काठमाडौं । कन्जरभेटिभ पार्टीको नेता र बेलायतको आगामी प्रधानमन्त्रीका लागि ऋषि सुनक र लिज ट्रसबीच प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा हुने भएको छ । यो निर्णय कन्जरभेटिभ सांसदहरू बीचको अन्तिम चरणको मतदानमा लिइएको हो।

पाँचौं चरणको मतदानमा ऋषि सुनकले सर्वाधिक १३७ मत प्राप्त गरे भने लिज ट्रसले ११३ मत प्राप्त गरिन् । तेस्रो स्थानमा पेनी मोर्डेन्टले १ सय ५ मत प्राप्त गरिन् । यसरी मोर्डेन्ट यस दौडबाट बाहिर भइन् । यसअघि मंगलबार भएको चौथो चरणको मतदानमा सुनकले ११८ र लिज ट्रसले ८६ मत पाएका थिए ।

अब दुवै उम्मेदवारबीच २५ जुलाईमा बीबीसीमा वान टु वान बहस हुनेछ । यससँगै कन्जरभेटिभ पार्टीका देशभरका १ लाख ६० हजार सदस्यबाट हुलाक मतपत्रमार्फत भोट हालेर नयाँ प्रधानमन्त्रीको घोषणा सेप्टेम्बर ५ मा हुनेछ ।

बुधबारको जितको खुसी मनाउँदै ऋषि सुनकको अभियान टोलीले भने, “सांसदहरूको स्पष्ट बहुमतका कारण यो वास्तवमै बलियो नतिजा हो। उनी अब कन्जरभेटिभ पार्टीको परिवारबाट लेबरलाई हराउन, युनियन र ब्रेक्सिटपछि पाएको अवसरलाई सदुपयोग गर्न आएका छन् ।

उनले भने, ‘पार्टीका सदस्यलाई प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार छनोट गर्न निकै सजिलो छ । अर्को चुनावमा लेबर पार्टीलाई हराउने सबैभन्दा राम्रो व्यक्ति को हो ? र त्यो ऋषि सुनक हुनुहुन्छ।” साथै, लिज ट्रसले पार्टीका सांसदहरूलाई समर्थन गरेकोमा धन्यवाद दिएकी छन्। उनले भनिन्, “मलाई विश्वास गरेकोमा धन्यवाद। म पहिलो दिनदेखि नै यसको लागि तयार थिएँ।

पेनी मोर्डेन्टले पनि ऋषि सुनक र लिज ट्रसलाई बधाइ दिएकी छिन् । पेनी मोर्डेन्टका समर्थकहरू मध्ये एक माइकल फेब्रिकेन्टले भने कि उनले अब लिज ट्रसलाई समर्थन गर्नेछन्। उनले आफू अन्तिमसम्म वफादार रहेको र बोरिस जोनसनविरुद्ध कुनै षड्यन्त्र नगरेको बताए ।

ऋषि सुनक भारतका प्रसिद्ध उद्योगपति र इन्फोसिस कम्पनीका संस्थापक एनआर नारायण मूर्तिका ज्वाइँ हुन्। उनले सन् २००९ मा उनले अक्षता मूर्तिसँग विवाह गरेका थिए । ऋषि सुनक बोरिस जोन्सनको क्याबिनेटमा अर्थमन्त्री थिए। उनले प्रधानमन्त्री बनेपछि मुलुकको अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउने वाचा गरेका छन् ।

सन् २०१५ देखि सुनक योर्कशायरको रिचमण्डबाट कन्जरभेटिभ सांसद निर्वाचित भएका थिए। उनी नर्थरटन सहर बाहिर कर्बी सिग्स्टनमा बस्छन्। उनका बुबा डाक्टर र आमा फार्मासिस्ट थिइन्। भारतीय मूलका उनका परिवारका सदस्यहरू पूर्वी अफ्रिकाबाट बेलायत आएका थिए।

सन् १९८० मा, सुनकको जन्म ह्याम्पशायरको साउथह्यामटनमा भएको थियो र उनले विशेष निजी विद्यालय विन्चेस्टर कलेजमा अध्ययन गरे। यसपछि उनी अक्सफोर्ड गए, जहाँ उनले दर्शन, राजनीति र अर्थशास्त्रको अध्ययन गरे। यो महत्वाकांक्षी ब्रिटिश राजनीतिज्ञहरूको लागि सबैभन्दा प्रयास गरिएको र भरपर्दो मार्ग हो।

