काठमाडौं । इजरायल र प्यालेस्टिनी चरमपन्थीबीच तीन दिनसम्म चलेको हिंसापछि गएराति युद्धविराम लागू भएको छ । यस हिंसामा ४३ जनाको मृत्यु भएको छ । युद्धविरामको केही मिनेटअघि र केही मिनेटपछि दुवैतर्फबाट छिटपुट हतियार प्रहार भएपनि त्यसको बावजुद पनि युद्धविराम तोडिएको छैन ।

प्यालेस्टिनी इस्लामिक जिहाद (पीआईजे) चरमपन्थीहरूले स्थानीय समय अनुसार राति ११:३० बजे युद्धविराम सुरु भएको बताएका छन्। इजरायलका प्रधानमन्त्री यायर लेपिडको कार्यालयले युद्धविरामको पुष्टि गरेको छ । इजिप्टले दुई पक्षबीच युद्धविरामका लागि वार्ता गरेको छ ।

प्यालेस्टिनी चरमपन्थी समूह इस्लामिक जिहादले आफ्नो समूह र इजरायलबीच इजिप्टको सहयोगमा युद्धविराम सम्झौताको स्वागत गरेको छ। इरानको राजधानी तेहरानमा रहेका इस्लामिक जिहादका नेता जियाद अल नखलाले युद्धविरामको केन्द्रीय शर्त भनेको इजरायलले उनको समूहका दुई कार्यकर्तालाई रिहा गर्ने संकल्प रहेको बताए।

इजिप्टले दुवैलाई रिहा गर्न प्रयास गर्ने सहमतिमा लेखिएको छ । यसअघि अमेरिका र संयुक्त राष्ट्रसंघले युद्धविराम सम्झौताको स्वागत गर्दै दुवै पक्षलाई त्यसको पालना गर्न अपिल गरेका थिए । अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले आफ्नो सरकारले हिंसामा सर्वसाधारणको ज्यान गएको रिपोर्टको विस्तृत अनुसन्धानलाई समर्थन गर्ने बताएका छन्।

प्यालेस्टाइनी स्वास्थ्य अधिकारीहरूले शुक्रबारदेखि सुरु भएको झडपमा ४० भन्दा बढी सर्वसाधारण मारिएको बताएका छन्। यी बाहेक इस्लामिक जिहादका धेरै चरमपन्थीहरू पनि मारिए जसमा उनीहरूका दुई वरिष्ठ नेताहरू पनि थिए।

मे २०२१ मा ११ दिनको लडाइँपछि इजरायल र गाजाबीचको यो सबैभन्दा गम्भीर द्वन्द्व हो। मे महिनामा २०० प्यालेस्टिनी र दर्जनौं इजरायलीहरू लडाइँमा मारिए।

प्यालेस्टिनी स्वास्थ्य मन्त्रालयले आइतवार साँझ इजरायलको आक्रमणमा १५ बालबालिकासहित ४३ जनाको ज्यान गएको जनाएको छ । गाजाका स्वास्थ्य मन्त्रीले ३०० भन्दा बढी प्यालेस्टाइनीको मृत्यु र घाइतेको लागि “इजरायली आक्रमण” लाई दोष दिए।

यसअघि आइतबार गाजाबाट प्रहार गरिएको रकेट गत वर्ष मेपछि पहिलो पटक जेरुसेलम पुगेको थियो । यो दिनभरि इजिप्टले दुई बीचमा सम्झौता गर्ने प्रयास गर्यो।

इजरायली आक्रमणका कारण गाजा पट्टीमा उत्पन्न मानवीय संकटको प्रतिक्रियास्वरूप युद्धविराम आह्वान गरिएको हो । गाजाका स्वास्थ्य अधिकारीहरूले यहाँको अस्पतालमा जेनेरेटर चलाउन दुई दिनको इन्धन मात्र बाँकी रहेको बताएका थिए।

इस्लामिक जिहादीका प्रवक्ता तारेक सलेमीले भने, “हामी हाम्रा जनता विरुद्ध इजरायली आक्रमण रोक्न इजिप्टको प्रयासको प्रशंसा गर्छौं।” इजरायलले युद्धविरामको उल्लङ्घन भएमा “कडा प्रतिक्रियाको अधिकार राखेको” भनेको छ।

