काठमाडौं । सेयर बजारका बिग बुल राकेश झुनझुनवालाको ६२ वर्षको उमेरमा आज निधन भएको छ । मुम्बईको ब्रीच क्यान्डी अस्पतालले बिहान ६.४५ बजे झुनझुनवालाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ । ७ अगस्टमा ‘आकाश एयर’को लन्चिङका क्रममा उनी मुम्बई एयरपोर्टमा ह्वील चेयरमा देखिएका थिए । यस एयरलाइन्समा उनको ठूलो हिस्सा छ।

झुनझुनवालाको धेरै कम्पनीमा लगानी छ । उनी फोर्ब्सको विश्वका धनीहरूको सूचीमा ४४० औं स्थानमा छन्। उनको कुल सम्पत्ति ५.८ बिलियन डलर अर्थात् करिब ४६ हजार करोड रुपैयाँ छ । यस्तो अवस्थामा झुनझुनवालाको प्रस्थानका कारण एयरलाइन्सलाई समस्या हुने हो कि भन्ने प्रश्न उठ्छ । अब उसको साम्राज्य कसले लिन्छ?

राकेश झुनझुनवालालाई भारतको वारेन बफेट भनिन्छ। उनी देशकै सफल लगानीकर्ता हुन् । राकेशले सन् १९८५ मा रु ५००० बाट लगानी गर्न थाले । त्यतिबेला बीएसई इन्डेक्स १५० मा थियो। श्रीमती रेखाको आग्रहमा उनले सन् २००३ मा आफ्नै स्टक ट्रेडिङ फर्म रेयर इन्टरप्राइजेज स्थापना गरेका थिए । यसको नाममा उनले आफ्नो र श्रीमती रेखाको नामको पहिलो दुई अक्षर राखेका छन् ।

उनले राकेशबाट ‘Ra’ र रेखाबाट ‘Re’ लाई नाममा समावेश गरेका थिए। राकेशले सही निर्णयहरू गरिरहे, सम्भावित मल्टिब्यागरहरूमा लगानी गरे र आवश्यकता अनुसार पोर्टफोलियो परिवर्तन गरे जसले उनलाई सेयर बजारको बिग बुल बनायो। एक्सचेन्जमा उपलब्ध जानकारी अनुसार राकेश झुनझुनवालाको जुन त्रैमासमा ३२ कम्पनी छन् । यी ३२ कम्पनीमा अनन्त राज, टाटा मोटर्स, टाइटन, फेडरल बैंक, नजारा, स्टार हेल्थ जस्ता कम्पनी छन् ।

झुनझुनवाला कुनै समय शेयर बजारमा बियर थिए । सन् १९९२ मा हर्षद मेहता घोटालाको पर्दाफास हुँदा उनले सर्ट सेलिंगमार्फत ठूलो नाफा कमाए। १९९० को दशकमा भारतीय शेयर बजारमा धेरै प्रतिष्ठित कार्टेलहरू थिए। यस्तै एउटा कार्टेल मनु मानेकको थियो जुन बियर कार्टेल थियो। यो कार्टेललाई ब्ल्याक कोब्रा भनिन्थ्यो र यसलाई राधाकिशन दमानी र झुनझुनवालाले पनि पछ्याए। पत्रकार सुचेता दलालले हर्षद मेहताको घोटालाको पर्दाफास गरेपछि बजार ध्वस्त भयो ।

आकाश एयरलाइनमा ३५ मिलियन डलर अर्थात करिब २७८ करोड रुपैयाँ लगानी गरेका छन् । उनको यो एयरलाइन्समा करिब ४० प्रतिशत सेयर छ । इन्धनको मूल्य निकै महँगो र धेरै कम्पनीहरु समस्यामा परेका बेला उनी एयरलाइन्स व्यवसायमा प्रवेश गरेका हुन् । तर, आकाश एयरको सुरुवातमा उनले भनेका थिए, ‘धेरैको मनमा प्रश्न छन् । मैले एयरलाइन किन सुरु गरें? यो प्रश्नको जवाफ दिनुको सट्टा, म असफल हुन तयार छु भनेर मात्र भन्छु। प्रयास नगर्नु भन्दा प्रयास पछि असफल हुनु राम्रो हो।’

सक्रिय लगानीकर्ता हुनुका साथै झुनझुनवाला एपटेक लिमिटेड र हंगामा डिजिटल मिडिया इन्टरटेनमेन्ट प्रालिका अध्यक्ष थिए। प्राइम फोकस लिमिटेड, जियोजित फाइनान्सियल सर्भिसेज, बिलकेयर लिमिटेड, प्राज इन्डस्ट्रिज लिमिटेड, प्रोभोग इन्डिया लिमिटेड, कन्कर्ड बायोटेक लिमिटेड, इनोभासिन्थ टेक्नोलोजी (आई) लिमिटेड, मिड डे मल्टिमिडिया लिमिटेड, नागार्जुन कन्स्ट्रक्सन कम्पनी लिमिटेड, भाइसरोय होटल्स लिमिटेड र टप्स सेक्युरिटी लिमिटेडका निर्देशक बोर्डमा पनि उनको सहभागिता रहेको थियो ।

भारतीय उद्योग परिसंघको एक कार्यक्रममा राकेश झुनझुनवालाले आफ्नो बुवा आफ्नो पहिलो रोल मोडल भएको बताएका थिए । उनको दोस्रो रोल मोडेल हाउस अफ टाटा थियो। यससँगै उनले अनुभवी लगानीकर्ता र डीमार्टका संस्थापक राधाकृष्ण दमानीलाई आफ्नो आदर्श मानेका छन् ।

राकेश झुनझुनवालाले ठूलो साम्राज्य छोडेका छन् । उनकी श्रीमती रेखा झुनझुनवाला, छोरी निष्टा झुनझुनवाला, छोराहरु आर्यमान र आर्यवीर झुनझुनवाला छन् । राकेश झुनझुनवालाको कुल सम्पत्ति करिब ४६ हजार करोड रुपैयाँ छ।

झुनझुनवाला र उनकी श्रीमती मिलेर आकाश एयरमा ४० प्रतिशतभन्दा बढी स्वामित्व राखेका छन् । उनी स्टार हेल्थ एलाइड इन्स्योरेन्सका प्रवर्द्धक पनि हुन् । जुन क्वाटरमा, यसमा उनको हिस्सेदारी लगभग १७.४६% थियो। यस्तो अवस्थामा अब यो साम्राज्य सम्हाल्ने सम्पूर्ण जिम्मेवारी श्रीमतीको काँधमा आएको छ । उनले अब आफ्ना छोराछोरीसँगै यसलाई सम्हाल्नेछिन्। झुनझुनवालाको प्रस्थानसँगै उनको एयरलाइन्स र अन्य व्यवसायले अब ठूलो चुनौती सामना गर्न सक्नेछ ।

२०१३ मा, झुनझुनवालाले स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकबाट मालाबार हिलको रिजवे अपार्टमेन्टका १२ वटा मध्ये ६ थान १ सय ७६ करोड रुपैयाँमा किनेका थिए । पछि २०१७ मा, उनले एचएसबीसी बैंकबाट १९५ करोड भारुमा भवनमा थप ६ अपार्टमेन्टहरू किने। उनले २०२१ मा पुरानो भवन भत्काएर आफ्नो ७० हजार वर्गफुटको १३ तले नयाँ घर निर्माण सुरु गरेका थिए ।