मस्को। यदि डोनाल्ड ट्रम्प रुसको राष्ट्रपति भइदिएका भए, उनले सम्भवतः २४ घण्टामै क्रूर युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने द्रुत र सजिलो सम्झौता गरिसक्ने थिए। ट्रम्पको दृष्टिकोणबाट हेर्दा यो निकै सहज र स्पष्ट कुरा हो।

अहिले पाँचौँ वर्षमा प्रवेश गरेको यो भीषण द्वन्द्वको समाधानले अग्रपङ्क्तिमा हरेक महिना मारिइरहेका हजारौँ “साना र होनहार युवाहरू” को हत्या मात्र रोक्ने छैन, तर मुख्य कुरा-यसले निकै ठूलो आर्थिक लाभ पनि दिलाउनेछ। मस्कोमाथिका प्रतिबन्धहरू फुकुवा हुन सक्छन् र फलस्वरूप आकर्षक व्यापारिक सम्झौताहरू सुरु हुन सक्छन्। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, शान्ति र समृद्धि छाउनेछ।

तर, पक्कै पनि ट्रम्प रुसका राष्ट्रपति होइनन्। त्यो पदमा भ्लादिमिर पुटिन छन्, र क्रेमलिनका यी शक्तिशाली नेतालाई रुसी तथा युक्रेनी नागरिकको ज्यान बचाउन वा राज्यको ढुकुटीमा अर्बौँ डलर थप्नका लागि आफ्ना युद्ध रणनीति र लक्ष्यहरूसँग सम्झौता गर्न खासै रुचि देखिँदैन।

यही आधारभूत बुझाइको कमीका कारण ट्रम्प प्रशासनले युद्ध रोक्न गरेका प्रयासहरू निरर्थक साबित भइरहेका छन्। यो दृश्य सेन्ट पिटर्सबर्गमा ट्रम्पका व्यावसायिक साझेदारबाट शीर्ष वार्ताकार बनेका स्टिभ विटकफ र स्वयं पुटिनबीच भएको पछिल्लो महत्त्वपूर्ण बैठकमा पुनः छताछुल्ल भयो।

वार्ताको टेबलमा पुटिनले विटकफलाई अघिल्लो दिन नर्वेमा भएको बैठकको नतिजाप्रति आफू “जिज्ञासु” रहेको बताएका थिए, जहाँ अमेरिका, युरोप र नाटो (NATO) का अधिकारीहरूले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदोमिर जेलेन्स्कीसँग मस्कोका लागि आर्थिक प्रोत्साहनसहितका नयाँ शान्ति प्रस्तावहरूबारे छलफल गरेका थिए।

पछि, क्रेमलिनका एक वरिष्ठ सल्लाहकारले ट्रम्पका दूतले रुसी नेतालाई ओस्लो छलफलबारे जानकारी गराएको पुष्टि गरे। तर, उनले स्वाभाविक रूपमा थपे, “वास्तवमा, युक्रेनी सङ्कट समाधानका लागि ती प्रस्तावहरूमा उपयोगी भन्न लायक खासै केही थिएन।”

पूर्वी युक्रेनको सम्पूर्ण डोनबास क्षेत्रमाथि नियन्त्रण कायम गर्ने र किभको भावी सुरक्षा व्यवस्थामा आफ्नो पकड राख्ने कडा अडानबाट पछि हट्न अस्वीकार गर्दै आएको क्रेमलिनका लागि यो पूर्ण रूपमा अनुमानयोग्य नतिजा थियो।

त्यसैगरी, गत हप्ता ट्रम्पले रुसी डिजेल निर्यातमाथिको प्रतिबन्ध हटाएपछि ह्वाइट हाउसले क्रेमलिनले सम्झौताका लागि अझ बढी लचकता देखाउने अपेक्षा गरेको हुन सक्छ। यो कदम अमेरिकामा मध्यावधि चुनावअघि इन्धनको मूल्य घटाउने राजनीतिक उद्देश्यले चालिएको भए तापनि मस्कोका लागि ठूलो आर्थिक राहत बनेको थियो।

