काठमाडौं । रुसको निजी सेना वाग्नरका प्रमुख येभगेनी प्रिगोजिन पुटिनविरुद्ध विद्रोह गरेपछि पहिलो पटक देखा परेका छन्। बुधवार प्रिगोजिनले बेलारुसमा आफ्ना लडाकुहरूलाई स्वागत गरेको भिडियो जारी गरे। उनले भने- ‘वाग्नरले अब युक्रेन युद्धमा भाग लिने छैनन्।’ उनले आफ्ना मानिसहरूलाई अफ्रिकाको नयाँ यात्रा सुरु गर्न आदेश दिए।

रोयटर्सका अनुसार प्रिगोजिनले भिडियोमा भनेका छन्– ‘हामीले युक्रेनमा सम्मानका साथ लड्यौं । तपाईं सबैले रूसको लागि धेरै गर्नुभयो। युक्रेनमा अहिले के भइरहेको छ त्यो लज्जास्पद छ र हामीले यसमा संलग्न हुन आवश्यक छैन। हामी यो युद्धमा फर्कन सक्छौं, तर अहिलेको लागि हामी केही समय बेलारुसमा बस्नेछौं र त्यसपछि हामी यहाँको सेनालाई विश्वको दोस्रो शक्तिशाली बनाउने छौं।’

वाग्नरको गठनमा संलग्न रहेका दिमित्री उत्किनले भने – यसको अन्त्य छैन। यो संसारको सबैभन्दा ठूलो कामको शुरुवात हो जुन छिट्टै पूरा हुनेछ। भिडियोमा प्रिगोजिनलाई कालो वाग्नर झण्डा दिइएको छ जसमा उनको आदर्श वाक्य रगत, सम्मान, मातृभूमि र साहस लेखिएको छ। प्रिगोजिनको यो भिडियो उनको प्रेस सेवाले टेलिग्राममा पनि शेयर गरेको छ ।

केही दिनअघि युक्रेन र पोल्याण्डले वाग्नरका लडाकुहरू बेलारुस पुगेको दाबी गरेका थिए। उनीहरूले राजधानी मिन्स्कको दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा सेनालाई सैन्य तालिम दिइरहेका छन् । बेलारुस पुगेको केही दिनपछि राष्ट्रपति लुकासेन्कोले प्रिगोजिनले आफ्नो देश छोडेको बताएका थिए। वाग्नर प्रमुख मस्को वा सेन्ट पीटर्सबर्गमा हुन सक्ने अनुमान थियो। विद्रोहपछि प्रिगोजिन र पुटिनबीच २ पटक भेट भएको मिडिया रिपोर्टमा दाबी गरिएको थियो ।

जुन २३ मा वाग्नर समूहले रूस विरुद्ध विद्रोहको घोषणा गर्‍यो। वाग्नरको सेना युक्रेनको शिविर छोडेर रुसी सीमामा प्रवेश गरेको थियो । उनीहरूले रोस्तोभ शहर र सैन्य मुख्यालय कब्जा गरे। प्रिगोजिनले त्यतिबेला भनेका थिए–हामी मर्नदेखि डराउँदैनौं । उनले वाग्नर लडाकुहरूले रूसी सेनाका धेरै हेलिकप्टरहरू खसालेको दाबी गरे। प्रिगोजिनले रुसका रक्षामन्त्रीलाई रोस्तोभमा भेट्न आग्रह गरेका थिए ।

तर यस विद्रोहको २४ घण्टाभित्र प्रिगोजिनले मस्कोतर्फको आफ्नो यात्रा रोकेका थिए। बेलारुसका राष्ट्रपति लुकासेन्कोले पुटिन र प्रिगोजिनबीच भएको सम्झौतालाई मध्यस्थता गरेका थिए। यस अन्तर्गत प्रिगोजिनलाई रूस छोडेर बेलारुस जान आदेश दिइएको थियो। बदलामा रूसले वाग्नर प्रमुख विरुद्ध कुनै कारबाही नगर्ने वाचा गरेको थियो । यसपछि प्रिगोजिन २७ जुनमा बेलारुस पुगेका थिए ।

विद्रोहमा संलग्न नभएका वाग्नर प्रमुखका लडाकुहरूलाई रूसी रक्षा मन्त्रालयसँग एउटा सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न भनियो, जसअन्तर्गत उनीहरूले मन्त्रालयको आदेशअनुसार काम गर्नेछन्। रोयटर्सका अनुसार युक्रेनको बाख्मुटमा रहेको निजी सेनाको तालिम शिविरमा मिसाइल आक्रमण भएपछि रुस र वाग्नरबीचको विवाद सुरु भएको हो । यस आक्रमणमा धेरै वाग्नर लडाकुहरू मारिए। प्रिगोजिनले यसको लागि क्रेमलिनलाई दोष दिए।