काठमाडौं । युक्रेन युद्धपछि रुसमाथि लगाइएको पश्चिमी प्रतिबन्धका कारण विश्वव्यापी घटनाक्रमहरू तीव्र गतिमा परिवर्तन भइरहेका छन्। अब रसियाले तेल निर्यातको लागि अमेरिकी डलरमा भुक्तानी हटाउने निर्णय गरेको छ।

इनर्जी इन्टेलिजेन्सको रिपोर्टका अनुसार रुसले डलरको सट्टा चिनियाँ मुद्रा युआन र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई)को मुद्रा दिराममा तेल बिक्री गर्ने भएको छ । तर, रुस–भारत व्यापारमा भारतीय रुपैयाँको प्रयोगबारे अहिलेसम्म कुनै निर्णय भएको छैन ।

तेल उद्योगसँग सम्बद्ध स्रोतका अनुसार रुसले तेल निर्यातकर्ताहरूलाई अमेरिकी डलरको सट्टा युआन र दिराममा तेल बिक्री सुरु गर्न आग्रह गरेको छ । अर्को महिनादेखि सुरु गर्न सकिन्छ ।

रुसमाथिको प्रतिबन्धको प्रभावलाई कम गर्न यसलाई तुरुन्तै सुरु गर्न आवश्यक रहेको स्रोतले बताएको छ । यसैलाई मध्यनजर गर्दै रुसी प्रधानमन्त्री मिखाइल मिशुस्टिनको अध्यक्षतामा भएको ऊर्जा उद्योगसँगको सरकारको जुलाइ २६ को बैठकमा यसबारे छलफल भएको थियो ।

यस सम्बन्धमा, रूसी सरकारले नयाँ बजेट नीतिमा पनि काम गरिरहेको छ, जसमा व्यापारका लागि सहयोगी मुद्राहरू प्रयोग गरिनेछ। मुद्रा विनिमयमा रूसको सानो अनुभव छ। २०१९ मा रूसले पूर्वी साइबेरिया प्रशान्त महासागर पाइपलाइन मार्फत चीनको तेल कम्पनी चाइना नेशनल पेट्रोलियम कर्पलाई यूरोमा तेल बेचेको थियो।

रोयटर्सले गत हप्ता आफ्नो रिपोर्टमा भनेको थियो कि जुलाईमा भारतीय तेल कम्पनीहरूलाई तेल निर्यात गर्ने रूसी सरकारी स्वामित्वको तेल कम्पनी रोजनेफ्टका व्यापारिक कम्पनीहरूले अमेरिकी डलर बराबरको दिराम माग गरेका थिए।

स्रोतका अनुसार रुसले पनि तेलको कारोबारमा भारतीय रुपैयाँ प्रयोग गर्न चाहेको भए पनि विदेशी व्यापारका लागि यति ठूलो सङ्ख्यामा भारतीय रुपैयाँ नचाहिने सरकारी अधिकारीहरूले निर्णय गरेका छन् ।

रिपोर्टका अनुसार रुसले भारतले चिनियाँ मुद्रा युआनलाई तेलको कारोबारमा प्रयोग गरोस् भन्ने चाहन्छ तर भारत त्यसका लागि तयार छैन । स्रोतका अनुसार रुसी तेलका पश्चिमी क्रेताहरूले उनीहरूले पहिले जस्तै भुक्तानी जारी राख्ने बताएका छन्। पश्चिमी खरीददारहरू प्रायः यूरोमा व्यापार गर्छन्।

पश्चिमी खरीददारहरूले विश्वास गर्छन् कि तिनीहरू युआनमा व्यापार गर्न सक्षम छैनन्। प्राविधिक रूपमा यो सम्भव छ तर कोही पनि विनिमय दरको बारेमा चिन्ता गर्न चाहँदैनन्।

रुसको केन्द्रीय बैंकले अमेरिकी डलर र युरोको विनिमय दरलाई प्रभाव पार्न मित्र राष्ट्रहरूको मुद्रा खरिद गर्न थाल्नेछ । यस्तो नीतिले रूसी बजारमा युआनको मागलाई ऐतिहासिक स्तरमा बढाउनेछ।