फेयरफोर्ड, इङ्गल्याण्ड। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी सेनाले प्रयोग गर्दै आएको बेलायती हवाई आधार शिविरमा आक्रमण गर्ने संदिग्ध योजनाविरुद्ध बेलायतले गरेको कारबाहीको आलोचना गरेका छन्। सोमबार दिउँसो पाँच जना संदिग्धहरूलाई धरौटीमा रिहा गरिएको खबरबाट आफू “आश्चर्यचकित” भएको उनले बताएका छन्।

ओभल अफिसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले आफू भएको भए संदिग्धहरूलाई रिहा नगर्ने बताउँदै उनीहरूको गतिविधि इरानसँग “जोडिएको हुन सक्ने” संकेत गरे। यद्यपि, थप विवरण दिन अस्वीकार गर्दै ट्रम्पले भने, “मलाई उत्तर थाहा छ। म धेरै स्पष्ट हुन सक्छु, तर म अहिल्यै भन्न चाहन्न।”

ती व्यक्तिहरूको रिहाइको अर्थ अनुसन्धान सकियो भन्ने नभएको र पाँचै जनालाई उनीहरूको आवतजावतमा कडा प्रतिबन्ध र शर्तहरू लागू गरिने बेलायती आतंकवाद विरोधी प्रहरीले सोमबार जनाएको छ।

डाउनिङ स्ट्रिट (बेलायती प्रधानमन्त्रीको कार्यालय) ले ट्रम्पको टिप्पणीमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया नदिइएको र प्रहरीले जारी गरेको अघिल्लो वक्तव्यतर्फ औंल्याएको छ। इरानले भने यस घटनामा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको खण्डन गरेको छ।

पहिचान नखुलाइएका ती व्यक्तिहरूलाई आइतबार बिहानै पश्चिमी इङ्गल्याण्डको फेयरफोर्ड आधार शिविर नजिकैबाट पक्राउ गरिएको थियो, जहाँबाट अमेरिकी बी-१ बमवर्षक विमानहरूले इरानविरुद्धका मिसनहरूमा उडान भर्दै आएका छन्।

आतंकवाद विरोधी प्रहरीका अनुसार ती पाँचै जना लन्डन क्षेत्रका २३ देखि २५ वर्ष उमेर समूहका बेलायती नागरिक हुन्।

वरिष्ठ आतंकवाद विरोधी प्रहरी अधिकारी लरेन्स टेलरले प्रहरीले यस घटनालाई सम्भावित सबै कोणबाट हेरिरहेको बताए। “यसमा कुनै विदेशी राज्यका तर्फबाट जानीजानी वा नजानिदो रूपमा काम गर्ने व्यक्तिहरू वा प्रतिनिधिहरूको संलग्नता हुन सक्ने सम्भावना पनि सामेल छ,” उनले भने।

बेलायती प्रधानमन्त्री एन्डी बर्नह्यामले राष्ट्रिय संकट व्यवस्थापन गर्ने ‘कोब्रा’  समितिको बैठकको अध्यक्षता गरेका थिए।

गृह मन्त्री शबाना महमूदले सोमबार दिउँसो स्थानीय समय अनुसार “घटनास्थल अहिले सुरक्षित रहेको” बताएकी छन्। घटनास्थलमा भेटिएका तीनवटा भ्यान वरिपरि अझै पनि प्रहरीको घेरा कायम छ।

आइतबार उक्त क्षेत्रबाट सुरक्षित स्थानमा सारिएका करिब ८५ घरधुरीलाई सोमबार साँझ प्रहरीले आफ्नो घर फर्कन सकिने जानकारी दिएको छ।

बेलायती अधिकारीहरूले ती पुरुषहरूलाई कहाँ नियन्त्रणमा लिइयो र उनीहरूले प्रयोग गरेका तीनवटा सेता भ्यानहरूमा के भेटियो भन्नेबारे केही खुलाएका छैनन्।

आइतबारको हवाई दृश्यमा base नजिकैको जङ्गलमा खटिएका भ्यानहरू बीच बम डिस्पोजल रोबोट घुमिरहेको देखिएको थियो। दुईवटा भ्यानको पछाडिको ढोका खुला थियो र नजिकै भुइँमा ठूला काला वस्तुहरू छरिएका थिए। सीएनएनका टोलीहरूले पछि भ्यान भेटिएको गाउँको दिशाबाट नियन्त्रित विस्फोटको जस्तो आवाज सुनेका थिए।