उनले स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयमा एमबीए पनि पढेका छन्। राजनीतिमा प्रवेश गर्नु अघि, उनले लगानी बैंक गोल्डम्यान साक्समा काम गरे र लगानी फर्म पनि स्थापना गरे। ऋषि र अक्षताका दुई छोरी छन् । सुनकले जनमतसंग्रहमा युरोपियन युनियन छोड्ने पक्षमा प्रचार गरे र उनको संसदीय निर्वाचन क्षेत्रमा ५५ प्रतिशत जनताले युरोपेली संघ छोड्ने पक्षमा मतदान गरे।

जुलाई २०१९ मा, सुनकलाई जोनसनले वित्त मन्त्रालय हस्तान्तरण गरे। यसअघि उनी सन् २०१८ जनवरीदेखि २०१९ जुलाईसम्म आवास, सामुदायिक तथा स्थानीय सरकार मन्त्रालयमा संसदीय उपसचिव थिए ।

ऋषि सुनकले आफ्नो एसियाली पहिचान आफ्नो लागि महत्वपूर्ण रहेको बताएका छन् । उनले भने, “म पहिलो पुस्ताको आप्रवासी हुँ। मेरो आफन्त यहाँ आएका थिए, त्यसैले तपाईले त्यो पुस्ताका मान्छेहरू पाउनुभयो जो यहाँ जन्मेका थिए, तिनीहरूको परिवार यहाँ जन्मेका थिएनन् र तिनीहरू आफ्नो जीवन निर्वाह गर्न यो देशमा आएका थिए।”

उनकी श्रीमतीको कर मामिलामा विवाद र लकडाउन नियम उल्लङ्घन गरेकोमा जरिवानाले उनको प्रतिष्ठामा चोट पुर्यायो। ऋषि सुनक बोरिस जोनसनको क्याबिनेट छोड्ने पहिलो क्याबिनेट मन्त्री थिए।

द गार्डियन न्युज वेबसाइटमा प्रकाशित लेखका अनुसार, गत महिनाको विश्वास मतमा बोरिस जोनसनलाई समर्थन गर्ने टोरी सांसदहरूको संख्याको सही भविष्यवाणी गर्ने प्रोफेसरले बेलायतको नयाँ प्रधानमन्त्रीको नामको बारेमा बयान दिएका छन्।

लिभरपुल युनिभर्सिटीमा बेलायती राजनीति पढाउने जोनाथन टोङ्गेले भनेका छन् – मलाई लाग्छ ऋषि सुनक आगामी प्रधानमन्त्री हुनेछन् । लिज ट्रसलाई पनि पार्टीका सदस्यहरुको राम्रो समर्थन रहेकोले यो निर्वाचन ५१/४९ हुने उनले बताए ।

लिज ट्रसले लामो समय सरकारमा क्याबिनेट मन्त्रीको रूपमा बिताएकी छिन् । प्रधानमन्त्रीको दौडमा उनले कर कटौती तत्काल फिर्ता गर्ने, राष्ट्रिय बीमामा वृद्धि गर्ने घोषणा गरेकी थिइन् ।

लिज ट्रसलाई बोरिस जोनसनका वफादार संस्कृति सचिव नादिन डोरिस र ज्याकब रिस-मोग, सुएला ब्रेभरम्यान, अरूहरू लगायतले समर्थन गरेका छन्। लिज ट्रस हाल बेलायतको विदेशमन्त्री छिन् ।

लिज ट्रस विदेश मन्त्री बन्ने दोस्रो महिला हुन्, जसलाई नाजनीन जागारी-र्याटक्लिफलाई इरानबाट रिहा गराउने श्रेय दिइन्छ। उनी पहिलो पटक सन् २०१० मा साउथ वेस्ट नोर्फोकबाट सांसद चुनिएकी थिइन् ।

सन् २०१४ मा कन्जर्भेटिभ कन्फरेन्समा पनीरको आयातमा भाषण दिएकोमा उनको खिल्ली उडाइएको थियो।