काठमाडौं।  सरकारले भारत, चीन, संयुक्त राज्य अमेरिका र बेलायतलगायत १३ मुलुकका लागि नयाँ राजदूत नियुक्त गर्न नाम सिफारिस गरेको छ। शुक्रबार बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले विभिन्न कूटनीतिक नियोगहरूमा पठाउन १३ जना विज्ञ तथा विशिष्ट व्यक्तिहरूको नाम अघि बढाउने निर्णय गरेको हो।

मन्त्रिपरिषद्को निर्णय अनुसार भारतका लागि डा. निश्चलनाथ पाण्डे, चीनका लागि डा. कल्याणराज शर्मा र संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि चिरनजंग थापाको नाम सिफारिस गरिएको छ।

यसैगरी, बेलायतका लागि पूर्वप्रधानसेनापति गौरवशमशेर जंगबहादुर राणा, जापानका लागि जिग्यान कुमार थापा, इजरायलका लागि सुरेशकुमार कर्ण र स्पेनका लागि प्राप्ति शेरचनको नाम प्रस्ताव गरिएको छ।

अन्य मुलुकहरूतर्फ जर्मनीका लागि शारू जोशी, ओमानका लागि डा. पद्माक्षी राणा, मलेसियाका लागि चूडामणि खरेल, दक्षिण कोरियाका लागि प्रा.डा. सङ्गम श्रेष्ठ, श्रीलंकाका लागि डा. मंचला झा तथा साउदी अरेबियाका लागि गिरीबहादुर सुनारको नाम सिफारिस भएको छ।

प्रस्तावित राजदूतहरूको विस्तृत पृष्ठभूमि

डा. निश्चलनाथ पाण्डे-भारतका लागि प्रस्तावित राजदूत

डा. निश्चलनाथ पाण्डे वैदेशिक नीतिका स्थापित प्राज्ञिक व्यक्तित्व हुन्। उनी हाल सेन्टर फर साउथ एशियन स्टडिजका निर्देशक पदमा कार्यरत छन्। यसअघि उनले परराष्ट्र मन्त्रालयअन्तर्गतको परराष्ट्र मामला अध्ययन प्रतिष्ठानको कार्यकारी निर्देशक तथा राष्ट्रिय योजना आयोगको सल्लाहकारका रूपमा आफ्नो जिम्मेवारी कुशलतापूर्वक निर्वाह गरिसकेका छन्।

उनी सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोगका विज्ञका साथै नेपाल सरकारको उच्चस्तरीय परराष्ट्र नीति कार्यदलका सदस्यसमेत रहिसकेका छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्रमा विद्यावारिधि तथा कानूनमा स्नातक गरेका उनले दक्षिण एसियाली मामिला, नेपालको परराष्ट्र नीति र क्षेत्रीय सहकार्यका विषयमा थुप्रै पुस्तक तथा अनुसन्धानमूलक कृतिहरू प्रकाशित गरेका छन्। सन् २०१५ मा उनले प्रतिष्ठित हार्भर्ड केनेडी स्कुलबाट ‘साउथ एसिया लिडर एक्जिक्युटिभ प्रोग्राम’ समेत पूरा गरेका थिए।

डा. कल्याणराज शर्मा-चीनका लागि प्रस्तावित राजदूत

डा. कल्याणराज शर्मा नेपाल-चीन सम्बन्धका गहन जानकार, सिनोलोजिस्ट तथा अर्थशास्त्री हुन्। उनले चीनको फुदान विश्वविद्यालयबाट प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी, व्यापार तथा पर्यटन वित्तपोषणमा केन्द्रित रहेर अर्थशास्त्रमा विद्यावारिधिको उपाधि हासिल गरेका छन्।

उनी फुदान विश्वविद्यालय एलुम्नाई एसोसिएसन नेपाल, नेपाल-चीन फ्रेन्डसिप फोरम तथा काउन्सिल अफ सिनोलोजिस्ट्स-नेपालका अध्यक्षका रूपमा क्रियाशील छन्। उनी काठमाडौं विश्वविद्यालय स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा अतिथि अनुसन्धाताका रूपमा पनि आबद्ध छन्। नेपाल र चीनबीचको द्विपक्षीय सम्बन्धमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याएबापत उनलाई ‘नेपाल भूषण’ र ‘सिल्क रोड फ्रेन्डसिप अवार्ड’ बाट सम्मानित गरिएको थियो।

