हिराबहादुरको मनमा आज गहिरो पीडा र अपमानको छायाँ फैलिएको थियो। जीवनका कठिनाइहरूले उनलाई बारम्बार थिचिसकेका थिए, तर आजको बेइज्जतले उनको आत्मसम्मानलाई पूर्णतया च्यातिदियो।

हाकिमले उनको अस्थायी जागिरबाट सार्वजनिक रूपमा निकाल्दा, केवल जागिर मात्र होइन, उनको आत्मविश्वास, परिश्रमको मूल्य र इमानदारीमाथि नै चोट पुर्याएको थियो। साँझको ढल्किरहेको घाम र भीडभाडको बजारले उनको मनको अँध्यारो झल्काउँदै थियो। हिराबहादुर घर फर्किन चाहेनन्; घरमा प्रवेश गरेवापत थप आलोचना र गाली सुन्नुपर्ने थाहा थियो।

स्थानीय बजारको पिपलको रुख मुनि रहेको बेंचमा उनी चुपचाप बसे। हातमा फोन लिएर बारम्बार साथीहरूलाई कल गरे, नयाँ अवसरको खोजीमा आग्रह गर्दै। उनको आवाजमा हतास र निराशा दुवै मिश्रित थियो।

हरेक फोनमा जवाफ नआएपछि, उनी एक्लोपन र असहायताको सामना गर्दै सोचमा डुबे-कसरी परिवारको आवश्यकता पूरा गर्ने, के गर्नुपर्छ, र जीवनको यो निरन्तर संघर्ष कहाँसम्म लैजान सकिन्छ। बेंचमा बस्दा उनको दृष्टि खाली सडकमा पुग्यो, तर मनमा व्याकुलता, अनिश्चित भविष्य र अपार जिम्मेवारीको भार अझै भारी भयो।

हिराबहादुरको अवस्था केवल व्यक्तिगत असफलता मात्र होइन, आधुनिक समाजमा श्रम, अवसर र न्यायको असमानताको जीवित प्रमाण जस्तो देखिन्थ्यो।
“अर्को काम पाइन्छ कि?” उसले साथीलाई बारम्बार सोध्यो, आवाजमा हताशा तर दृढता थियो।

हात हल्लाउँदै र पकेटभित्र पैसा खोज्दै, उसले नयाँ अवसरका लागि सम्पर्कहरू खोजिरह्यो। ऊ बारम्बार सडक छेउका कार्यालयहरू हेर्दै हिँड्थ्यो, काम पाउन सकिन्छ कि भनेर क्याम्पस, पसल र सरकारी कार्यालयहरूको ढोकामा टोकरी जस्तै नजर हाल्दथ्यो।

हिराबहादुरले आफ्नो कम्प्युटर क्लासको अभ्यासलाई मनन गर्दै मोबाइल स्क्रिनमा कामको आवेदन भर्ने प्रयास गर्यो। प्रत्येक टाइपिङमा गल्ती आउँथ्यो, तर उसले हात रोकेन। ऊ प्रत्येक अफिसको प्रवेशद्वारमा ढोकामा झ्याल हेर्दै, कर्मचारीहरूसँग कुरा गर्दै, र भित्तामा टाँसिएका सूचना नोटिस पढ्दै निरन्तर अवसर खोज्दै थियो।

भोलिपल्ट बिहानै उठेर हिराबहादुरले नयाँ काम खोज्ने योजना बनाए। हातमुख जोडेर निस्कियो, सहरका गल्ली र अफिसको ढोकासम्म दौड्दै, सम्पर्क नम्बरहरू फोन गर्दै सम्भावित अवसर खोज्न लाग्यो। प्रत्येक कार्यालयमा भित्री हुलाकीनु, आवेदन बुझाउनु र आफैं परिचय दिनु उसको दिनचर्यामा समायोजित भयो।

घर खर्च चलाउने, छोराछोरीको पढाइ र अन्य आवश्यकतालाई पूरा गर्ने निरन्तर प्रयास उसको उद्देश्य बन्यो। भोक, थकान र असहजताले शरीर कमजोर बनाउँदै थियो, तर हिराबहादुर अडिग रह्यो। अफिस-अफिस दौड्दै, प्रस्ताव माग्दै, आशा र निराशाबीच झुल्दै, उसले आफ्नो दैनिकीको संघर्ष निरन्तर जारी राख्यो।

