बीबीसी। अमेरिकी राष्ट्रपति  डोनाल्ड ट्रम्पले विश्वव्यापी इन्धन अभावका बीच अमेरिकाबाट हुने डिजेल निर्यातमा प्रतिबन्ध लगाउनेबारे विचार गरिरहँदा युरोपेली देशहरूलाई आफ्नो केही डिजेल सञ्चित भण्डार (रिजर्भ) खुला गर्न आग्रह गर्न सक्ने बताएका छन्।

उनको यो भनाइ अमेरिकी अर्थमन्त्री (ट्रेजरी सेक्रेटरी) स्कट बेसेन्टले युरोपलाई यस्ता भण्डारहरू तत्काल तयार गर्न र बजारमा पठाउन आग्रह गरेपछि आएको हो। “इन्धनको मूल्य वृद्धि भइरहँदा अमेरिकी किसान, ट्रक चालक र व्यवसायीहरूले मात्र यसको भार बोक्नु हुँदैन,” उनले तर्क गरे।

इरानमा भइरहेको युद्धका कारण मूल्य वृद्धि भएपछि अमेरिकाले डिजेल निर्यातमा रोक लगाउने धम्की दिएको हो। यो मुद्दा महत्त्वपूर्ण मध्यावधि निर्वाचन (मिडटर्म इलेक्सन) अघि अमेरिकी मतदाताहरूका लागि निकै चासोको विषय बनेको छ।

बिहीबार, बेलायतले सम्भावित निर्यात प्रतिबन्धको प्रतिक्रिया स्वरूप डिजेल सञ्चित भण्डार खुला गर्नेबारे युरोपेली साझेदारहरूसँग छलफल गरेको छ।

अमेरिका विश्वका लागि डिजेलको प्रमुख आपूर्तिकर्ता हो, जसले दैनिक १२ देखि १५ लाख ब्यारेल डिजेल निर्यात गर्दछ। विज्ञहरूका अनुसार बाह्य मुलुकमा हुने यो ढुवानीमा प्रतिबन्ध लागेमा अन्य देशहरूमा मूल्य अझै आकासिने चेतावनी दिइएको छ।

“हामी यस विषयमा निकै गम्भीरताका साथ सोचिरहेका छौँ,” ट्रम्पले सप्ताहन्तमा निर्यात प्रतिबन्धबारे भने।

बिहीबार ट्रम्पले युरोपेली देशहरूलाई उनीहरूको डिजेल सञ्चित भण्डार खुला गर्न अनुरोध गर्न सक्ने पुनः दोहोर्याउनुभयो, भने बेसेन्टले उनीहरूले “तत्कालै” त्यसो गर्नुपर्ने बताए।

“हाम्रा युरोपेली साझेदारहरूले आफ्ना विद्यमान प्रतिबद्धताहरूलाई द्रुत गतिमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ र निरन्तर भइरहेको अवरोधलाई सम्बोधन गर्न थप आपूर्तिहरू तत्काल उपलब्ध गराउनुपर्छ,” बेसेन्टले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्।

यी योजनाहरू अमेरिकामा हुने नोभेम्बरको निर्वाचनभन्दा केही हप्ता अघि आएका हुन्, जहाँ कंग्रेसको नियन्त्रण कसको हातमा जाने भन्ने प्रतिस्पर्धा हुँदैछ। प्रतिनिधि सभा (हाउस) र सिनेटमा नियन्त्रण कायम राख्ने आशामा राष्ट्रपति ट्रम्प रिपब्लिकनहरूका लागि प्रचार प्रसार गर्न अमेरिकाभर भ्रमण गर्ने तयारीमा छन्।

मोटरिङ संस्था  RAC का अनुसार बेलायतमा डिजेलको मूल्य यसै हप्ता सर्वकालीन उच्च विन्दुमा पुगेको छ र प्रति लिटर लगभग २०० पेन्स (२००p) को हाराहारीमा पुगेको छ।

