काठमाडौं । सात हप्ताकी डेनभर कोलम्यानलाई अहिलेसम्म थाहा छैन कि उनले संसारमा के चमत्कार ल्याउन सक्षम भइन्। जब यी बच्ची आमाको गर्भमा थिइन्, त्यही समयमा उनको मस्तिष्कको शल्यक्रिया गरिएको थियो। बोस्टन नजिकै बस्ने यी बालिकाले यो प्रयोगात्मक शल्यक्रियामा सहभागी भएर इतिहास रचेकी छिन् ।

बोस्टन बाल अस्पतालका विशेषज्ञ डा ड्यारेन ओर्बाकले बच्चाको मस्तिष्कमा दुर्लभ रक्तनलीको असामान्यता (नसामा रगत जम्ने समस्या) रहेको बताए । चिकित्सा विज्ञानमा यसलाई भ्यान अफ जेलेन मालफर्मेसन भनिन्छ। यस्तो अवस्थामा मस्तिष्कबाट मुटुसम्म रगत पुर्याउने नसाको विकास हुँदैन । यसले मुटुमा तनाव बढाउँछ ।

डा. ओर्बाक भन्छन्, ‘डेनभरको मस्तिष्कको १४ एमएम चौडा पकेटमा रगत जम्मा हुन थाल्यो। यसले प्रायः बच्चाहरूमा हृदयघात वा मस्तिष्कलाई क्षति पुर्‍याउँछ। ऊ धेरै दिन बाँच्न सक्दैन।’ डा. ओर्बाकका अनुसार केन्याटा कोलम्यानको गर्भावस्थाको ३० औं हप्तामा नियमित अल्ट्रासाउन्डमा समस्या देखियो।

मार्च १५ मा, गर्भावस्थाको ३४ हप्तामा, हामीले यो ऐतिहासिक क्लिनिकल परीक्षणको लागि शल्यक्रियाको योजना बनायौं। आमालाई जागा राख्न स्पाइनल एनेस्थेटिक दिइयो। उनी हेडफोनमा संगीत सुनिरहेकी थिइन् । ‘दोस्रो चरण मस्तिष्कलाई खोल्न र पहुँच प्राप्त गर्न भ्रूण घुमाउनु थियो,’ डा. ओर्बाक बताउँछन्। भ्रूणलाई दुखाइ हुन नदिन र हिँड्न नदिनका लागि इंजेक्शन दिइयो।

हामी १० डाक्टरको टोलीले भ्रूणमा लामो सुई पुग्न अल्ट्रासाउन्डको मद्दत लियौं। भ्रुण पूर्ण रूपमा विकसित भएको थिएन, त्यसैले रगत प्रवाह उच्च थियो। टोलीका सदस्यहरूले सुईको माध्यमबाट यसको वरिपरि क्याथेटर पार गरे। जसले गर्दा रगतले भरिएको ठाउँमा साना प्लेटिनम कोइलहरू हाल्न सकिन्छ।

प्रत्येक कुण्डली प्रवेश गर्दा विस्तार भयो। यसले धमनी र नसाको जंक्शनलाई रोक्न मद्दत गर्यो। यस क्रममा टोलीका केही सदस्यले बच्चाको मस्तिष्कमा रक्तप्रवाहको अनुगमन गरेका थिए ।

जब यो सुनिश्चित हुन्छ कि बीपी सामान्य स्तरमा आएको छ, तब कुण्डल इन्जेक्सन गर्न रोकिन्छ र ध्यानपूर्वक सुई निकालिन्छ। यो शल्यक्रिया २० मिनेटमा गरिएको थियो । सम्पूर्ण प्रक्रिया दुई घण्टा लाग्यो। शल्यक्रिया सफल भयो । डेनभर दुई दिन पछि संसारमा आइन्।

डा. ओर्बाच भन्छन्, ‘स्क्यानिङ गर्दा मुख्य भागहरूमा बीपी सामान्य देखियो। जन्मदा तौल १.९ किलो थियो। जन्मजात अपाङ्गता थिएन।’ आमा र छोरी राम्रो गर्दै छन्, डा. ओर्बाच भन्छन्।