हिराबहादुर रातको दस बजे हतास हुँदै घर फर्किए। शरीर थकित थियो, मन भारी थियो, तर उसले आफ्नो कदम रोक्यो र ढोकामा हात राख्दै शान्त भएर भित्र पस्यो। त्यसैबेला, श्रीमतीको स्वरले घरको सान्त्वनालाई चिरार्इदियो। “कहाँ थियौं यति रातिसम्म? जवान छोराछोरी छन्, तिमीलाई लाज लाग्दैन है?”

हिराबहादुरले केही बोलेन। उसले पाइनामै हात राख्दै, सास गहिरो तानेर, नजर भुइँतिर झुकेको थियो। श्रीमतीको गाली र कराहले उसको भित्री शान्ति तर्सायो, तर उसले आफ्नो अनुहारमा कठोरता राख्दै चुपचाप अघि बढ्यो। भान्सामा गएर हातमुख धुन थाल्यो, पानी छिटो–छिटो खसाउँदै, निन्द्रा र थकानको लहर छाँट्दै।

उसको मनमा योजना थियो-भोलिपल्ट फेरि अफिसमा काम खोज्ने, सम्पर्कहरू गर्ने। तर तत्कालको संघर्षमा ऊ मात्र आफ्नो अस्तित्वसँग जुधिरहेको थियो। हात धोएपछि, उसले भान्सामा थाल उठायो, खाना खान थाले, आवाज शान्त भए पनि भित्री चिन्ता चुलिरहेको थियो।

छोटो समयमै, श्रीमतीले फेरि गाली सुरु गरिन्। हिराबहादुरले टाउको तल झुकाउँदै चुपचाप खाना खायो। हरेक चपाउने र सास फेर्ने क्रममा उसको आँखामा हतासा, धैर्यता र भविष्यप्रतिको छोटो आशा मिसिएको देखिन्थ्यो।

घरको आँगनमा छोरी दौडदै आयो। “बुबा, तपाईंले मेरो लागि मोबाइल ल्याइदिनुभयो?” छोरीले सोध्यो। हिराबहादुर चुपचाप बस्यो। उसले कहिले जवाफ दिनु, भन्ने सोच्यो तर मनले थाहै थियो-एउटा मोबाइलका लागि पनि उसलाई जागिर गुमाएका थिए। छोरीले पुरानो मोबाइल देखाउँदै भनिन्, “बुबा, यो मोबाइल झन् बिग्रिएको छ, ब्याट्री टिक्दैन, स्क्रिन बुटेको छ।”

हिराबहादुरको मनमा पीडाले ढुङ्गा राखेको जस्तो भयो। आफ्नो जागिर गुमाएको कुरा कसैलाई बताउने साहस उसमा थिएन। यदि भन्थ्यो भने, श्रीमती र छोराछोरीले उसलाई दोष दिन्थे-“किन राम्रोसँग काम गर्न सकेनौ?”-भन्ने डर उसको मनमा घोचिरहेको थियो।

उ भान्सामा गएर हातमुख धोए। पानी छिटो-छिटो खसाउँदै, थकानलाई पिउँदै, उसको मनले समाधानको बाटो खोज्न थाल्यो। खाना खाँदै गर्दा, छोरो गुनगुनाउँदै घरभित्र प्रवेश गर्यो। हिराबहादुरले उसको नजर भेटाए, तर केही बोलेन। बुझ्यो-छोरा साथीभाइसँग पिएर आएको हुनसक्छ।

भोलिपल्ट बिहानै उठेर हिराबहादुरले नयाँ काम खोज्ने योजना बनायो। हातमुख जोडेर निस्कियो, सहरका गल्ली, अफिसको ढोकासम्म दौडँदै, सम्पर्क नम्बरहरू फोन गर्दै सम्भावित अवसरको खोजीमा जुट्यो। प्रत्येक कार्यालयमा भित्री हुलाकीनु, पत्र बुझाउनु र आफैँ आफ्नो परिचय दिनु उसको दिनचर्यामा पर्‍याे।