आकस्मिक समितिको बैठकपछि रक्षा मन्त्री वेस स्ट्रिटिङले अनुसन्धान जारी रहेको बताउँदै “ती पाँचै जना व्यक्तिहरू कडा धरौटीको शर्तमा रहेको” बताए।

इरानी चेतावनी

इरानले यसअघि नै यस घटनामा आफ्नो कुनै पनि संलग्नता नरहेको अस्वीकार गरिसकेको छ। लन्डनस्थित इरानी दूतावासले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै “आरएएफ फेयरफोर्ड बेस नजिकै पाँच जना संदिग्धको गिरफ्तारीलाई इरानसँग जोड्ने केही बेलायती व्यक्ति र सञ्चारमाध्यमले प्रकाशित गरेको निराधार र भ्रामक अनुमानको कडा शब्दमा भर्त्सना गर्दछ” भनेको छ।

इरानी दूतावासले ट्रम्पको टिप्पणीमा अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन।

कुनै शत्रुतापूर्ण विदेशी राज्य यस घटनाको पछाडि हुन सक्छ कि भनेर सोधिएको प्रश्नमा बेलायती रक्षा मन्त्री वेस स्ट्रिटिङले भने, “अनुसन्धानको यस चरणमा म कुनै अनुमान गर्न चाहन्न।”

गत जुलाईमा इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (आइआरजिसी) ले अमेरिकी बमवर्षकहरूले फेयरफोर्डको प्रयोग गरिरहेको विषयलाई विशेष रूपमा उल्लेख गर्दै बेलायतलाई चेतावनी दिएको थियो— “इरानी भूमिविरुद्ध आक्रमणका लागि प्रयोग गरिने कुनै पनि बेस हाम्रा बलहरूका लागि वैधानिक निशाना बन्नेछ।”

आइतबार ट्रम्पले गिरफ्तारीलाई “शानदार” भन्दै अमेरिका र बेलायतले ती व्यक्तिहरूलाई “लामो समयदेखि” अनुसन्धानको दायरामा राखेको बताएका थिए।

“बेलायतसँग मिलेर गरिएको यो एक अद्भुत काम थियो,” ट्रम्पले शिकागोमा पत्रकारहरूलाई भने। “उनीहरू हाम्रो किल्लामा ठूलो क्षति पुर्‍याउने दाउमा थिए र बेलायतीहरूसँग मिलेर काम गर्दा परिणाम राम्रो आयो।”

“हामीले उनीहरूलाई लामो समयदेखि निगरानीमा राखेका थियौं र पक्राउ गर्यौं,” उनले भने।

बेलायती अधिकारीहरूले ट्रम्पको उक्त दाबीबारे कुनै टिप्पणी गरेका छैनन्। ती पाँच जना पुरुषहरू आइतबार बिहान फेयरफोर्ड क्षेत्रमा पुग्नुअघि नै निगरानीमा थिए वा थिएनन् भन्ने स्पष्ट हुन सकेको छैन।

“मुकुन्डो र टोपी लगाएका”

ती पुरुषहरू नाङ्गो छाती र हात पछाडि बाँधिएको अवस्थामा रहेका तस्बिरहरू आइतबार बेलायती सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका थिए।

आतंकवाद विरोधी प्रहरीको विज्ञप्ति अनुसार उनीहरूलाई सुरुमा विष्फोटक पदार्थ राखेको कानुन बमोजिम नियन्त्रणमा लिइएको थियो र पछि “आतंकवादी कार्यको तयारी गरेको आशंकामा” पुनः गिरफ्तार गरिएको थियो।

एक स्थानीय बासिन्दाले शनिबार राति घर फर्कंदा ती पुरुषहरूलाई देखेको बताइन्। “ड्राइभवे र बाटो दुवै तीनवटा सेतो भ्यानले छेकेका थिए,” उनले भनिन्।

नाम नछाप्ने शर्तमा ती बासिन्दाले सीएनएनलाई भनिन् कि भ्यानहरू बेसको पर्खालभन्दा करिब १०० मिटर टाढा “असामान्य तरिकाले” पार्क गरिएका थिए।

त्यहाँ “निश्चित रूपमा” पाँच जनाभन्दा बढी पुरुषहरूको समूह रहेको र धेरैजसोले आफ्नो अनुहार ढाकेको उनले बताइन्। यद्यपि, अधिकारीहरूले अन्य व्यक्तिहरूको खोजी भइरहेको संकेत दिएका छैनन् र स्थिति नियन्त्रणमा रहेको आइतबार बताएका छन्। सीएनएनले यो भिन्नताबारे प्रहरीसँग सम्पर्क गरिरहेको छ।

