काठमाडौं । अमेरिकाले अफगानिस्तानमा ड्रोन हमलामा अलकायदाका नेता अयमान अल जवाहिरीको हत्या गरेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले यसको पुष्टि गरेका छन् । आइतबार अमेरिकाको सेन्ट्रल इन्टेलिजेन्स एजेन्सी (सीआईए) ले अफगानिस्तानको राजधानी काबुलमा आतंकवाद विरोधी अभियान सञ्चालन गरेको थियो । जसमा अल जवाहिरीको मृत्यु भएको थियो ।

बाइडेनले भने, “जवाहिरीको हात अमेरिकी नागरिकहरू विरुद्धको हत्या र हिंसाको रगतले लतपतिएको थियो। अब जनताले न्याय पाएका छन् र यी आतंकवादी नेता अब जीवित छैनन्।” अधिकारीहरूका अनुसार जवाहिरी सुरक्षित घरको बालकनीमा थिए जब ड्रोनबाट दुईवटा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिएको थियो। अमेरिकी अधिकारीहरूले जवाहिरीको परिवारका सदस्यहरू पनि घरमा रहेको तर कसैलाई चोटपटक नलागेको बताएका छन्।

राष्ट्रपति बाइडेनले ७१ वर्षीय अलकायदा नेता विरुद्ध निर्णायक हमलालाई स्वीकृत गरेको बताए । सन् २०११ मा ओसामा बिन लादेन मारिएपछि अल–कायदाको नेतृत्व जवाहिरीले गरेका थिए । बिन लादेन र जवाहिरीले नै अमेरिकामा ९/११ आक्रमणको योजना बनाएका थिए । अमेरिकाले जवाहिरीलाई मोस्ट वान्टेड आतंकवादी मानेको थियो । बाइडेनले अल-कायदा नेताको हत्याले सन् २००१ मा भएको ९/११ आक्रमणका पीडित परिवारलाई राहत पुग्ने बताए।

तालिबानले अमेरिकी कारबाहीलाई अन्तर्राष्ट्रिय नियम र सिद्धान्तको स्पष्ट उल्लङ्घन भनेको छ। तालिबानका प्रवक्ताले भने, “यस्ता कार्यहरू विगत २० वर्षको असफल अनुभवको पुनरावृत्ति हो। यो अमेरिकी स्वार्थ विरुद्ध छ।” राष्ट्रपति बाइडेनले जवाहिरीलाई एडनमा अमेरिकी युद्धपोत यूएसएस कोलमा २००० आत्मघाती हमलाको लागि पनि दोष दिए। जसमा १७ समुद्री सैनिक मारिएका थिए ।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले भने, ‘यति धेरै समय लाग्यो त्यसले फरक पार्दैन। कोही कहाँ लुकेको छ भन्ने कुराले फरक पर्दैन। यदि तपाईं हाम्रा नागरिकहरूको लागि खतरा हुनुहुन्छ भने अमेरिकाले छोड्दैन। हामी हाम्रो राष्ट्र र नागरिकको सुरक्षाको लागि कुनै कसर बाँकी राख्ने छैनौं।’

जवाहिरी एक आँखा सर्जन थिए जसले इजिप्टमा इस्लामिक जिहादी समूह गठन गर्न मद्दत गरेका थिए। अमेरिकाले सन् २०११ को मेमा ओसामा बिन लादेनलाई मारेको थियो र त्यसबेलादेखि अल-जवाहिरीले अलकायदाको नेतृत्व गर्दै आएका छन्।

यसअघि अल जवाहिरीलाई ओसामा बिन लादेनको दाहिने हात मानिन्थ्यो। जवाहिरीलाई अल-कायदाको प्रमुख विचारकका रूपमा पनि चिनिन्छ। अमेरिकामा सेप्टेम्बर ११, २००१ को आक्रमणको पछाडि अल-जवाहिरीको दिमाग भएको मानिन्छ।

अयमान अल-जवाहिरी अल-कायदाको वैचारिक मस्तिष्क थिए। इजिप्टका डाक्टर अल जवाहिरी पनि १९८० को दशकमा इस्लामिक चरमपन्थीमा संलग्न भएको आरोपमा जेलमा थिए। जेलबाट मुक्त भएपछि उनले इजिप्ट छोडे र अन्तर्राष्ट्रिय जिहादी अभियानमा सामेल भए। अन्ततः उनी अफगानिस्तान गए र साउदी अरबका जिहादी अमिर ओसामा बिन-लादेनसँग नजिक भए।

