काठमाडौं । चीन र ताइवानबीचको तनाव अन्त्य हुने नाम लिइरहेको छैन । चीनले ताइवानलाई चारैतिरबाट घेरेको छ र उसको निशानामा छवटा महत्वपूर्ण बन्दरगाह छन्। चीनले लाइभ फायर ड्रिलको नाममा ताइवानलाई जसरी धम्की दिने प्रयास गरिरहेको छ, त्यो प्रष्ट देख्न सकिन्छ । तर ताइवान झुकेको देखिँदैन। अर्कोतर्फ अमेरिकाले पनि हरेक घटनामा नजर राखेको छ ।

अमेरिकी सभामुख न्यान्सी पेलोसीको ताइवान भ्रमणबाट आक्रोशित चीनले शुक्रबार युद्ध अभ्यास गरेको थियो। यसमा ६८ विमान र १३ वटा जहाज ताइवान नजिकैको समुन्द्रमा उतारिएको थियो । ताइवानले चीनले स्ट्रेटको उल्लङ्घन गर्दै चीन र ताइवानबीचको सीमा पार गरेको आरोप लगाएको छ। ताइवानले यस्तो गरेर चीनले यथास्थिति परिवर्तन गर्न खोजेको आरोप लगाएको छ ।

चीनले ताइवानलाई छ तर्फबाट घेरेर युद्धाभ्यास गरिरहेको छ । यसो गरेर उसले महत्वपूर्ण बन्दरगाहको बाटो अवरुद्ध गर्न चाहन्छ। यसमा काओसिङ, ताइचुङ, ताइपेई, किलुङ, सुआओ र हुआलियन बन्दरगाह चीनको निशानामा छन्। चीनले फायर ड्रिल गरिरहेको क्षेत्र ताइवानको तटीय रेखाबाट मात्र २० किलोमिटर टाढा छ। पिङटान टापु नजिकै चिनियाँ सैन्य हेलिकप्टर पनि उडिरहेको देखियो। यो फुजियान प्रान्तमा अवस्थित चीनको चरम छेउ हो।

चीनले ताइवानको सामुद्रिक मार्ग अवरुद्ध गर्न जे-२० लडाकू जेट, एच-६के बमवर्षक, जे-११ लडाकु विमानहरू प्रयोग गरिरहेको छ। चीनको यो अभ्यासमा टाइप ०५२डी डिस्ट्रोयर, टाइप ०५६ए कर्भेट जहाज र डीएफ–११ छोटो दूरीका ब्यालिस्टिक मिसाइलहरू समावेश छन्। चिनियाँ मिडियाका अनुसार डिएफ-१७ हाइपरसोनिक मिसाइल पनि प्रयोग गरिएको छ। ड्रिलको क्रममा यी मध्ये केही मिसाइलहरू जापानमा पनि खसालेका थिए।

चीनले समुद्रमा आफ्ना दुई युद्धपोत (लियाओनिङ र शानडोङ) पनि तैनाथ गरेको छ । यी युद्धपोतहरू अभ्यासमा संलग्न छन् वा छैनन् भन्ने अहिले नै स्पष्ट भइसकेको छैन। तर यो स्पष्ट छ कि यस्तो तैनातीसंगै अन्य देशहरुबाट ताइवानको बन्दरगाहलाई सम्बन्धविच्छेद गर्ने तयारी छ।

यी बन्दरगाहहरू ताइवानको व्यापारका लागि धेरै महत्त्वपूर्ण छन्। ताइपेई बन्दरगाह यसमा सबैभन्दा ठूलो हो, त्यहाँ वर्षभरि करिब ३ हजार जहाज आउने गर्छन्। कृषि, रसायन, चिनी, आल्मुनियम, मल, तेल, चामल, अन्य महत्वपूर्ण वस्तुको व्यापारका लागि अन्य बन्दरगाह पनि महत्वपूर्ण छन्।

अमेरिकाले चीनको गतिविधिलाई नजिकबाट हेरिरहेको छ। यस टापुको पूर्वमा चारवटा अमेरिकी युद्धपोत छन्। यसमा एक आणविक शक्ति विमान वाहक पनि समावेश छ। तयारीको मामिलामा ताइवान पनि पछाडि छैन। यदि चीनले हवाई हमला गर्छ भने ताइवानले पनि त्यसको सामना गर्ने तयारी थालेको छ । ताइवान सैन्य शक्तिको मामिलामा चीनभन्दा अगाडि नआउन सक्छ, तर त्यसले तत्कालका लागि अमेरिकाबाट सहयोगको अपेक्षा गर्नेछ।

सैन्य अभ्यासका बीच चीनले अमेरिकालाई चेतावनी दिएको छ । चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले शुक्रबार भनेका छन्, ‘अमेरिकाले यो मामिला बढाउनबाट जोगिनु पर्छ। अमेरिकी सभामुख न्यान्सी पेलोसी फेरि ताइवान गए भने यस्तो हुनसक्ने बताइएको छ । अमेरिकालाई फेरि यस्तो गल्ती गर्ने अधिकार छैन भनिएको थियो ।