काठमाडौं । विश्वव्यापी मन्दीको बीचमा अहिले राहतको खबर आएको छ । कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट जारी छ र अहिले प्रति ब्यारेल १०० डलरभन्दा तल झरेको छ । पछिल्लो कारोबार दिन तीन महिनाकै न्यून विन्दुमा पुगेपछि बिहीबार पनि यसको भाउ घटेको हो । कच्चा तेलको मूल्य घटेसँगै पेट्रोल–डिजेल सस्तो हुने अपेक्षा बढेको छ ।

बिजनेश टुडेको रिपोर्ट अनुसार कच्चा तेलको मूल्यमा लगातार गिरावट आएपछि यो झण्डै तीन महिनाको न्यून बिन्दुमा पुगेको छ । बिहीबार पनि प्रारम्भिक व्यापारमा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको थियो। यसको कारण यो हो कि सम्भावित विश्वव्यापी मन्दीको डरका बीच तेलको मागका विषयमा चिन्ता बढेको छ। ब्रेन्ट क्रुड एलसीओसी १ फ्युचर्स ७१ सेन्टले घटेर ९९.९८ डलर प्रति ब्यारेलमा पुगेको छ। डब्लुटीआइ कच्चा सीएलसी १ फ्यूचर्स ६२ सेन्टले ९७.९१ डलर प्रति ब्यारेलमा झरेको छ।

डब्लुटीआइ कच्चा तेलको मूल्य मंगलबार ८ प्रतिशत र ब्रेन्ट क्रुड ९ प्रतिशतले घटेको थियो । एसपीआई एसेट म्यानेजमेन्टका प्रबन्ध साझेदार स्टीफन इन्सले भनेका छन् कि उत्पादन र खपतको बारेमा नयाँ जानकारी र चिन्ताले तेलको मूल्य घटाएको छ। यदि बजार स्रोतहरू विश्वास गर्ने हो भने, बुधवारको तथ्याङ्कले देखाउँछ कि अमेरिकी कच्चा स्टक गत हप्तामा लगभग ३.८ मिलियन ब्यारेलले बढेको छ, जबकि पेट्रोल स्टक १.८ मिलियन ब्यारेलले घटेको छ।

रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएदेखि नै कच्चा तेलको मूल्यमा भारी वृद्धि भएको छ । यस अवधिमा कच्चा तेलको मूल्य सन् २००८ पछिको उच्च स्तरमा पुगेर प्रति ब्यारेल १३९ डलर पुगेको थियो । तर, त्यसपछि यसको मूल्य घट्यो र अहिले फेरि कच्चा तेल प्रति ब्यारेल १०० डलरमा झरेको छ । विज्ञहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य एक डलरले बढेमा भारतमा पेट्रोल र डिजेलको मूल्य ५० देखि ६० पैसासम्म बढ्छ । त्यस्तै कच्चा तेलको मूल्य घटेमा पेट्रोल र डिजेलको मूल्य पनि घट्ने सम्भावना बढेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यले भारतमा पेट्रोल-डिजेलको मूल्य निर्धारण गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। उल्लेखनीय कुरा के छ भने, भारत कच्चा तेलको ठूलो आयातकर्ता हो र आफ्नो कच्चा तेलको ८५ प्रतिशत भन्दा बढी बाहिरबाट खरिद गर्दछ। नेपालले भारतबाट प्रशोधित तेल खरिद गर्ने भएकोले भारतमा पर्ने सोझो प्रभाव नेपाललाई पनि पर्छ ।

भारतले आयातित कच्चा तेलको मूल्य अमेरिकी डलरमा तिर्नुपर्ने हुन्छ । यस्तो अवस्थामा कच्चा तेलको मूल्य बढेपछि र डलरको भाउ बढेसँगै आन्तरिक स्तरमा पेट्रोल र डिजेलको मूल्य प्रभावित हुन्छ अर्थात् इन्धन महँगो हुन थाल्छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बढ्यो भने भारतको आयात बिल पनि बढ्छ ।