चिरनजंग थापा-संयुक्त राज्य अमेरिकाका लागि प्रस्तावित राजदूत

चिरनजंग थापा राष्ट्रिय सुरक्षा तथा अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाका विज्ञ हुन्। सुरक्षा नीति, संकट व्यवस्थापन तथा कूटनीतिक क्षेत्रमा उनको दुई दशकभन्दा लामो अनुभव रहेको छ। उनले कोलम्बिया विश्वविद्यालयको स्कुल अफ इन्टरनेसनल एन्ड पब्लिक अफेयर्सबाट अन्तर्राष्ट्रिय मामिलामा स्नातकोत्तर गरेका छन्।

सन् २०१७ देखि उनी अक्सफाममा एसिया क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय सुरक्षा सल्लाहकारका रूपमा कार्यरत छन्। यसअघि उनले सेफरवर्ल्ड र द एसिया फाउन्डेसन जस्ता अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूमा सुरक्षा तथा नागरिक-सैन्य सम्बन्धका विषयमा गहन काम गरिसकेका छन्। उनले नेपालको रक्षा मन्त्रालय, राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्, नेपाली सेना तथा नेपाल प्रहरीलाई नीतिगत परामर्श दिँदै आएका छन्।

 पूर्वप्रधानसेनापति गौरव शम्शेर जंगबहादुर राणा-बेलायतका लागि प्रस्तावित राजदूत

पूर्वप्रधानसेनापति गौरव शम्शेर जंगबहादुर राणाले नेपाली सेनामा चार दशकभन्दा बढी समय निष्ठापूर्वक सेवा गरेका छन्। उनले सन् २०१२ देखि २०१५ सम्म प्रधानसेनापतिका रूपमा नेपाली सेनाको सर्वोच्च नेतृत्व सम्हालेका थिए।

उनको कार्यकालमा साविक पूर्वमाओवादी लडाकुहरूको नेपाली सेनामा सफलतापूर्वक समायोजन हुनुका साथै सेनाको दीर्घकालीन सांगठनिक योजना कार्यान्वयनमा आएको थियो। सन् २०१५ को विनाशकारी भूकम्पपछि सञ्चालन गरिएको विशाल सैन्य उद्धार तथा राहत अभियानको नेतृत्व पनि उनैले गरेका थिए।

उनले पाकिस्तानको कायदे-आजम विश्वविद्यालयबाट रक्षा तथा रणनीतिक अध्ययनमा स्नातकोत्तर गरेका छन्। उनी बेलायतको रोयल मिलिटरी एकेडेमी स्यान्डहर्स्टका साथै अमेरिका र पाकिस्तानका उच्च रक्षा अध्ययनसम्बन्धी संस्थाहरूका स्नातक हुन्।

 जिग्यान कुमार थापा- जापानका लागि प्रस्तावित राजदूत

जिग्यान कुमार थापाले नेपाल-जापान द्विपक्षीय सम्बन्धका क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि निरन्तर काम गर्दै आएका छन्। उनले जापानको योकोहामा नेसनल युनिभर्सिटीबाट अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा कानूनमा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन पूरा गरेका छन्।

सन् २००९ देखि उनी कानागावा इन्टरनेसनल फाउन्डेसनमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, सार्वजनिक नीति तथा बहुसांस्कृतिक मामिलासम्बन्धी विशेषज्ञका रूपमा कार्यरत रहँदै आएका छन्।

उनले नेपाल र जापानबीच हुने उच्चस्तरीय भ्रमणहरू तथा विभिन्न द्विपक्षीय कार्यक्रमहरूको सफलतापूर्वक संयोजन गर्दै आएका छन्। उनी जापानस्थित नेपाली विद्यार्थी संघका पूर्वअध्यक्ष हुनुका साथै गैरआवासीय नेपाली संघ  जापानका पूर्वमहासचिवसमेत हुन्।

