काठमाडौं । यो दर्दनाक कथा १७ वर्षअघि पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादको सेक्टर जी-१० को एक सडकबाट सुरु भएको थियो।

१० वर्षीया किरण आइसक्रिम खोज्न पानी परेको बेला घरबाट निस्किएकी थिइन्। त्यतिबेला किरणले आइसक्रिम त भेट्टाइन् तर उनको बाल्यकाल र उनका आमाबाबु उनीबाट धेरै टाढा गए।

किरण पाकिस्तानको पञ्जाब प्रान्तको कसुर जिल्लाको एउटा सानो गाउँकी हुन्। उनले आफ्नो जीवनका धेरै वसन्तहरू आफ्ना आमाबाबु, दाजुभाइ दिदीबहिनी र आफन्तहरूबाट टाढा कराँचीको एधी केन्द्रमा बिताइन्।

किरणका आमाबाबु र दाजुभाइ दिदीबहिनीलाई खोज्न धेरै प्रयास गरियो तर कुनै सफलता मिलेन। किरणका आमाबाबु र दाजुभाइ दिदीबहिनीले पनि उनी फर्कने आशा गुमाएको जस्तो देखिन्थ्यो।

तर यो निराशा तब खुशीमा परिणत भयो जब १७ वर्षपछि पञ्जाब प्रहरीको सेफ सिटी प्रोजेक्ट अन्तर्गत काम गर्ने मानिसहरूले किरणको बारेमा सुराग पाए।

किरणका बुबा अब्दुल मजीद र परिवारका अन्य सदस्यहरूले यसबारे कुरा गरेनन्, यद्यपि उनको परिवारसँग सम्बन्धित एक वृद्ध व्यक्ति असद मुनिरले यसबारे धेरै जानकारी दिए। असद मुनिर किरणका ठूलोबुवा हुन्।

कसुर जिल्लाको बागरी गाउँका बासिन्दा असद मुनिरले भने ‘१७ वर्षअघि जब किरण केवल दस वर्षकी थिइन् उनी इस्लामाबादको जी-१० मा मेरी बहिनी वा उनकी फुपुको घरमा बस्दै आएकी थिइन्। जी-१० केन्द्र हाम्रो घरको ठीक अगाडि छ, जहाँ उनी आइसक्रिम किन्न गएकी थिइन्। यो २००८ को कुरा हो। त्यतिबेला ठूलो पानी परिरहेको थियो।”

असद मुनिरले भने ‘किरण लामो समयसम्म घर नफर्केपछि उनको खोजी गरियो तर उनी फेला परिनन्। त्यतिबेला, उनलाई जताततै र हरेक कुनामा खोजियो तर किरणको कुनै पत्ता लागेन।”

किरण भन्छिन् – उनी आइसक्रिम किन्न घरबाट निस्केकी थिइन् र भारी वर्षामा बाटो बिराएकी थिइन्।

उनका अनुसार, उनी आफ्नो घर खोज्दै लामो समयसम्म सडकमा भौतारिरहेकी थिइन्, तर “जब मैले आफ्नो घर भेट्टाउन सकिन, कसैले मलाई इस्लामाबादको एधी सेन्टर लग्यो।”

किरणले भनिन्, “पहिले मलाई इस्लामाबादको एधी सेन्टरमा राखिएको थियो तर केही समयपछि बिल्कीस एधीले मलाई कराँचीको एधी सेन्टरमा लगिन् र म त्यहाँ १७ वर्ष बसें।”

कराँचीस्थित एधी सेन्टरकी शबाना फैसलले भनिन् – किरण १७ वर्षअघि इस्लामाबादस्थित एधी सेन्टरमा आएकी थिइन्। उनले बताएअनुसार कसैले उनलाई त्यहाँ छोडेर गएको थियो र सायद उनले बाटो बिराएकी थिइन्।

“उनी केही समय इस्लामाबादको एधी सेन्टरमा बसिन्। यस समयमा, बिल्कीस एधीले इस्लामाबाद एधी सेन्टरको भ्रमण गरिन्, जहाँ उनले किरणलाई सन्चो नभएको देखिन्, त्यसैले उनले उनलाई कराँचीको एधी सेन्टरमा लगिन्।”