साथै, गाजाको दक्षिणी क्षेत्रमा भएको आक्रमणमा मारिएकाहरूको अन्त्येष्टिका लागि आइतबार ठूलो संख्यामा मानिसहरू भेला भएका थिए। मारिनेमा पीआईजे कमाण्डर र नम्बर दुई नेता खालिद मन्सुर पनि थिए। वेस्ट बैंकमा पनि गाजाको समर्थनमा प्रदर्शन भएको थियो।

इजरायलले पीआईजे चरमपन्थीहरूले गाजाका मानिसहरूलाई आफ्नो आक्रमणमा मारेको आरोप लगाएको छ। इजरायलले शनिबार दावी गरेको छ कि गाजाबाट प्रहार गरिएका केही रकेटहरू त्यहाँ खसेकाले जबलियामा धेरै बालबालिकाको मृत्यु भएको छ। बीबीसीले यो दाबीलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्दैन।

इजरायली सेनाले इस्लामिक जिहादको खतरालाई ध्यानमा राख्दै गाजा पट्टीमा यो कारबाही सुरु गरेको बताएको थियो । कब्जा गरिएको वेस्ट बैंकबाट एक वरिष्ठ पीआईजे सदस्यलाई गिरफ्तार गरेपछि दुई बीच तनाव उत्पन्न भएको थियो।

इजरायली अरब र प्यालेस्टिनीहरूले बारम्बार आक्रमण गरेपछि इजरायलले गिरफ्तारी अभियान सुरु गरेको थियो। गत सोमबार राति बसेम सादीलाई यसै अपरेशनको क्रममा जेनिन क्षेत्रबाट पक्राउ गरिएको थियो । बसेम वेस्ट बैंकमा पीआईजेको प्रमुख हुन् भनिएको छ।

इजरायलमा भएको आक्रमणमा इजरायलका १७ र युक्रेनका दुई जनाको मृत्यु भएको थियो । दुई आक्रमणकारी जेनिन क्षेत्रबाट आएका थिए। पीआईजे गाजामा सक्रिय चरमपन्थी समूहहरू मध्ये एक हो। यसलाई इरानको समर्थन छ र यसको मुख्यालय सिरियाको राजधानी दमास्कसमा छ।

सशस्त्र समूहलाई इजरायल विरुद्ध रकेट र फायरिङ सहित धेरै आक्रमणहरू गरेको आरोप लगाइएको छ। नोभेम्बर २०१९ मा, इजरायल र पीआईजे बीच पाँच दिनको लागि तनाव थियो किनभने त्यसपछि इजरायलले पीआईजेको कमाण्डरलाई मार्यो।

इजरायलले भनेको छ कि पीआईजे कमाण्डरले उनीहरूमाथि आक्रमण गर्ने योजना बनाएका थिए। यस हिंसामा ३४ प्यालेस्टाइनीको मृत्यु भएको थियो भने १११ जना घाइते भएका थिए भने ६० इजरायलीलाई उपचार आवश्यक थियो ।

इजरायलले मारिएका २५ जना प्यालेस्टाइनी अतिवादी रहेको बताएको छ, जसमध्ये केही रकेट प्रक्षेपण गर्ने तयारी गरिरहेका थिए। गाजामा इजरायलको कारबाहीको कडा निन्दा गर्दै इस्लामिक देशहरूले इजरायललाई यसको परिणाम भोग्ने धम्की दिएका छन् ।

साउदी अरेबिया, इरान, पाकिस्तान, इजिप्ट, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार जस्ता इस्लामिक देशहरूले पनि इजरायलको कारबाहीमा प्यालेस्टाइनलाई गहिरो समर्थन जनाएका थिए।

ट्वीटरमा जारी गरेको विज्ञप्तिमा साउदी अरबको विदेश मन्त्रालयले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई पछिल्लो द्वन्द्व अन्त्य गर्न र गाजाका नागरिकलाई सुरक्षा प्रदान गर्न आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्न आग्रह गरेको छ। मन्त्रालयले दुई देशबीचको दशकौंदेखिको विवाद अन्त्य गर्न पनि आग्रह गरेको छ ।

इरानका राष्ट्रपति इब्राहिम रायसीले इजरायलले विश्वलाई फेरि आफ्नो प्रभावशाली र आक्रामक स्वभाव देखाएको बताएका छन् ।

पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शाहबाज शरीफले ट्वीट गर्दै यो इजरायली अतिवादको पछिल्लो कार्य भएको लेखेका छन् ।

अर्कोतर्फ इजिप्टले स्थिति बिग्रन नदिन र क्षेत्रमा शान्ति र स्थायित्व कायम गर्न दुवै देशसँग दिनरात काम गरिरहेको बताएको छ ।