अल-जवाहिरी र ओसामाले संयुक्त राज्य अमेरिका विरुद्ध युद्धको घोषणा गरे र २००१ मा सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण गरे। यो आक्रमणको एक दशकपछि अमेरिका ओसामालाई मार्न सफल भयो। ओसामापछि अलकायदा पूर्ण रूपमा अल-जवाहिरीको हातमा आयो। तर ओसामा मारिएपछि अल जवाहिरीसँग केही बाँकी थिएन। बेलाबेलामा केही वक्तव्य जारी भए ।

अमेरिकाले अल-जवाहिरीको हत्यालाई विजयको रूपमा हेर्नेछ। गत वर्ष मात्रै अमेरिकाले कुनै ठोस लक्ष्य हासिल नगरी अफगानिस्तानबाट आफ्नो सैन्य अभियान फिर्ता लिएको थियो । तर अल-जवाहिरी तुलनात्मक रूपमा कमजोर भएका थिए। अब इस्लामिक स्टेटको अगाडि अलकायदाको कुनै हैसियत नै थिएन।

पक्कै पनि नयाँ अल-कायदा नेताको उदय हुनेछ, तर अल-जवाहिरी अब आफ्नो पूर्ववर्तीको तुलनामा प्रभावमा थिएनन्। काबुलमा अल-जवाहिरीको हत्याले अफगानिस्तानको महत्त्व पनि देखाउँछ। तालिवानको आगमनसँगै इस्लामिक समूहहरूले यहाँ सुरक्षित आश्रय पाउन सक्छन्। तर अमेरिकाले जमिनमा नभए पनि टाढैबाट आक्रमण गर्न सक्ने देखाएको छ ।

गत वर्ष राष्ट्रपति बाइडेनले अफगानिस्तानबाट सबै अमेरिकी सेना फिर्ता लिए। अमेरिकी सेना फिर्ता भएको ठ्याक्कै एक वर्ष भइसक्यो, र त्यही बेला अल-जवाहिरीलाई बाइडेनले मृत्युदण्ड दिन अनुमोदन गरे।

२०२० मा, तालिबानले अमेरिकासँग शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्‍यो, जसमा उसले आफ्नो देशमा अल-कायदालाई आश्रय नदिने वाचा गरेको थियो। उसले कुनै पनि चरमपन्थी समूहलाई आश्रय नदिने कुरा गरेको थियो ।

तर, तालिबान र अलकायदा लामो समयदेखि सहयोगी रहेका छन् । अमेरिकी अधिकारीहरूले तालिबानलाई अल-जवाहिरी काबुलमा रहेको थाहा भएको बताएका छन्। बाइडेनले अफगानिस्तानलाई फेरि आतंकवादी अड्डा बन्न नदिने बताएका छन् ।

गत वर्ष अफगानिस्तानबाट २० वर्ष अराजकताको अवस्थामा अमेरिकी सेना फिर्ता भएको थियो। अब बाइडेन प्रशासनमा एक वर्षपछि काबुलमा अल-जवाहिरी मारिए, यो राष्ट्रपतिको लागि महत्त्वपूर्ण छ।

सन् २०११ मा ओसामा बिन लादेन मारिँदा बाइडेन उपराष्ट्रपति थिए। अब उनले राष्ट्रपतिका रूपमा अल कायदाका अर्का प्रमुख नेताको मृत्यु भएको घोषणा गरेका छन्।

तालिबानलाई काबुलमा अल-जवाहिरीको उपस्थितिको बारेमा थाहा थियो वा थिएन र कस्तो प्रकारको सहायता उपलब्ध गराइएको थियो भन्ने बारे अड्कलबाजी चलिरहेको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले भनेका छन् कि तालिवान अधिकारीहरू पछि काबुलको घरमा गए जहाँ अल-जवाहिरी ड्रोन हमलामा मारिएका थिए र त्यहाँ कोही भएको कुरा लुकाउन खोजेका थिए।