सुरेशकुमार कर्ण-इजरायलका लागि प्रस्तावित राजदूत

सुरेशकुमार कर्ण सूचना प्रविधि, बैंकिङ तथा आर्थिक नीतिका अनुभवी जानकार हुन्। संस्थागत र कार्यकारी नेतृत्व तहमा उनको ३० वर्षभन्दा बढीको समृद्ध अनुभव रहेको छ। कुमारी बैंकमा प्रमुख सूचना तथा विपणन अधिकृतका रूपमा कार्यरत रहँदा उनले नेपालमै पहिलोपटक ‘कुमारी मोबाइल क्यास’ सेवा सञ्चालनमा ल्याएका थिए।

त्यसपछि नेपाल बैंक लिमिटेडमा प्रमुख सञ्चालन अधिकृतका रूपमा काम गर्दै बैंकलाई आधुनिक एकीकृत कोर बैंकिङ प्रणालीमा स्तरोन्नति गर्ने कार्यको सफल नेतृत्व गरेका थिए। उनी कम्प्युटर एसोसिएसन नेपाल महासंघका दुई कार्यकाल अध्यक्ष भइसकेका छन्। यसबाहेक नेपालको पहिलो राष्ट्रिय सूचना प्रविधि नीतिको मस्यौदा निर्माण प्रक्रियामा पनि उनको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको छ।

प्राप्ति शेरचन- स्पेनका लागि प्रस्तावित राजदूत

प्राप्ति शेरचन अन्तर्राष्ट्रिय विकास तथा वैदेशिक साझेदारी क्षेत्रकी विज्ञ हुन्। दक्षिण एसिया, दक्षिणपूर्वी एसिया तथा अफ्रिकी महाद्वीपका विभिन्न मुलुकहरूमा काम गरेको १५ वर्षभन्दा बढीको अनुभव उनीसँग छ।

सन् २०१५ देखि उनी विश्व बैंक समूहअन्तर्गतको इन्टरनेसनल फाइनान्स कर्पोरेसन मा लैंगिक समाधान तथा प्रभावसम्बन्धी कार्यमा क्रियाशील छिन्। उनले सम्पूर्ण एसिया क्षेत्रमा महिला बीमा कार्यक्रम विस्तार गर्ने कार्यमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरेकी छन्। उनले अमेरिकाको ब्रान्डिस विश्वविद्यालयबाट दीगो अन्तर्राष्ट्रिय विकासमा स्नातकोत्तर तथा नेसनल युनिभर्सिटी अफ सिंगापुरबाट समाजशास्त्रमा स्नातक गरेकी छन्।

शारू जोशी- जर्मनीका लागि प्रस्तावित राजदूत

शारू जोशी वैदेशिक रोजगार सुशासन, लैंगिक समानता तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका क्षेत्रमा २५ वर्षभन्दा बढी अनुभव भएकी वरिष्ठ नीति विज्ञ हुन्। नेपालको वैदेशिक रोजगार ऐन, नियमावली तथा वैदेशिक रोजगार नीतिको तर्जुमा र निर्माणमा उनले महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएकी छन्।

उनले संयुक्त राष्ट्रसंघीय महिला निकायमा दक्षिण एसियाका लागि क्षेत्रीय कार्यक्रम व्यवस्थापक तथा श्रम कूटनिभित प्रमुखका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिसकेकी छन्। सन् २०१८ देखि उनी स्वतन्त्र वरिष्ठ नीति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध परामर्शदाताका रूपमा क्रियाशील छिन्। वैदेशिक रोजगार, श्रम कूटनिभित र लैंगिक विषयहरूमा उनका थुप्रै अनुसन्धानमूलक लेखहरू प्रकाशित छन्।

 डा. पद्माक्षी राणा-ओमानका लागि प्रस्तावित राजदूत

डा. पद्माक्षी राणा दिगो विकास, समावेशी नवप्रवर्तन तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका क्षेत्रमा कार्यरत विकास विज्ञ एवं उद्यमी हुन्। सन् २०२२ देखि उनी इम्प्याक्ट हब काठमाडौंकी कार्यकारी निर्देशक तथा सहसंस्थापकका रूपमा कार्यरत छिन्।

उनले बेलायतको विश्वप्रसिद्ध क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयबाट खाद्य उत्पादनमा संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व सम्बन्धी विषयमा विद्यावारिधि गरेकी छन्। यसअघि क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयमै अनुसन्धान तथा अध्यापन कार्यमा संलग्न रहेकी उनी सिंगापुरस्थित दिगोपन तथा नवप्रवर्तनसम्बन्धी परामर्श संस्थाकी सहसंस्थापकसमेत हुन्।

