काठमाडाै‌ँ। महिलाहरूमा बारम्बार हुने UTIs (मूत्र नलीको संक्रमण) सामान्य समस्या होइन। चिकित्सा जगतमा, यसलाई ‘मौन महामारी’ पनि भनिन्छ। तथ्याङ्क अनुसार, दुई मध्ये एक महिलाले आफ्नो जीवनकालमा कम्तिमा एक पटक यो संक्रमणबाट पीडित हुन्छन्, र लगभग २५ प्रतिशतले बारम्बार हुने संक्रमणको अनुभव गर्छन्।

महिलाहरूमा UTIs को कारणहरू के हुन्?

यसमा ब्याक्टेरिया मात्र होइन, महिलाको शरीरको संरचना र जीवनशैलीले पनि प्रमुख भूमिका खेल्छ। महिलाहरूमा मूत्रमार्ग पुरुषहरूको तुलनामा छोटो हुन्छ, त्यसैले ब्याक्टेरियाले मूत्रमार्गमा पुग्न धेरै टाढा यात्रा गर्नुपर्दैन।

UTIs को मुख्य कारणहरू के हुन्?
यसका साथै, मूत्रमार्गको गुदासँगको निकटताले पनि संक्रमण हुन सजिलो बनाउँछ। रजोनिवृत्ति (महिनाबारी सुक्नु) को समयमा एस्ट्रोजन घट्दा योनिमा सुरक्षात्मक ब्याक्टेरियाहरू घट्छन्, जसले गर्दा संक्रमणको जोखिम अझ बढ्छ। यसबाहेक, कम पानी पिउने, लामो समयसम्म पिसाब रोक्ने, सार्वजनिक शौचालय प्रयोग गर्ने र महिनावारीको समयमा सरसफाइ नराख्ने जस्ता समस्याहरूले पनि यो सामान्य समस्यामा योगदान पुर्‍याउँछन्।

आयुर्वेदले के भन्छ?

आयुर्वेदमा, UTIs केवल ब्याक्टेरियाको आक्रमण मात्र होइन, डिसुरिया वा मुत्राघाट पनि भनिन्छ र शरीरको पित्त दोषको असंतुलनसँग जोडिएको हुन्छ। अत्यधिक तातो, मसलादार, नुनिलो, वा अमिलो खाना र अपचले पित्तलाई बढाउँछ, जसले गर्दा मूत्राशयमा जलन, बारम्बार पिसाब लाग्ने र पेट वा ढाड दुख्ने जस्ता समस्याहरू हुन्छन्।

UTIs लाई जराबाट कसरी हटाउने?

आयुर्वेदले स्थायी र सुरक्षित समाधान प्रदान गर्दछ: चंद्रप्रभा वतीले मूत्राशयको मांसपेशीहरूलाई बलियो बनाउँछ र जलन कम गर्छ।

गोक्षुरादी गुग्गुलुले पिसाब उत्पादन बढाउँछ र ब्याक्टेरियालाई बाहिर निकाल्छ।

नीरीले तुरुन्तै राहत प्रदान गर्दछ र संक्रमणलाई मिर्गौलामा पुग्नबाट रोक्छ।

-चन्दनशयले शरीरको तापलाई शीतल पार्छ र पिसाब गर्दा जलन हटाउँछ। पुनर्नव, कपुर, साल र गुर्जो जस्ता जडीबुटीहरूले पनि शरीरको प्रतिरक्षा बढाउँछन्। आयुर्वेदले तुरुन्तै राहतको लागि बिहान धनिया र चिनीको पानी पिउन सिफारिस गर्दछ। प्रशस्त पानी पिउने, राम्रो सरसफाइको अभ्यास गर्ने, र मसलादार वा भारी खानाबाट बच्ने जस्ता उपायहरूले पनि UTI लाई रोक्न मद्दत गर्छ।

UTI को लागि घरेलु उपचार
मूत्र नलीको संक्रमण (UTI) को उपचारका लागि धेरै प्राकृतिक र घरेलु उपचारहरू छन् जुन सुरक्षित मात्र छैनन् तर अत्यधिक प्रभावकारी पनि छन्। यी उपचारहरूले जलन र अन्य लक्षणहरू कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्।

