काठमाडौं । इरानको क्रान्तिकारी अदालतले नोबेल शान्ति पुरस्कार विजेता तथा मानव अधिकारकर्मी नरगिस मोहम्मदीलाई “राज्य विरुद्ध षड्यन्त्र” र “प्रचार” गरेको आरोपमा दोषी ठहर गर्दै सात वर्षभन्दा बढी जेल सजाय सुनाएको उनका वकिलले बताएका छन्।

सजायमा दुई वर्षको आन्तरिक निर्वासन र यात्रा प्रतिबन्ध पनि लगाइएको छ। मोहम्मदी फेब्रुअरीदेखि भोक हडतालमा छिन्। उनी २०२२ मा महसा अमिनीको मृत्युपछि सुरु भएको विरोध प्रदर्शनको मुखर समर्थक रहेकी छिन्।

उनले यसअघि १३ वर्ष जेल जीवन बिताएकी थिइन् र स्वास्थ्यको कारणले गर्दा अस्थायी रूपमा रिहा भएकी थिइन्। मानव अधिकार संगठनहरूले यो सजायको निन्दा गरेका छन्। यो निर्णय त्यस्तो समयमा आएको हो जब इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमलाई लिएर संयुक्त राज्य अमेरिकासँग वार्ता गरिरहेको छ।

नर्गेस मोहम्मदीलाई २०२३ मा नोबेल शान्ति पुरस्कारको लागि छनोट गरिएको थियो । उनी यो पुरस्कार पाउने दोस्रो इरानी महिला हुन्। इरानमा महिलामाथि हुने अत्याचार र राजनीतिक बन्दीहरूलाई गरिने दुर्व्यवहार विरुद्ध लड्ने उनको कामको लागि उनलाई यो पुरस्कार प्रदान गरिएको हो। उनले इरानमा मृत्युदण्डको विरुद्धमा पनि बोलेकी थिइन्।

नोबेल समितिका प्रमुखले उनलाई “स्वतन्त्रता सेनानी” भने। पुरस्कार प्राप्त गर्दा उनी तेहरानको एभिन जेलमा थिइन्। पेरिसमा बस्ने उनका छोराछोरीले पुरस्कार प्राप्त गरे। आफ्नो पुस्तक “सेतो यातना: इरानी महिला कैदीहरूसँग अन्तर्वार्ता” मा नरगिसले आफ्नो जेल अनुभव र १२ अन्य कैदीहरूको बारेमा लेखेकी छिन्।

नरगिस मोहम्मदी विगत ३० वर्षदेखि इरानमा मानव अधिकारको लागि लड्दै आएकी छिन्। यस अवधिमा उनी धेरै पटक जेल परेकी छिन्। उनी अहिलेसम्म १३ पटक पक्राउ परिसकेकी छिन्।

उनलाई पहिलो पटक २०११ मा हिरासतमा लिइएको थियो। २०१५ मा, उनलाई राष्ट्रिय सुरक्षा विरुद्ध प्रचार फैलाएको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो र झान्जन केन्द्रीय कारागारमा राखिएको थियो। २०२० मा, नरगिसलाई उनको सजाय घटाइएपछि रिहा गरिएको थियो।