बेलायतका इन्धन मन्त्री मार्टिन म्याकक्लस्कीले सम्भावित प्रतिबन्धबारे छलफल गर्न बिहीबार युरोपेली समकक्षीहरूसँग कुराकानी गरेका थिए।

छलफलबारे जानकारी भएका एक स्रोतले बीबीसीलाई बताएअनुसार ईयू (युरोपेली युनियन) लगायत अन्य देशहरूसँग मिलेर संगठित प्रतिक्रियाको तयारी गर्नु बुद्धिमानी हो। तर उहाँले वर्षको सुरुमा रणनीतिक इन्धन भण्डारको सामूहिक परिचालनपछि पनि युरोपसँग अझै केही सञ्चित भण्डार बाँकी रहेको थपे।

“हामीसँग विविध र लचिलो आपूर्ति व्यवस्था छ। हामी हाम्रा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरू र बेलायती इन्धन उद्योगसँग निरन्तर सम्पर्कमा छौँ,” एक सरकारी प्रवक्ताले भने। सरकारले सम्भावित डिजेल अभावबारे चिन्ता लिनुपर्ने कुनै कारण नरहेको बताए पनि मूल्य अझै बढ्नसक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

युरोपेली आयोगका एक प्रवक्ताले आज डिजेलको स्थितिलाई लिएर उच्चस्तरीय अमेरिकी प्रशासनका अधिकारीहरूसँग धेरै बैठक र छलफलहरू भइरहेको जानकारी दिएका छन्।

फेब्रुअरीमा अमेरिका-इजरायल र इरानबीच युद्ध सुरु भएयता विश्वभर पेट्रोल र डिजेलको मूल्य निकै बढेको छ। विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल र ग्यास ओसारपसार हुने रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’  बन्द हुँदा तेलबाट बन्ने उत्पादनहरूको मूल्य बढाएको छ।

डिजेलको अर्को ठूलो आपूर्तिकर्ता रुसले लगाएको निर्यात प्रतिबन्धले पनि मूल्यमा थप दबाब सिर्जना गरेको छ।

ट्रम्पले अमेरिकाभित्रै डिजेलको अतिरिक्त ब्यारेलहरू राख्दा स्वदेशी बजारमा पम्पको मूल्य घट्ने र मध्यावधि निर्वाचन अघि सवारी चालक, ट्रक चालक र व्यवसायीहरूलाई तत्काल राहत मिल्ने तर्क गर्नुभएको छ।

तर अर्गस मिडियाका मुख्य अर्थशास्त्री डेभिड फाइफले अमेरिकी आपूर्ति ठप्प पार्नाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य अझै आकासिन सक्ने बताएका छन्।

बेलायतमा डिजेलको मूल्य अहिलेसम्मकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ। आरएसी (RAC) को पछिल्लो आँकडा अनुसार औसत पम्प मूल्य प्रति लिटर १९९.७९ पेन्स पुगेको छ, जुन पहिले १४२.३८ पेन्स थियो।

डिजेल पेट्रोलको तुलनामा प्रशोधन गर्न गाह्रो हुन्छ र यो ढुवानी उद्योग तथा कृषि क्षेत्रमा बढी प्रयोग हुने भएकाले यसको माग घटाउन निकै गाह्रो छ।

बेलायत आयातमा ठूलो मात्रामा निर्भर छ। बेलायतका चारवटा रिफाइनरीहरूले माग धान्न पुग्ने पेट्रोल उत्पादन गरे पनि उनीहरूले देशको आवश्यकता अनुसार पर्याप्त डिजेल बनाउँदैनन्।

यातातयात विभागका अनुसार जुनको अन्त्यसम्ममा बेलायतका सडकहरूमा १ करोड ५१ लाख डिजेल सवारी साधनहरू थिए। यो अघिल्लो वर्षको १ करोड ५७ लाखको तुलनामा घटेको हो।

त्यसैगरी, डिजेल कारहरूको संख्या ९८ लाख थियो, जुन अघिल्लो वर्षको १ करोड ४ लाखबाट घटेको छ।