चामलको पानी: UTI सँग सम्बन्धित जलन र पीडा कम गर्न चामलको पानी एक उत्कृष्ट उपाय हो। एक मुट्ठी चामल राम्ररी धुनुहोस् र माटो वा स्टेनलेस स्टीलको भाँडोमा २ देखि ६ घण्टा भिजाउनुहोस्। त्यसपछि, यसलाई २-३ मिनेट पानीमा भिजाउनुहोस्, छान्नुहोस्, र पानी पिउनुहोस्। यो उपाय पिसाब गर्दा जलन कम गर्न धेरै उपयोगी छ।

धनियाँ पानी: आयुर्वेदमा, धनियाँको बीउ भिजाएर तयार पारिएको पानीले शरीरलाई शीतल बनाउँछ र पित्तको समस्या कम गर्छ, जुन UTI को कारण हुन सक्छ। धनियाँको बीउलाई रातभर पानीमा भिजाउनुहोस्, बिहान छान्नुहोस्, केही चिनी मिसाउनुहोस् र खाली पेटमा पिउनुहोस्।

अमलको रस: अमला भिटामिन सी को एक समृद्ध स्रोत हो, र नियमित सेवनले तपाईंको प्रतिरक्षालाई बलियो बनाउँछ। यो तपाईंको सामान्य स्वास्थ्यको लागि मात्र राम्रो छैन तर UTI सँग लड्न पनि मद्दत गर्दछ।

नरिवल पानी: UTI भएको बेला नरिवल पानी पिउनु धेरै फाइदाजनक छ किनभने यसले शरीरलाई हाइड्रेटेड राख्ने मात्र होइन तर यसको शीतल प्रभावले पिसाब गर्दा हुने जलनलाई पनि कम गर्छ।

अँवला र अलैंचीको मिश्रण: अमलाको धुलो र अलैंचीको मिश्रण सेवन गर्नाले UTI सँग सम्बन्धित जलन र असुविधाबाट ठूलो राहत मिल्छ। यस मिश्रणको शीतल प्रभावले उपचारमा मद्दत गर्छ।

दही र छाछ: दुबैमा प्रोबायोटिक्स हुन्छ जसले संक्रमणसँग लड्न र UTI सँग सम्बन्धित जलनलाई कम गर्न मद्दत गर्छ।

एप्पल साइडर भिनेगर: यसले प्राकृतिक एन्टिबायोटिकको रूपमा काम गर्छ। मनतातो पानीमा मह मिसाएर स्याउको सिरका पिउनाले UTI संक्रमणबाट उल्लेखनीय राहत मिल्छ।

क्र्यानबेरी जुस: क्र्यानबेरी जुस UTI को उपचारमा धेरै प्रभावकारी मानिन्छ किनभने यसले ब्याक्टेरियालाई मूत्राशयको भित्तामा टाँसिनबाट रोक्छ। यदि तपाईंले यसलाई नियमित रूपमा पिउनुभयो भने, यसले ब्याक्टेरियाको पुनरावृत्ति रोक्न मद्दत गर्न सक्छ।

बेकिंग सोडा: बेकिंग सोडाले पिसाबको pH परिवर्तन गर्न सक्छ, जसले ब्याक्टेरियाको लागि कम अनुकूल अवस्था बनाउँछ। पानीमा मिसाएर एक चम्चा बेकिंग सोडा पिउनाले पिसाबको अम्लता बढ्छ र संक्रमण फैलिनबाट रोक्छ।
तताउने प्याड: पेटमा तातो पानीको बोतल राख्नाले पिसाब गर्दा जलन र दुखाइबाट राहत मिल्छ। यो गर्मीले मूत्राशय वरपरका मांसपेशीहरूलाई आराम दिन्छ, दुखाइ कम गर्छ।

यी सबै घरेलु उपचारहरू अपनाएर, तपाईं प्रभावकारी रूपमा UTIs को उपचार गर्न सक्नुहुन्छ। यद्यपि, यदि लक्षणहरू गम्भीर छन् वा सुधार भएन भने, आयुर्वेदिक डाक्टरसँग परामर्श गर्नुहोस्।