काठमाडौं । एउटा अङ्ग्रेजी उखान छ- स्ट्रगल एण्ड शाइन… कठिन समयमा साहस देखाउनेले इतिहास रच्छन्। रणभूमिमा बाँच्नको लागि सिपाहीको बल हतियार र रणनीति चाहिन्छ तर युद्ध जित्ने बाटो हिम्मतले तय गर्छ। आज हामी तपाईलाई एक यस्तो सैनिक अफिसरको कथा सुनाउन गइरहेका छौँ, जो युद्ध समाप्त भएपछि पनि २९ वर्षसम्म मोर्चामा उभिएर शत्रुलाई हानि पुर्‍याए, जो आफ्नो साहसका कारण महापुरुष बने । हामी हिरु ओनिडाको कथा सुनाउन जाँदैछौं जसको कथा संसारको सबैभन्दा अनौठो युद्ध कथा हो।

कुरा सन् १९४४ को हो । दोस्रो विश्वयुद्ध आफ्नो परिणामतर्फ अघि बढिरहेको थियो । पर्ल हार्बर आक्रमणपछि अमेरिका जापानलाई पाठ सिकाउने तयारीमा थियो । २६ डिसेम्बर १९४४ मा जापानी इम्पीरियल आर्मीका सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट हिरु ओनिडालाई फिलिपिन्सको सानो टापु लुबाङमा पठाइएको थियो। उनलाई सम्भव भएसम्म अमेरिकी सेनाको मुभमेन्ट रोक्न आदेश दिइएको थियो।

उनले कुनै पनि हालतमा आफ्नो युद्ध जारी राख्नुपर्ने थियो र कहिल्यै आत्मसमर्पण गर्नु हुँदैन भनिएको थियो । यो आदेशसँगै हिरु ओनिडा आफ्नो टोलीसँग अभियानमा निस्किए । अमेरिकी सेनाले पूर्ण शक्तिका साथ आक्रमण गरी फेब्रुअरी १९४५ मा लुबाङ टापु कब्जा गर्यो। धेरै जापानी सैनिक या त मारिए वा आत्मसमर्पण गर्नुपर्‍यो।

तर सेकेन्ड लेफ्टिनेन्ट हिरु ओनिडा र तिनका तीन साथीहरू कुनै न कुनै रूपमा जंगलमा लुकेर बसे। त्यहाँबाट उनीहरूले अमेरिकी सेना र स्थानीय सेना र उनीहरूलाई समर्थन गर्ने मानिसहरूविरुद्ध छापामार युद्ध सुरु गरे। तिनीहरूले उनीहरूको आपूर्ति लाइनहरू आक्रमण गरे, बाटो बिराएका सिपाहीहरू र सेनाहरूलाई आक्रमण गरे र अमेरिकी सेनाहरूको आवागमनलाई जसरी सक्यो अवरोध गरे। सोही वर्ष अगस्ट १९४५ मा अमेरिकाले जापानका दुई सहर हिरोसिमा र नागासाकीमा परमाणु बम खसालेपछि जापानले ठूलो विनाशपछि आत्मसमर्पण गर्नुपर्‍यो । दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यको घोषणा गरियो।

यद्यपि, अझै पनि हजारौं जापानी सैनिकहरू प्रशान्त महासागरका टापुहरूमा छरिएका थिए, र धेरैजसो हिरु ओनिडा जस्तै जङ्गलहरूमा लुकेका थिए। उनीहरूलाई थाहा थिएन कि युद्ध समाप्त भयो। त्यसबेला सबै सैनिकले सूचना पाउन सक्ने सञ्चारका साधन थिएनन् । यी लुकेका सिपाहीहरूले पहिले जस्तै आक्रमण र लुटपाट गरिरहे। यी आक्रमणहरूलाई रोक्न अमेरिकी सेनाले आत्मसमर्पण गरेको जापानी सेना र सरकारसँग मिलेर युद्ध सकिएको र अब हरेक सैनिक आफ्नो घर फर्कनुपर्छ भनी फिलिपिन्सको जङ्गलमा हजारौं स्लिपहरू खसाले।

अरूहरू जस्तै, हिरु ओनिडा र तिनका मानिसहरूले यी पर्चीहरू पढे तर यी पर्चीहरू झुटो थिए र छापामार लडाकुहरूलाई जङ्गलबाट बाहिर निकाल्न अमेरिकी सेनाले गरेको छल हो भन्ने ठाने र उनीहरुले यसलाई विश्वास नगर्ने निर्णय गरे। हिरु ओनिडाले ती स्लिपहरू जलाए र गोप्य रूपमा आक्रमण जारी राखे।

पाँच वर्ष बित्यो, पर्चीको वितरण रोकियो, र धेरैजसो अमेरिकी सेनाहरू आफ्नो देश फर्किए। लुबाङका स्थानीय बासिन्दा पनि आफ्नो काम, खेतीपाती र माछा मार्ने काममा लागे पनि हिरु ओनिडाको टोली युद्धको मोडमा रहे र आफूले पाएको हमला गरिरहे । निराश भएर फिलिपिन्स सरकारले नयाँ स्लिप छापेर जंगलमा फाल्यो। जसमा लेखिएको थियो– ‘बाहिर आऊ, युद्ध सकियो, तिमीहरू हार्यौ’ । हिरु ओनिडा र तिनका मानिसहरूले यी स्लिपहरू पत्याएनन् र झूटो हो भनी विश्वास गर्दै आक्रमण जारी राखे।