शबाना फैसलले भनिन् – केही समय अघि पञ्जाब प्रहरीको सेफ सिटी प्रोजेक्टसँग सम्बन्धित ‘मेरा प्यारा’ को टोली कराँचीको एधी सेन्टरमा गएको थियो, जसले किरणको अन्तर्वार्ता लिएको थियो र उनका आफन्तहरूलाई खोज्ने काम गरेको थियो।

सिद्रा इकराम लाहोरमा “मेरा प्यारा” कार्यक्रमकी वरिष्ठ प्रहरी सञ्चार अधिकृत हुन्। उनी बताउँछिन् – पञ्जाब प्रहरीको सुरक्षित शहर कार्यक्रम अन्तर्गत सुरु गरिएको “मेरा प्यारा” परियोजनाले हराएका बालबालिकालाई उनीहरूका आफन्तहरूसँग पुनर्मिलन गराउने लक्ष्य राखेको छ।

यो परियोजना एक वर्ष अघि सुरु गरिएको थियो। उनले यस परियोजना अन्तर्गत हालसम्म ५१ हजार बालबालिकालाई उनीहरूका अभिभावकसँग पुनर्मिलन गराइएको दाबी गरिन्।

सिद्रा इकरामले भनिन् – डिजिटल माध्यमहरू बाहेक, यस उद्देश्यका लागि प्रहरी स्रोतहरू पनि प्रयोग गरिन्छ र हाम्रा टोलीहरूले विभिन्न संस्थाहरूमा बालबालिकाहरूसँग अन्तर्वार्ता लिन्छन् जहाँ त्यागिएका बालबालिकाहरूलाई राखिन्छ र त्यसपछि ती अन्तर्वार्ताहरूबाट प्राप्त जानकारीको मद्दतले बालबालिकाका आफन्तहरूको खोजी गरिन्छ।”

उनले भनिन् – किरणको हकमा पनि त्यस्तै भयो। हाम्रो एउटा टोलीले कराँचीको एधी सेन्टरको भ्रमण गर्‍यो र किरण लगायत अन्य परित्यक्त व्यक्तिहरूसँग अन्तर्वार्ता लिएर जानकारी सङ्कलन गर्‍यो।

“किरणलाई धेरै कुरा याद थिएन। उनी मूल रूपमा कसुर जिल्लाकी थिइन्। उनी इस्लामाबादमा आफ्ना आफन्तहरूसँग बस्दै आएकी थिइन्।”

सिद्रा इकरामले भनिन् – किरणलाई उनको बुबाको नाम अब्दुल मजिद र उनको गाउँको नाम पनि याद थियो।

“हामीले यो जानकारी हाम्रो कसुर कार्यालयमा पुर्‍यायौं र किरणका आफन्तहरूलाई पत्ता लगाउन मद्दत गर्न अनुरोध गर्यौं।”

कसुरका प्रहरी सञ्चार अधिकारी मुबाश्शिर फय्याज भन्छन् – जब किरणको जानकारी उनलाई पुग्यो, त्यसमा गाउँको नाम र बुबाको नाम समावेश थियो, जुन उपयोगी साबित भयो।

मुबाश्शिर फय्याज भन्छन् – सबैभन्दा पहिले, हामीले क्षेत्रका नम्बरदार र क्षेत्रका वृद्धवृद्धाहरूलाई सम्पर्क गर्यौं।

जब हामीले अब्दुल मजिदको बारेमा सोधपुछ गर्यौं, हामीले थाहा पायौं कि त्यहाँ धेरै अब्दुल मजिदहरू थिए। हामीले केही मानिसहरूलाई किरणको बाल्यकालको तस्बिरहरू देखायौं, तर उनीहरूले उनलाई चिन्न सकेनन्।”

उनले अब अब्दुल मजिद नाम गरेका यति धेरै मानिसहरूलाई सम्पर्क गर्न सम्भव नभएको बताए।

कतिपय अवस्थामा, प्रहरी चौकीहरूसँगै प्रहरी चौकीका पुराना प्रहरी अधिकृतहरू र हवल्दारहरू पनि धेरै सहयोगी साबित हुन्छन्।