घर खर्च चलाउने, छोराछोरीको पढाइ सुनिश्चित गर्ने र आवश्यकताका लागि निरन्तर संघर्ष उसको उद्देश्य बन्यो। भोक, थकान र असहजताले उनलाई कमजोर बनाउँदै थियो, तर उसले अडिग रह्यो। एक-एक अफिस पुग्दै, प्रस्ताव माग्दै, निराश र आशाबीच झुल्दै, हिराबहादुर आफ्नो दैनिकीको लडाईं निरन्तर जारी राख्यो।

साँझसम्म पनि कुनै अफिसले कामको प्रस्ताव दिएन। शरीर कमजोर हुँदै गयो, पेटको खालीपनले हिँड्ने गति सुस्त बनायो, तर हिराबहादुरले हार मान्न सकेन। हरेक पाइला, हरेक ढोकामा टोक्दै, उसको संघर्ष निरन्तर जारी रह्यो। भोक र थकानको बावजुद, उसको आँखामा न्यानोपन र दृढ निश्चय झल्किँदै थियो—जीवनको चुनौतीसँग सामना गर्नको लागि ऊ तयार थियो।

तथापि, जीवनको यात्रा कहिल्यै सहज हुँदैन। हिराबहादुर अफिस लाइनबाट मुख्य सडकतिर हिँड्दै गर्दा द्रुतगतिमा आउँदै गरेको टिफरले उनलाई एक्कासी चढ्यो। क्षणमै उनको शरीर हल्लियो, र जीवनको अन्तिम श्वास त्यहीँ समाप्त भयो।

सडकमा फैलिएको चुप्पी, मानिसहरूको आश्चर्य र आक्रोशले वातावरण भारिलो बनायो। आफन्त र छरछिमेकीहरू दौडिँदै आए, तर केही गर्न नसके। एकै पलमा हराएको जीवनले परिवारमा खालीपन र पीडाको गहिरो छाया छोड्यो। हिराबहादुरको अस्तित्व, संघर्ष र समर्पणको कथा अब सम्झनामा मात्र बाँकी रह्यो, जस्तो समय नै रोकिएको छ।

हिराबहादुरको मृत्युपछि परिवारमा पीडा र असहायता छायो। घरमा आर्थिक संकट चपेटामा पर्‍याे-सापटी माग्नेहरू दिनहुँ आइपुग्न थाले। छोराछोरीले सानो खर्चको कुरा पनि नगर्ने भए। श्रीमती भान्सामा व्यस्त हुँदै सिँदुर मेटिएपछि आफ्नै सजावट गर्ने अधिकार गुमाइन्, घण्टौं निन्द्रा र शान्ति हरायो।

उनीहरूले पहिले जस्तो स्वतन्त्रता र भरोसा गुमाएका थिए। घरभरि तनाव, डर र अस्थिरता फैलियो। परिवारका सदस्यहरू काम र आवश्यकतामा जुट्दा पनि मनमा निराशा छायो। अब उनीहरू प्रत्येक दिनको लागि संघर्ष गर्दै, आर्थिक र मानसिक बोझ सहिरहेका थिए, हिराबहादुरको अनुपस्थितिले घरको वातावरण पूर्ण रूपमा बदलियो।

छोरी र छोरा दुवैले अब न्यून आयमा आफ्नो भरण-पोषण गर्न थाले। परिवारले बुझे-हिराबहादुर नै घरको मूल आधार थिए। उनको निधनले घरमा अँध्यारो फैलायो, तर जिउँदा उनले दिएको सुरक्षा, सन्तुलन र निश्चिन्तता अहिले स्पष्ट भयो।

अब हरेक स-साना क्षणमा उनको अनुपस्थितिको भार महसुस भयो। घरभरि शून्यता र मौनताको गहिरो छाया छायो, जहाँ एक समयमा जीवनले उज्यालो दिनहरू दिएको थियो। हिराबहादुरको अस्तित्वले सधैं नै परिवारलाई बल, धैर्य र आशाको आधार प्रदान गरेको रहेछ-मृत्यु पछि मात्र तिनीहरूको मूल्य र गहिराइ वास्तविक अर्थमा अनुभूत भयो।