केही व्यक्तिहरू खेततिर र केही छिमेकी गाउँतिर भागेका थिए, स्थानीय बासिन्दाले भनिन्।

फोन रेकर्ड अनुसार उनले राति १:४० बजे आपत्कालीन सेवामा फोन गरेकी थिइन्। त्यसको १०/१५ मिनेटभित्रै सशस्त्र प्रहरी टोली त्यहाँ आइपुगेको थियो।

“भ्यानहरू आइपुगेकै समयमा म गाउँ आइपुग्नु मेरो भाग्यको कुरा थियो,” पेशाले किसान रहेकी ती महिलाले थपिन्।

बीबीसी, द गार्जियन र द टेलिग्राफ लगायतका धेरै बेलायती सञ्चारमाध्यमले स्रोतलाई उद्धृत गर्दै यो अपरेसन गुप्तचर विवरणमा आधारित नभएको रिपोर्ट गरेका छन्, जसले स्थानीय बासिन्दाको सतर्कताले अधिकारीहरूलाई सचेत गराउन मुख्य भूमिका खेलेको संकेत गर्छ।

आतंकवाद विरोधी प्रहरीले ती बासिन्दाले आपत्कालीन फोन गर्नुभन्दा करिब एक घण्टा अघि “हवाई बेसतिर जाँदै गरेका तीनवटा शंकास्पद सवारी साधन” को बारेमा पहिलो फोन प्राप्त गरेको जनाएको छ।

रक्षा मन्त्री स्ट्रिटिङले ती बासिन्दासँग परिस्थितिको “आंशिक जानकारी मात्र” रहेको बताउँदै प्रहरी र सुरक्षा निकायको काम “अक्सर नभनिएका र प्रचारमा नआएका कारणहरूका लागि हुने गर्छ” भने।

कडा सुरक्षा

स्थानीय बासिन्दाले सीएनएनलाई दिएको जानकारी अनुसार हालैका दिनहरूमा बेस प्रवेशद्वारमा रोडब्लक (बाटो छेकेर जाँच) सहित सुरक्षा कडा पारिएको छ। तर नजिकैका बाटाघाटहरू भने अझै खुला थिए।

प्रहरीलाई फोन गर्ने महिला र अर्का एक स्थानीय बासिन्दाले सन् २००३ मा इराक विरुद्धको युद्धजस्ता अघिल्ला द्वन्द्वहरूका बेला बेस वरिपरि कडा सुरक्षा हुने गरेको बताए।

तर इरान द्वन्द्व सुरु भएयता सुरक्षा व्यवस्था त्यति कडा नदेखिएको उनीहरूको भनाइ छ।

गत मार्चमा बेलायत सरकारले अमेरिकी वायुसेनालाई हर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजहरूमा आक्रमण गर्न प्रयोग गरिएका इरानी क्षेप्यास्त्र स्थलहरूमा हमला गर्न फेयरफोर्ड प्रयोग गर्ने अनुमति दिएको थियो।

जुलाईमा आइआरजिसीले फेयरफोर्ड विरुद्ध धम्की दिएको केही दिनपछि इरानी सञ्चारमाध्यमले आफूलाई इरानी देशभक्त दाबी गर्ने एक समूह बेसको घेराबन्दीको पर्खाल नजिकै रहेको भिडियो सार्वजनिक गरेका थिए।

“यो बेलायती भूमिमा रहेको आरएएफ फेयरफोर्ड हो – त्यो ठाउँ जहाँबाट अमेरिकी सैन्य विमानहरू हाम्रा मानिसहरू र हाम्रो मातृभूमिमा आक्रमण गर्न यही रनवेबाट उडान भर्छन्,” पर्खालमा इरानी झण्डा झुण्ड्याउँदै एक व्यक्तिले भनेका छन्।

फेयरफोर्डमा रहेको ५०१ औं कम्ब्याट सपोर्ट विङका अमेरिकी वायुसेनाका प्रवक्ताले आइतबार सीएनएनलाई भने: “अपरेसनल सुरक्षा कारणहरूले गर्दा हामी विशिष्ट बल सुरक्षा उपायहरूबारे छलफल गर्दैनौं।”