 चूडामणि खरेल- मलेसियाका लागि प्रस्तावित राजदूत

चूडामणि खरेल शिक्षा तथा सार्वजनिक प्रशासन क्षेत्रका अनुभवी विज्ञ हुन्। उनले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी विषयमा स्नातक तथा स्नातकोत्तर, राजनीतिशास्त्रमा स्नातकोत्तर र कानूनमा स्नातकसम्मको उच्च शिक्षा हासिल गरेका छन्।

उनी हाल नेपाल योग खेलकुद संघका महासचिव पदमा कार्यरत छन्। यसअघि उनले नेपाल स्केटिङ तथा स्केटबोर्ड संघका महासचिव तथा राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्अन्तर्गत सातौँ राष्ट्रिय खेलकुद उपसमितिका सदस्य सचिवका रूपमा कुशलतापूर्वक काम गरिसकेका छन्। उनले विभिन्न प्रतिष्ठापित कलेजहरूमा लामो समय अंग्रेजी विषय अध्यापनसमेत गरेका छन्।

 प्रा. डा. सङ्गम श्रेष्ठ -दक्षिण कोरियाका लागि प्रस्तावित राजदूत

प्रा. डा. सङ्गम श्रेष्ठ अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, जलवायु उत्थानशीलता तथा जलसुरक्षा कूटनीतिका स्थापित विज्ञ हुन्। यस क्षेत्रमा उनको २५ वर्षभन्दा बढीको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव रहेको छ। उनी हाल थाइल्यान्डस्थित एसियन इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजीको स्कुल अफ इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजीका प्राध्यापक तथा पूर्वडिन हुन्।

उनले विश्व बैंक, एसियाली विकास बैंक , संयुक्त राष्ट्रसंघ , युरोपेली संघलगायतका विश्वप्रसिद्ध अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसँग मिलेर काम गरेका छन्। जापानको यामानाशी विश्वविद्यालयबाट एकीकृत नदी बेसिन व्यवस्थापनमा विद्यावारिधि हासिल गरेका उनका २०० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धानपत्रहरू प्रकाशित भइसकेका छन्।

डा. मंचला झा-श्रीलंकाका लागि प्रस्तावित राजदूत

डा. मंचला झा सुशासन तथा सार्वजनिक नीतिकी विज्ञ हुन्। उनले नेपालको सत्य निरूपण तथा मेलमिलाप आयोगको आयुक्तका रूपमा सन् २०१५ देखि २०१९ सम्म महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। उनी त्रिभुवन विश्वविद्यालयकी सहप्राध्यापक हुन्।

उनले भारतको बीआर अम्बेडकर विश्वविद्यालयबाट हिन्दी साहित्यमा विद्यावारिधि (PhD) तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट राजनीतिशास्त्र र हिन्दी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरेकी छन्। संक्रमणकालीन न्याय, सुशासन, महिला, शान्ति तथा राष्ट्रिय सुरक्षाका विविध आयामहरूमा उनले अध्ययन-अनुसन्धान र व्यावहारिक कार्य गरेकी छन्।

 गिरीबहादुर सुनार- साउदी अरेबियाका लागि प्रस्तावित राजदूत

गिरीबहादुर सुनार समाजशास्त्री तथा विकास क्षेत्रका परिपक्व विज्ञ हुन्। अन्तर्राष्ट्रिय विकास, नीतिगत परामर्श तथा बहुसरोकारवाला सुशासनका क्षेत्रमा उनको २५ वर्षभन्दा बढीको गहन अनुभव रहेको छ।

विशेषगरी सामाजिक संरक्षण, लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण , जलवायु अनुकूलन र नागरिक गुनासो सुनुवाइ संयन्त्रका क्षेत्रमा उनले विशेषज्ञका रूपमा काम गरेका छन्।

उनी हाल त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट समाजशास्त्रमा विद्यावारिधिका शोधार्थी हुन्। उनी नेपालका विभिन्न राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकाहरूमा नीतिगत विषयमा विश्लेषणात्मक लेखहरू लेख्दै आएका छन् भने सामाजिक तथा ग्रामीण विकाससम्बन्धी संस्थाहरूमा समेत सक्रिय रूपमा आबद्ध छन्।