काठमाडौं । इरानको राजधानी तेहरानमा प्रहरीले भर्खरै पार्कमा कुकुरहरू डुलाउनु ‘अपराध’ भएको घोषणा गरेको छ। यो प्रतिबन्ध ‘जनताको सुरक्षा’ को दृष्टिकोणबाट आवश्यक भएको घोषणा गरिएको हो ।

महिनौंको बहस पछि, इरानको संसदले चाँडै नै ‘जनावरहरूको विरुद्धको मानव अधिकारको संरक्षण’ नामक विधेयकलाई अनुमोदन गर्न लागेको छ। यसो गरेपछि देशभरका घरमा कुकुर, बिरालो जस्ता घरपालुवा जनावर राख्नु अपराध हुनेछ ।

प्रस्तावित कानूनको प्रावधान अनुसार घरपालुवा जनावरलाई त्यसका लागि गठित विशेष समितिबाट अनुमति लिएर मात्र घरमा राख्न सकिने छ । यो कानून अनुसार बिरालो, कछुवा, खरायो जस्ता धेरै जनावरहरू ‘आयात, बिक्री, ढुवानी र पालन’ गरेमा कम्तीमा पनि ८०० डलर जरिवाना गर्न सकिन्छ।

यस विधेयकको विरोध गर्ने इरानी भेटेरिनरी एसोसिएसनका अध्यक्ष डा पायम मोहेबीले यसबारे बीबीसीसँग कुरा गरे।

“यो विधेयकमाथिको बहस करिब एक दशकअघिदेखि सुरु भएको थियो। त्यसबेला इरानका सांसदहरूको एउटा समूहले सबै कुकुरलाई समातेर चिडियाखानामा दिने वा मरुभूमिमा छोड्ने कानुन बनाउने प्रयास गरेको थियो,” उनले भने।

डा. मोहेबी भन्छन्, “धेरै वर्षमा उनीहरूले दुई पटक विधेयक परिमार्जन गरे। कुकुर मालिकलाई शारीरिक सजाय दिने विषयमा पनि छलफल गरे। तर, उनीहरूको योजना साकार भएन।”

इरानका गाउँहरूमा कुकुर पाल्ने चलन सधैं सामान्य हुँदै आएको छ तर पछिल्लो शताब्दीमा सहरहरूमा समेत घरपालुवा जनावर पाल्नु सहरी जीवनशैलीको प्रतीक बनेको छ।

जब इरानले १९४८ मा पशु कल्याण कानून बनायो, यो पश्चिम एशियाका थोरै देशहरू मध्ये एक थियो। यस पछि, सरकारले पशु अधिकार प्रवर्द्धन गर्न देशको पहिलो संस्था सिर्जना गर्न मद्दत गर्यो। देशको शाही परिवारमा पनि घरपालुवा कुकुरहरू थिए।

तर, सन् १९७९ मा देशमा भएको इस्लामिक क्रान्तिले इरानका जनता र कुकुरहरूको जीवनसँग सम्बन्धित धेरै कुराहरू परिवर्तन गरिदियो।

इस्लाममा जनावरहरूलाई ‘अपवित्र’ मानिन्छ। त्यसैले इस्लामिक क्रान्तिपछि बनेको नयाँ सरकारको नजरमा कुकुर पनि ‘पश्चिमीकरण’को प्रतीक बनेको छ । यस्तो अवस्थामा त्यहाँका अधिकारीहरूले यो प्रवृत्तिलाई रोक्न खोजेका थिए।

तेहरानका भेटेरिनरी डाक्टर अश्कान शेमिरानीले बीबीसीलाई कुकुर पाल्ने कुनै ठोस नियम नभएको बताए। उनका अनुसार ‘कुकुर लिएर हिँड्दा वा गाडीमा लैजाँदा प्रहरीले पक्राउ गर्छ । प्रहरीका अनुसार मानिसले यस्तो गर्ने पश्चिमाकरणको संकेत हो ।”

प्रस्तावित कानुन कुकुरका लागि मात्रै समस्या हुने होइन । बिरालाहरु पनि यसको निशानामा छन् । यो कानुनमा गोहीको पनि उल्लेख छ । इरान ‘पर्शियन बिरालो’ को जन्मस्थलको रूपमा प्रसिद्ध छ। यो संसारमा बिरालाहरूको सबैभन्दा प्रसिद्ध नस्ल मध्ये एक हो।

तेहरानका एक पशु चिकित्सकले बीबीसीलाई भने: “के तपाईं विश्वास गर्न सक्नुहुन्छ कि फारसी बिरालाहरू पनि आफ्नो मातृभूमिमा सुरक्षित छैनन्? यो कानूनको कुनै तर्क छैन। कट्टरपन्थी मानिसहरूले मानिसहरूलाई आफ्नो शक्ति महसुस गराउन चाहन्छन्।”

इरानी पशु चिकित्सा संघका अध्यक्ष डा. मोहेबीले प्रस्तावित कानूनलाई ‘लज्जास्पद’ भनेका छन्। “यदि संसदले यो विधेयक पारित गर्यो भने, आगामी पुस्ताले हामीलाई कुकुर र बिरालालाई प्रतिबन्ध लगाउने मानिसहरूको रूपमा सम्झनेछन्,” उनी भन्छन्।

महसा जस्ता इरानका धेरै पाल्तु जनावर मालिकहरू वास्तवमा आफ्ना घरपालुवा जनावरहरूको भविष्यको बारेमा धेरै चिन्तित छन्।

“म मेरो ‘छोरा’ को लागी अनुमति माग्न हिम्मत गर्दिन। यदि तिनीहरूले मेरो आवेदन अस्वीकार गरे भने के हुन्छ? म उसलाई बाटोमा छोड्न सक्दिन,” उनी भन्छिन्।