अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले संसदमा व्यक्त गरेको ‘म रहरले होइन, परिस्थितिले प्रधानमन्त्री बनेकी हुँ’ भन्ने अभिव्यक्ति डिसी नेपालले २०८२ माघ १९ गते प्रकाशित गरेको समाचारमा विस्तृत रूपमा उल्लेख गरिएको छ।

उक्त समाचारले जेन-जी आन्दोलनपछि उत्पन्न अस्थिरता, संवैधानिक प्रक्रियामा आएको अवरोध, र नेतृत्व ग्रहण गर्नुपरेको परिस्थितिलाई थप स्पष्ट पार्छ, जसले कार्कीको वक्तव्यलाई राजनीतिक सन्दर्भमा बुझ्न महत्वपूर्ण आधार प्रदान गर्छ।”

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा नेतृत्व परिवर्तन प्रायः योजनाबद्ध प्रक्रियाभन्दा पनि परिस्थितिको परिणामका रूपमा देखा परिरहेको छ। अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले संसदमा दिएको अभिव्यक्ति-“म रहरले होइन, परिस्थितिले प्रधानमन्त्री बनेकी हुँ”-यही राजनीतिक संस्कृतिको एउटा स्पष्ट प्रतिबिम्ब हो।

यस्तो अभिव्यक्ति केवल व्यक्तिगत विनम्रता मात्र होइन, देशले भोगिरहेको असामान्य अवस्थाको स्वीकारोक्ति पनि हो। जेन–जी आन्दोलनपछि उत्पन्न तनाव, राजनीतिक अविश्वास, र संवैधानिक प्रक्रियामा आएको अवरोधले नेतृत्वलाई अनिवार्य रूपमा कसैले न कसैले सम्हाल्नै पर्ने अवस्था बनाएको थियो। कार्कीको वक्तव्यले नेतृत्व ग्रहण गर्ने निर्णय व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाभन्दा पनि राष्ट्रिय आवश्यकता थियो भन्ने सन्देश दिन खोज्छ।

उनले संसदमा प्रस्तुत गरेको तर्कले तीनवटा महत्वपूर्ण राजनीतिक संकेत दिन्छ। पहिलो, देशलाई थप द्वन्द्वतर्फ धकेलिन नदिन नेतृत्व आवश्यक थियो। आन्दोलनपछि सडकमा बढ्दै गएको असन्तोष, राज्य संयन्त्रमा देखिएको अस्थिरता, र राजनीतिक दलहरूबीचको अविश्वासले मुलुकलाई संवेदनशील मोडमा पुर्‍याएको थियो।

यस्तो अवस्थामा नेतृत्वले प्राथमिकता दिनुपर्ने विषय शान्ति, स्थिरता र संवाद हो भन्ने कार्कीको अभिव्यक्तिले स्पष्ट गर्छ। दोस्रो, जनधनको क्षति रोक्ने कुरा उनले विशेष रूपमा उल्लेख गरिन्।

राजनीतिक आन्दोलनहरू प्रायः भावनात्मक र अनियन्त्रित बन्न सक्छन्, जसले सामान्य नागरिकलाई प्रत्यक्ष असर गर्छ। कार्कीले आफ्नो भूमिकालाई नागरिक सुरक्षासँग जोडेर प्रस्तुत गर्नु, नेतृत्वको जिम्मेवारीप्रतिको संवेदनशीलता देखाउँछ।

तेस्रो, राज्यलाई पुनः संवैधानिक लयमा फर्काउने लक्ष्य उनले आफ्नो प्रमुख कर्तव्यका रूपमा व्याख्या गरिन्। आन्दोलन र राजनीतिक अवरोधले संविधानिक प्रक्रियामा आएको विचलनलाई सुधार्नु नेतृत्वको पहिलो काम हो भन्ने सन्देश उनले दिइन्। यसले उनको नेतृत्व शैली संकट व्यवस्थापनमा केन्द्रित रहेको संकेत गर्छ।

