिज्ञ र विज्ञहरूले त्यहाँ रहेको आफ्नो सुन फिर्ता ल्याउने सम्भावना व्यक्त गरेका छन्। हालका महिनाहरूमा ट्रम्प र युरोपेली सहयोगीहरूबीच महसुल (ट्यारिफ), डेनमार्कको सार्वभौमिकता र इरानसँगको तनाव जस्ता विषयमा मतभेद देखिएका छन्।

रूसले आफ्नो सुन आफ्नै देशमा राखेर पश्चिमी प्रतिबन्धहरूबाट सुरक्षित राखेको छ, तर जर्मनी, इटाली र स्विट्जरल्याण्ड जस्ता देशहरूको ठूलो हिस्सा अझै पनि न्यूयोर्कमै छ।

जर्मनीसँग विश्वको दोस्रो ठूलो सुन भण्डार छ। अनुमान अनुसार फेडरल रिजर्भसँग जर्मनीको लगभग १,२०० टन सुन छ, जसको मूल्य करिब २०० अर्ब डलर पर्छ। जर्मन करदाता संघका अध्यक्ष माइकल ज्यागर भन्छन्, “ट्रम्प अप्रत्याशित छन्। हाम्रो सुन अब फेडरल रिजर्भमा सुरक्षित छैन।”

बुन्डेसबैंकका अध्यक्ष जोआखिम नागेलले यी आशंकाहरूलाई कम गर्ने प्रयास गरे तापनि विज्ञहरू भने विश्वस्त छैनन्।

सन् १९६० को दशकमा फ्रान्सेली राष्ट्रपति चार्ल्स डि गलले डलरको अवमूल्यन हुने डरले आफ्नो सुन फिर्ता लगेका थिए। पछि सन् १९७१ मा रिचर्ड निक्सनले डलरको सुनसँगको सम्बन्ध (कन्भर्टिबिलिटी) अन्त्य गर्दा उनको निर्णय सही सावित भएको थियो।

हाल फेडरल रिजर्भ र ट्रम्प प्रशासनबीच पनि तनाव छ। ट्रम्पले ब्याजदर घटाउन अस्वीकार गरेको भन्दै फेडका अध्यक्ष जेरोम पावेलमाथि बारम्बार आक्रमण गर्दै आएका छन्।

युरोपेली केन्द्रीय बैंक की अध्यक्ष क्रिस्टिन लेगार्डले भनेझैं, “अन्तर्राष्ट्रिय मौद्रिक प्रणालीको इतिहासमा यस्ता समय पनि आउँछन्, जब अटल देखिने जग पनि हल्लिन थाल्छन्।” युरोपेली देशहरूले अहिले सम्म सुन फिर्ता लैजाने औपचारिक निर्णय नगरे तापनि, अमेरिकामाथिको भरोसामा भने दरार पर्न थालेको देखिन्छ।