काठमाडौं । दुई वर्षअघि बर्लिनमा युरोपेली च्याम्पियन बनेको स्पेनिस पुरुष फुटबल टोली (ला रोजा) ले आइतबार राति न्यूजर्सीस्थित मेटलाइफ स्टेडियममा भएको फिफा विश्वकप २०२६ को फाइनलमा साविक विजेता अर्जेन्टिनालाई १-० ले पराजित गर्दै आफ्नो दोस्रो विश्वकप उपाधि चुमेको छ।

यसअघि सन् २००८ मा यूरो कप जितेको दुई वर्षपछि सन् २०१० मा विश्वकप जितेको स्पेनले १६ वर्षपछि पुनः सोही ऐतिहासिक सफलता पुनरावृत्ति गरेको छ। यस जितसँगै स्पेन पुरुष र महिला दुवै विधामा एकै समयमा विश्वकप विजेता बन्ने फुटबल इतिहासकै पहिलो राष्ट्र बनेको छ। स्पेनिस महिला टोलीले सन् २०२३ मा सिड्नीमा इङ्गल्याण्डलाई पराजित गर्दै विश्वकप जितेको थियो।

५ वर्षमा १६ वटा अन्तर्राष्ट्रिय उपाधि: ‘जीतको मेसिन’ स्पेन

उमेर समूह (यू-१७) देखि सिनियर टोलीसम्म स्पेनले विगत पाँच वर्षमा मात्रै १६ वटा अन्तर्राष्ट्रिय तथा युरोपेली उपाधि जितेर विश्व फुटबलमा आफ्नो एकछत्र प्रभुत्व जमाएको छ।

२०२२ देखि २०२६ सम्मको ५ वर्षमा स्पेनिस फुटबलको सफलताको सूची हेर्दा महिला फुटबलमा ११ उपाधि र पुरुष फुटबलमा ५ उपाधि जितेको छ ।

महिला फुटबलको सिनियर टोलीले फिफा विश्वकप २०२३ सहित २ पटक नेसन्स लिग (२०२४, २०२५) जितेको छ । यस्तै महिला यू-२० टोलीले फिफा विश्वकप २०२२ जितेको छ । महिला यू-१९ टोली लगातार ५ पटक युरोपेली च्याम्पियन (२०२२, २०२३, २०२४, २०२५, २०२६) बनेको छ । महिला यू-१७ टोलीले पनि फिफा विश्वकप २०२२ र युरोपेली च्याम्पियन २०२४ जितेको छ ।

यस्तै पुरुष फुटबलमा स्पेनले ५ उपाधि जितेको छ । सिनियर टोलीले अहिले फिफा विश्वकप २०२६, यूरो कप २०२४ र नेसन्स लिग २०२३ गरी ३ उपाधि जितेको छ । यस्तै पुरुष यू-२३ टोलीले ओलम्पिक स्वर्ण पदक २०२४ जितेको छ । पुरुष यू-१९ टोलीले पनि युरोपेली च्याम्पियनसिप २०२६ जितेको छ ।

स्पेनिस फुटबल विश्लेषक गुइलेम बालागेका अनुसार स्पेनको यो सफलता आकस्मिक नभएर उत्कृष्ट खेल संस्कृति र निरन्तरताको नतिजा हो। उनी भन्छन्, ‘हाम्रो फुटबल संस्कृतिमा एउटा स्पष्ट ढाँचा छ जसमा सबैले विश्वास गर्छन्। सन् २०१० पछि फेरि उही सफलता दोहोर्‍याउनु स्पेनिस फुटबलको नयाँ उचाइ हो।’

प्रशिक्षक दे ला फुएन्टेको जोखिमपूर्ण तर सफल यात्रा

डिसेम्बर २०२२ मा कतार विश्वकपको अन्तिम १६ मा मोरक्कोसँग पराजित भई लुइस एनरिके बाहिरिएपछि ६५ वर्षीय लुइस दे ला फुएन्टेलाई मुख्य प्रशिक्षक नियुक्त गर्दा धेरैले शंका व्यक्त गरेका थिए। ठूला क्लबहरू सम्हालेको अनुभव नभएका दे ला फुएन्टेले १५ वर्षसम्म विभिन्न तल्लो श्रेणीका क्लब र स्पेनका युवा टोलीहरू (यू-१९, यू-२१ र ओलम्पिक टोली) मा काम गरेका थिए।

पूर्व स्पेनिस मिडफिल्डर हुआन माता भन्छन्, ‘दे ला फुएन्टेले एकेडेमीदेखि नै यी अधिकांश खेलाडीहरूलाई चिनेका थिए। यो केवल वर्तमानका लागि मात्र नभई भविष्यका लागि तयार पारिएको टोली हो।’ दे ला फुएन्टेको नेतृत्वमा स्पेन लगातार ३८ खेलसम्म अजेय रहँदै युरोपेली वा दक्षिण अमेरिकी टोलीहरूका लागि इतिहासकै सबैभन्दा लामो अजेय यात्राको कीर्तिमान बनाएको छ।

महिला फुटबलको पुनर्जागरण र पुस्तान्तरणको नयाँ युग

विगत दशकमा स्पेनिस महिला फुटबलमा भएको क्रान्तिकारी परिवर्तनले ठूलो सफलता दिलाएको छ। पूर्वखेलाडी तथा पत्रकार मारिया गारिडोका अनुसार, एक दशकअघि बार्सिलोना जस्ता ठूला क्लबमा पनि महिलाहरूका लागि सुविधा थिएन भने आज आधुनिक एकेडेमी र व्यावसायिक पूर्वाधारका कारण महिला फुटबलले नयाँ उचाइ लिएको छ।

यसैबीच, स्पेनको युवा पुस्ताले विश्व फुटबलमा नयाँ कीर्तिमानहरू कायम गरेको छ:

लामिने यामाल र पाउ कुबार्सी: १९ वर्षकै उमेरमा विश्वकप जित्ने दुवै खेलाडी आइतबारको फाइनलमा सुरुआती ११ मा परेका थिए। विश्वकप फाइनलको इतिहासमा एउटै टोलीबाट दुई जना टिनेजर (किशोर) सुरुवाती ११ मा परेको यो पहिलो पटक हो। यामाल, पेले (१९५८) र जिउसेप्पे बर्गोमी (१९८२) पछि विश्वकप फाइनल खेल्ने इतिहासकै तेस्रो कान्छा खेलाडी बनेका छन्।

भिकी लोपेज र साल्मा पारालुएलो: महिला टोलीकी १९ वर्षीया लोपेज ३ पटक च्याम्पियन्स लिग विजेता बनिसकेकी छन् भने २३ वर्षमुनिकी पारालुएलोले ५० भन्दा बढी अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलिसकेकी छन्।

इङ्गल्याण्डका पूर्वगोलरक्षक जो हार्ट र फ्रान्सेली लिजेन्ड थियरी हेनरीले स्पेनिस खेल प्रणालीको प्रशंसा गर्दै स्पेनसँग जुध्न सक्ने क्षमता हाल विश्वका कुनै पनि टोलीसँग नरहेको र यो टोलीले आगामी धेरै वर्षसम्म विश्व फुटबलमा एकछत्र राज गर्ने दाबी गरेका छन् ।