यस्तो अभिव्यक्ति राजनीतिक रूपमा कूटनीतिक पनि हो। यसले एकातिर संकट व्यवस्थापनमा आफ्नो भूमिका स्वीकार गर्छ, अर्कोतिर नेतृत्वलाई व्यक्तिगत आकांक्षा होइन, परिस्थितिको मागको रूपमा प्रस्तुत गर्छ। नेपालजस्तो संवेदनशील राजनीतिक वातावरणमा यस्तो सन्देशले स्थिरता र विश्वास निर्माणमा योगदान पुर्‍याउन सक्छ।

यद्यपि, यस्तो अभिव्यक्ति राजनीतिक रूपमा दुई तरिकाले व्याख्या हुन सक्छ। समर्थकहरूले यसलाई विनम्रता र जिम्मेवारीको स्वीकारोक्ति ठान्न सक्छन्, जबकि आलोचकहरूले यसलाई नेतृत्वप्रतिको अनिच्छा वा आत्मविश्वासको कमीका रूपमा पनि व्याख्या गर्न सक्छन्।

तर विश्लेषणात्मक दृष्टिले हेर्दा, कार्कीको वक्तव्य संकटग्रस्त राजनीतिक वातावरणमा नेतृत्वको अनिवार्यता र जिम्मेवारीप्रतिको प्रतिबद्धताको संयमित अभिव्यक्ति हो।

समग्रमा, सुशीला कार्कीको अभिव्यक्ति केवल औपचारिक वक्तव्य होइन—यो देशको राजनीतिक संक्रमण, नेतृत्वको अनिवार्यता, र संवैधानिक प्रक्रियाप्रतिको प्रतिबद्धताको गहिरो संकेत हो। परिस्थितिले अघि सारेको नेतृत्वले कहिलेकाहीँ मुलुकलाई स्थिरतामा फर्काउने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ, र कार्कीको अभिव्यक्ति त्यही सन्दर्भमा बुझिनुपर्छ।

निष्कर्ष

समग्रमा हेर्दा, अन्तरिम प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीको अभिव्यक्ति केवल व्यक्तिगत विनम्रताको संकेत मात्र होइन, नेपालको जटिल राजनीतिक अवस्थाको गहिरो प्रतिबिम्ब हो। “परिस्थितिले प्रधानमन्त्री बनायो” भन्ने उनको भनाइले नेतृत्व ग्रहण गर्ने निर्णय व्यक्तिगत आकांक्षाभन्दा पनि राष्ट्रिय आवश्यकता र संकट व्यवस्थापनको अनिवार्यताबाट निर्देशित भएको देखिन्छ।

जेन-जी आन्दोलनपछि उत्पन्न अस्थिरता, संवैधानिक प्रक्रियामा आएको अवरोध, र नागरिक सुरक्षाप्रतिको चिन्ताले मुलुकलाई संवेदनशील मोडमा पुर्‍याएको थियो। यस्तो अवस्थामा कार्कीले नेतृत्वलाई जिम्मेवारीको रूपमा स्वीकार गरेको सन्देशले राजनीतिक स्थिरता, संवाद र संवैधानिक मार्गप्रतिको प्रतिबद्धता प्रस्ट पार्छ।

यस अर्थमा, उनको अभिव्यक्ति नेपालजस्तो संक्रमणशील लोकतन्त्रमा नेतृत्वको प्रकृति, परिस्थितिको राजनीति, र जिम्मेवारीप्रतिको दृष्टिकोण बुझ्न महत्वपूर्ण आधार बन्छ। परिस्थितिले अघि सारेको नेतृत्वले कहिलेकाहीँ मुलुकलाई स्थिरतामा फर्काउने निर्णायक भूमिका खेल्न सक्छ, र कार्कीको अभिव्यक्ति त्यही सन्दर्भमा बुझिनुपर्छ।