काठमाडौं । युक्रेन युद्धका कारण रुसमाथि लगाइएको आर्थिक प्रतिबन्धबीच मुम्बईस्थित अमेरिकी महावाणिज्य दूतावासले मुम्बई बन्दरगाह प्राधिकरणलाई पत्र लेखेको थियो । उक्त पत्रमा अमेरिकी प्रतिबन्धका कारण रुसी कार्गो जहाजलाई मुम्बईको तटमा आउन नदिने भनिएको थियो । यो पत्र करिब १५ दिनअघि लेखिएको थियो र यसलाई अमेरिकाले भारतलाई रुसी कच्चा तेल खरिद गर्नबाट रोक्नको प्रयासको रूपमा हेरिरहेको छ।

द प्रिन्टको रिपोर्टका अनुसार युक्रेन युद्धका कारण अमेरिका र उसका सहयोगीहरूले रुसमाथि कडा आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएका छन् । तर, यसबीचमा रुससँग भारतको व्यापार जारी छ । भारतले कच्चा तेल र अन्य सामानले भरिएका रुसी जहाजहरूलाई मुम्बईको बन्दरगाहमा प्रवेश गर्न अनुमति दिएको छ। अमेरिकी वाणिज्य दूतावासबाट पत्र प्राप्त गरेपछि, बन्दरगाह, पानीजहाज र जलमार्ग मन्त्रालय अन्तर्गतको स्वायत्त निकाय मुम्बई पोर्ट अथोरिटीले शिपिंग महानिर्देशक (डीजीएस) लाई पत्र लेखेर थप कारबाहीका लागि निर्देशन मागेको छ।

मुम्बई पोर्ट अथोरिटीका एक अधिकारीले नाम नछाप्ने सर्तमा भने, “हामी कुनै पनि जहाज वा कार्गो जहाजलाई अनुमति अस्वीकार गर्दैनौं जबसम्म हामीले शिपिंग महानिर्देशक वा तटरक्षक गार्ड जस्ता एजेन्सीहरूबाट निर्देशनहरू प्राप्त गर्दैनौं।” नियामक निकाय भएकाले यसबारे महानिर्देशकले निर्णय लिनुपर्ने अधिकारीले बताए । तर, यसबीचमा डीजीएसले यसबारे निर्णय गर्ने जिम्मा परराष्ट्र मन्त्रालयमा छोडेका छन् ।

सिपिङका महानिर्देशक अमिताभ कुमारले भने, ‘हामीले अमेरिकी महावाणिज्य दूतावासको पत्र परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पठाएका छौँ र यसबारे निर्देशन मागेका छौँ ।’ कुमारले अहिलेसम्म कुनै पनि देशको जहाजलाई भारतीय बन्दरगाहमा प्रवेश गर्नबाट रोक्न निर्देशन नदिइएको बताए । ‘यदि जहाजहरूले सुरक्षा प्रोटोकलहरू पालना गर्छन् र अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिहरू उल्लङ्घन गर्दैनन् भने, तिनीहरूको आवतजावत निरन्तर जारी छ’, उनले भने।

डिजीएस अधिकारीहरू र मुम्बई पोर्ट प्राधिकरणले भनेको छ कि उनीहरूले यस विषयमा विदेश मन्त्रालयबाट कुनै जानकारी प्राप्त गरेका छैनन्। रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएदेखि भारत चीनपछि रुसी कच्चा तेलको दोस्रो ठूलो खरिदकर्ता बनेको छ । रुसी तेल ठूलो परिमाणमा खरिद गर्ने भारतको कदमबाट अमेरिका खुसी छैन। यसप्रति अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले पनि पटकपटक असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् ।

अप्रिल ५ मा ह्वाइट हाउसकी प्रेस सेक्रेटरी जेन साकीले भनेकी थिइन्, “रुसबाट तेल र अन्य वस्तुको आयात बढाउनु भारतको हितमा छ भन्ने हामीलाई लाग्दैन।” केही दिनअघि अमेरिकाका अन्तर्राष्ट्रिय अर्थतन्त्रका सल्लाहकार दलिप सिंहले पनि रुसी तेल आयात गर्नेबारे भारतलाई चेतावनी दिएका थिए । पश्चिमा देशहरुको आलोचना भएपनि भारतले रुसको तेल खरिद गर्न बन्द गर्ने किसिमको कुनै संकेत अहिलेसम्म भारतले दिएको छैन ।

भारतले युक्रेनमा तत्कालै युद्धविरामको आह्वान गरेपनि अर्कोतर्फ रुससँग भारतको व्यापार पनि जारी छ । युक्रेनमा भएको हमलालाई लिएर संयुक्त राष्ट्र संघको फोरममा रुसको निन्दा गर्ने प्रस्तावमा मतदान गर्नबाट भारतले आफूलाई टाढा राखेको थियो।