उनका अनुसार, “यस घटनामा पनि हामीले इलाका प्रहरी चौकीका पुराना अधिकृतहरूलाई सम्पर्क गर्दा, उनीहरूमध्ये एक जनाले हामीलाई केही वर्षअघि किरण नामकी केटी हराएको र उनको धेरै खोजी गरिएको बताए।”

मुबाश्शिर फय्याज भन्छन् – अधिकारीले हामीलाई यस सम्बन्धमा उजुरी पनि दर्ता गरिएको बताए।

“यसरी ती अधिकारीले हामीलाई किरणको क्षेत्रमा पुग्न मद्दत गरे, जहाँ हामीले मस्जिदहरूमा घोषणा गरायौं। हामीले त्यहाँका वृद्धवृद्धाहरूलाई भेट्यौं। त्यहाँबाट हामीले थाहा पायौं कि अब्दुल मजिदकी छोरी सत्र वर्षअघि हराएकी थिइन्।”

उनले भने – सबै कडा परिश्रमको परिणाम आइरहेको थियो र हामी अब्दुल मजिदको नजिक थियौं। जब हामी उनको क्षेत्रमा पुग्यौं, त्यहाँ धेरै मानिसहरूले किरण बेपत्ता भएको सम्झना गराए र हामीलाई अब्दुल मजिदको घरमा लगे।

मुबाश्शिर फय्याज भन्छन् – उनले अब्दुल मजीदलाई आफ्नी छोरीका तस्बिरहरू देखाए, जसमा बाल्यकालका तस्बिरहरू पनि समावेश थिए।

“उनीहरूले हामीलाई परिवारको सामूहिक तस्बिर र फारम बी पनि देखाए, जसमा किरणको आवश्यक जानकारी थियो।” फारम बी लाई पाकिस्तानमा बाल दर्ता प्रमाणपत्र पनि भनिन्छ।

उनीहरूले भने – अब्दुल मजिद किरणका बुबा हुन् भन्ने कुरामा कुनै शंका छैन। त्यसपछि भिडियो कल भयो, जहाँ बुबा, छोरी र अन्य आफन्तहरूले किरणसँग कुरा गरे र त्यसपछि कराँची उडे। सबै कानुनी प्रक्रियाहरू पूरा गरेपछि किरणलाई उनको बुबालाई सुम्पियो र उनी नोभेम्बर २५ मा घर फर्किइन्।

किरणका ठूलोबुवा असद मुनिरले आफ्नी भतिजी बेपत्ता भएको बारेमा कुरा गर्दै भने, “किरण अब्दुल मजिदकी जेठी छोरी थिइन्। अहिले उनका पाँच सन्तान छन्, जसमा किरण पनि पर्छिन्। तर उनी बेपत्ता भएदेखि मैले अब्दुल मजिदको आँखामा सधैं आँसु देखेको छु।”

उनका अनुसार, “जहिले पनि उनी आफ्नी छोरीको बारेमा कुरा गर्थे, उनी जीवित छिन् कि छैनन् भनेर मात्र सोध्थे। उनी सधैं आफ्नी छोरीको अवस्थाको बारेमा कुरा गर्थे।”

उनले भने – आफ्नी छोरी बेपत्ता भएको शोकले उनलाई समयभन्दा पहिले नै बूढो बनाएको थियो। जब अब्दुल मजिदले आफ्नी छोरीलाई चिने, उनले पहिले मलाई भने र मैले याद गरें कि पहिले उनको आँखामा दुःखको आँसु थियो, तर अहिले खुशीको आँसु छ।”

स्थानीय सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै किरणले आफ्ना बुबा र दाजुभाइ दिदीबहिनीसँग पुनर्मिलन हुन पाउँदा खुसी लागेको बताइन्। उनले खाना पकाउने, सिलाई गर्ने प्रविधि र शिक्षा सिकेर एधी केन्द्रबाट घर फर्किएको बताइन्।

उनले भनिन्, “सबैभन्दा ठूलो कुरा के हो भने कठिन समयमा उनले मलाई अगाडि बढ्न प्रोत्साहित गरे र मेरो मनोबल बढाए।”

(बीबीसी उर्दूका लागि मोहम्मद जुबैरले तयार पारेको रिपोर्टको भावानुवाद)