पछि, ट्रम्पले (असफल) ऊर्जा युद्धविरामको आह्वान गरे, जसले युक्रेनलाई रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा क्षति पुर्‍याउने ड्रोन हमलाहरू रोक्न बाध्य पार्ने थियो।

यसबीच, अमेरिकी गुप्तचर सूचना आदानप्रदान प्रभावित भएका आरोप-प्रत्यारोपका बीच ट्रम्पले युक्रेनी नेतृत्व परिवर्तनको मागसमेत गरे—जो सबै कुरा क्रेमलिनका लागि अनुकूल थिए।

तर मस्कोका लागि यी सम्झौता, आर्थिक प्रोत्साहन र किभप्रतिको साझा वितृष्णा पछि हटने संकेत होइनन्, बल्कि आफ्नो अमेरिका सम्बन्धी रणनीतिले सफलता पाइरहेको प्रमाण हुन्।

वासिङ्टनको तुलनामा क्रेमलिनको रणनीति निकै स्पष्ट छ। पुटिनले ट्रम्पलाई के कुराले आकर्षित गर्छ भन्ने राम्ररी बुझेका छन् र विशाल आर्थिक सम्झौताहरूको प्रलोभन देखाएर ह्वाइट हाउसका आफ्ना समकक्षीलाई सजिलै अलमल्याइरहेका छन्।

सेन्ट पिटर्सबर्गमा विटकफसँगको बैठकमा क्रेमलिनले यस्तै थप प्रस्तावहरू अघि सारेको थियो, जहाँ पुटिनले विवादित डिजेल सम्झौताको प्रशंसा गर्दै रुसले अमेरिकामा महत्त्वपूर्ण रासायनिक मलको निर्यात बढाउन सक्ने र अन्य धेरै सहयोग गर्न सक्ने सुझाव दिएका थिए।

“हामी डेटा सेन्टर, ऊर्जा र ऊर्जा सहकार्यका विभिन्न आयोजनाहरूमा पनि छलफल गरिरहेका छौँ,” तीन घण्टा लामो वार्तापछि रुसी सार्वभौम धनी कोषका प्रमुख तथा ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरूसँग क्रेमलिनका मुख्य मध्यस्थकर्ता किरिल दिमित्रिभले भने।

क्रेमलिनले ह्वाइट हाउसलाई आफ्नो पक्षमा पारिराख्न आर्थिक प्रलोभन मात्र प्रयोग गरेको छैन।

सेन्ट पिटर्सबर्ग बैठकअघि, सन् २०२२ मा मस्कोको पूर्ण आक्रमणको सुरुवातमा युक्रेनबाट पक्राउ परेका ७४ वर्षीय अमेरिकी नागरिक स्टिफन हबार्डलाई पुटिनले रिहा गरिदिएका थिए। विटकफले यसलाई पुटिनको “मानवीय कार्य” का रूपमा प्रस्तुत गरे।

मिसिगनका हबार्डले टाढाको रुसी कारागारमा चार वर्षको लामो कैदका क्रममा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या भोगेको बताइन्छ। तर उनको रिहाइलाई ह्वाइट हाउसले ट्रम्पको सम्झौता गर्ने क्षमता र पुटिनको सम्मानका रूपमा प्रचार गर्‍यो।

“राष्ट्रपति ट्रम्पप्रतिको सम्मानका कारण संयुक्त राज्य अमेरिकाले बदलामा केही पनि दिनु परेन—यो रुसका लागि अभूतपूर्व स्थिति हो,” ट्रम्पको आफ्नै सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा पोस्ट गरिएको विज्ञप्तिमा भनिएको छ।

तर, क्रेमलिनका पूर्व केजीबी अधिकारी पुटिनले यसलाई त्यसरी हेरेका छन् भन्ने सम्भावना निकै कम छ।

-सीएनएन