काठमाडौं । संसारका धेरै अन्तरिक्ष एजेन्सीहरूले मंगल ग्रहमा अर्बिटर, ल्यान्डर, रोभरहरू पठाएका छन्। नासाले पनि हेलिकप्टर पठाएको छ र मंगल ग्रहमा ३० सफल उडानहरू पनि पूरा भइसकेको छ। तर अहिले मंगल ग्रहमा विमान उडाउने योजना बनिरहेको छ । यसको प्रोटोटाइपको सफल उडान एरिजोनामा गरिएको थियो। यसको उद्देश्य मंगल ग्रहको भूगोल र वातावरण अध्ययन गर्नु हो।

मंगल ग्रहमा सेलप्लेन उडाउने तयारी भइरहेको छ । उडाइएको प्रोटोटाइप बेलुन मार्फत उडाइएको हो। ताकि यसको अवतरण सुरक्षित होस् । युनिभर्सिटी अफ एरिजोनाका वैज्ञानिकहरूले यो सेलप्लेन बनाएका हुन्। यो प्रोटोटाइप विमान मोटरविहीन छ। अर्थात् यसमा इन्जिन छैन । त्यसैले यो बेलुन मार्फत उडाइनेछ।

मंगल ग्रहमा ड्रोन हेलिकप्टरको उडान सफल भएको छ । जसलाई नासाले इन्जिन्युटी नाम दिएको छ । यो गत वर्ष फेब्रुअरीमा पर्सभेरेन्स रोभरको साथ मंगल ग्रहको जेजेरो क्रेटरमा अवतरण भएको थियो। इन्जिन्युटीको बारेमा नासाको योजना थियो कि यसले एक महिना भन्दा बढी काम गर्न सक्दैन। अधिकतम ५ उडानहरू पूरा गर्नेछ। तर अहिलेसम्म ३० उडान गरिसकेको छ ।

इन्जिन्युटीको समस्या यो हो कि यो तीन मिनेट भन्दा बढी उडान गर्न सक्दैन। अधिकतम ३९ फिटको उचाइमा जान सक्छ। युनिभर्सिटी अफ एरिजोनाका वैज्ञानिकहरूले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन् कि जहाजले धेरै समय, बढी उचाइ र छिटो धेरै दूरी पार गर्न सक्छ।

Mars sailplane prototype soars during early-stage tethered flight test in Arizona https://t.co/4Q1I3QHKl2 pic.twitter.com/pC4gG8TIPR

— SPACE.com (@SPACEdotcom) July 6, 2022

वैज्ञानिकहरूले भनेका छन् कि अहिले यो सेलप्लेनको धेरै प्रारम्भिक चरण हो। यसको उडान अझै धेरै माथि थिएन। तर भविष्यमा यसलाई १५ हजार फिटको उचाइमा परिक्षण गरिनेछ । जहाँ पृथ्वीको वायुमण्डल धेरै हल्का हुन्छ। ताकि उसलाई मंगल ग्रहको वायुमण्डलमा उड्न समस्या नहोस् ।

सेलप्लेनले मंगल ग्रहमा इन्जिन्युइटीभन्दा उच्च उचाइमा उडान गर्न सक्षम हुनेछ। यसमा उच्च रिजोल्युसन क्यामेरा जडान गरिनेछ। तौल ५ किलो हुनेछ । यस बाहेक यसमा उडान, तापक्रम र ग्यास सेन्सर पनि हुनेछ जसले वायुमण्डलको जानकारी सङ्कलन गर्नेछ। यसका साथै यसमा जडान गरिएको क्यामेराले उपत्यका र ज्वालामुखीको तस्विर लिनेछ ।

यसबारे पियर रिभ्युड रिसर्च पेपर प्रकाशित भएको छ । यो जर्नल एयरोस्पेस मा प्रकाशित छ। जसमा जहाजले सतहको नक्सा बनाउन सक्ने बताइएको छ । यसको क्षमता १०० सेन्टिमिटर प्रति पिक्सेल हुनेछ। यो विमान मंगल ग्रहमाथि एकैपटक धेरै दिनसम्म वा एक दिनमा धेरै घण्टाको लागि उड्न सक्ने वैज्ञानिकहरू विश्वस्त छन्।