काठमाडौं । शनिबार अमेरिकी तथा इजरायली बमबारी सुरु हुनुअघि नै इरानका सर्वोच्च नेता आयातुल्लाह अली खामेनीले आफ्नो मृत्यु भएमा सत्ता हस्तान्तरणको तयारी गरेका थिए। करिब चार दशकदेखि धार्मिक शासनको केन्द्र बनेका खामेनी ८६ वर्षको उमेरमा मारिएका छन्।

सन् १९८९ देखि सर्वोच्च नेता बनेका खामेनीले देशका सबै प्रमुख निर्णयमा अन्तिम शब्द राख्ने अधिकार पाएका थिए। समर्थकहरूले उनलाई परमेश्वरका प्रतिनिधि र सेनाप्रमुखका रूपमा सम्मान गर्थे। संस्थापक आयातुल्लाह रुहोल्लाह खोमेनीको उत्तराधिकारी बनेपछि उनले कठोर शासन गर्दै विरोधलाई दमन गरेका थिए। उनले सधैं आफूलाई इस्लामिक क्रान्तिको संरक्षक मान्दै गणतन्त्रको अस्तित्व सुरक्षित राख्ने जिम्मेवारी लिएका थिए।

इरानी सरकारको भनाइ अनुसार शनिबार राति भएको अमेरिकी–इजरायली आक्रमणमा खामेनीको मृत्यु भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि उनको मृत्युको घोषणा गरेका थिए। इरानी राज्य समाचार संस्था आइआरएनएले राष्ट्रपति, न्यायपालिका प्रमुख तथा गार्डियन काउन्सिलका एक सदस्यले संक्रमणकालीन नेतृत्व गर्ने जनाएको छ।

गत जुनमा इजरायलसँगको १२ दिन लामो युद्धका क्रममा खामेनीले तीन सम्भावित उत्तराधिकारीको नाम सार्वजनिक गरेका थिए। इरानको संविधानमा सर्वोच्च नेता शिया धर्मगुरु तथा विद्वान हुनुपर्ने र ‘असेम्ब्ली अफ एक्सपर्ट्स’ नामक समितिले नियुक्त गर्ने प्रावधान छ।

उनका मनपर्ने उम्मेदवारमा न्यायपालिका प्रमुख गोलाम–होसेन मोहसेनी–एजई, प्रमुख सहयोगी अली अस्घर हेयाजी तथा संस्थापक खोमैनीका नाति हसन खोमैनी रहेका थिए। इजरायली सेनाले हेयाजीको मृत्यु भएको जनाएको छ।

खामेनीका छोरा मोज्तबा पनि शक्तिशाली व्यक्तित्व मानिन्छन्, तर खामेनीले सर्वोच्च नेतृत्व वंशानुगत नहोस् भन्ने इच्छा व्यक्त गरेका थिए। शनिबार राति राजधानी तेहरानका केही क्षेत्रमा उनका विरोधीहरूले मृत्युको खबर सुनेर खुसी व्यक्त गर्दै आतसबाजी गरेका थिए।

आक्रमण अघि खामेनीले देशको सञ्चालन राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का प्रमुख अली लारिजानीलाई जिम्मा दिएका थिए। लारिजानीले सामाजिक सञ्जालमार्फत “यहुदी अपराधी र अपमानजनक अमेरिकनहरूलाई इरानले अविस्मरणीय पाठ दिनेछ” भन्दै चेतावनी दिएका थिए।

खामेनीले आफ्नो अनुपस्थितिमा निर्णय गर्ने अधिकार केही राजनीतिक तथा सैनिक सहयोगीलाई दिएका थिए। यसमा प्रमुख सहयोगी हेयाजी, संसद अध्यक्ष तथा पूर्व गार्ड कमाण्डर मोहम्मद बाघेर घालिबाफ र शीर्ष सैन्य सल्लाहकार याह्या रहिम सफावी रहेका छन्। तर आइतबार बिहानसम्म देशको नेतृत्व कसले गरिरहेको छ भन्ने स्पष्ट हुन सकेको छैन।