१९५२ मा, युद्ध समाप्त भएको ७ वर्ष पछि, जापानी सरकारले आफ्ना लुकेका सैनिकहरूलाई बाहिर ल्याउने अन्तिम प्रयास गर्‍यो। यसपटक बेपत्ता सैनिकका परिवारका तस्बिर र सन्देश छापेर वितरण गरिएको थियो । यससँगै सम्राटको व्यक्तिगत सन्देश पनि थियो । एक पटक फेरि, हिरु ओनिडाले त्यो जानकारीलाई सत्यको रूपमा स्वीकार गर्न अस्वीकार गरे। फेरि उनले यो अमेरिकी सेनाको केही चाल हो भनी अनुमान गरे। एक पटक फेरि, उनी र तिनका मानिसहरू युद्धको मैदानमा लागे।

केही वर्ष बित्यो र फिलिपिन्सका स्थानीय जनताले उनीहरूको आतंकबाट डराएर उनीहरूसँग सामना गर्न हतियार उठाए। १९५९ सम्म, हिरु ओनिडाका एक जना पुरुषले आत्मसमर्पण गरे र अर्को मारिए। त्यसपछि, एक दशक पछि, हिरु ओनिडाको अन्तिम सहयोगी, कोजुकालाई स्थानीय पुलिसले गोली हानेको थियो। विश्वयुद्ध समाप्त भएको २५ वर्ष बितिसक्दा पनि यी मानिसहरूले युद्ध जारी राखेका थिए । किनभने उनले आफ्नो सैन्य कमाण्डरबाट युद्ध रोक्न आदेश पाएका थिएनन्। तिनीहरू आत्मसमर्पण नगर्ने र जापानलाई अमेरिकी आक्रमणबाट सुरक्षित राख्न शत्रुलाई सकेसम्म धेरै क्षति पु-याउने आदेश लिएर आएका थिए। आधाभन्दा बढी जीवन लुबाङको जंगलमा बिताएका हिरु ओनिडा अहिले पूर्णतया एक्लै परेका थिए । तर उनी युद्धबाट पछि हट्न तयार थिएनन् ।

सन् १९७२ मा आफ्नो अन्तिम साथी कोजुकाको मृत्युको खबर जापान पुग्दा त्यहाँ हलचल मच्चियो । जापानी सेनाले अब आफ्नो कोही पनि सैनिक युद्धको मैदानमा नरहने सहमति गरेको थियो । युद्ध हारेको २५ वर्षपछि पनि जापानका जनताले जापानका लागि लडिरहेका आफ्ना सैनिकमा नायक देख्न थाले । उनका लेफ्टिनेन्ट हिरु ओनिडा अझै मैदानमा उभिनेछन् भन्ने आशा जनतामा थियो । त्यो वर्ष, जापानी सरकारले आफ्नो साहसी लेफ्टिनेन्टको खोजीमा जंगलमा खोजी टोली पठायो, तर केही फेला परेन।

पूरै जापानले हिरु ओनिडालाई नायक मान्न थालेको थियो र उनको वीरताको कथा सबैको जिब्रोमा थियो। हिरु ओनिडा एक जीवित किंवदंती बनेका थिए। मानिसहरूले उनलाई परी कथाको नायक मान्न थाले। तर सबै प्रयास पछि पनि फिलिपिन्सको जंगलमा उनको कुनै पत्ता लाग्न सकेन। साहसिक कार्य र खोजमा रुचि राख्ने जापानी युवा नोरियो सुजुकीले फिलिपिन्सको जङ्गलमा निरन्तर खोजी अभियान चलाएर हिरु ओनिडालाई फेला पारे । उनीसँगको कुराकानीमा हिरु ओनिडाले आफूलाई आत्मसमर्पण नगर्न आदेश आएको र त्यसको पालना गरिरहेको बताए ।

नोरियो सुजुकीले हिरु ओनिडालाई जापानी युद्धको सत्यता र जापानका जनताको राय सुनाउँदा उनी विश्वस्त भए । तर उनी अझै आत्मसमर्पण गर्न तयार भएनन् । त्यसपछि जापानबाट उनको कमाण्डर जसले उनलाई आदेश दिएर उनलाई युद्धमा पठाएकाथिए, जो अहिले सेवानिवृत्त र पुस्तक विक्रेताको रूपमा काम गरिरहेका थिए। जापानी सेनाले उनलाई फिलिपिन्सको जङ्गलमा पठायो। उनको आदेश पछि, हिरु ओनिडाले फिलिपिन्समा आत्मसमर्पण गरे। फिलिपिन्स सरकारले उनलाई युद्ध शासन अन्तर्गत माफी दियो र जापान फर्कन अनुमति दियो।

हिरु ओनिडा दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भएको २९ वर्षपछि १९७४ मा जापान फर्के। हिरु ओनिडा १८ वर्षको उमेरमा सिपाही बने, जब उनी २९ वर्ष छापामार युद्ध लडेर जंगलबाट बाहिर आए, उनको उमेर ५२ वर्ष थियो। यस नायकलाई सम्पूर्ण जापानले स्वागत गरेको छ। उनी आफ्नो देशमा एक प्रकारको सेलिब्रेटी बने। रेडियोका सबै कार्यक्रममा उनको वीरताको कथा सुनाउन बोलाइयो ।

उनले जंगलमा आफ्ना दशकहरू र छापामार युद्धको बारेमा धेरै पुस्तकहरू लेखे, जसमा उनको आत्मकथा नो सरेंडर: माई थर्टी-इयर वार समावेश छ। उनले ब्राजिलमा वायुसेनाको प्रशिक्षणको लागि पनि काम गरे। उनले जापानमा युवाहरुको संगठन चलाएका थिए । हिरु ओनिडाको सन् २०१४ मा टोकियोमा ९१ वर्षको उमेरमा निधन भएको थियो । तर यो बहादुर सिपाहीको कथा सदाका लागि अमर भयो।