काठमाडौं । राजस्थानको भरतपुरमा अवैध उत्खननको विरोधमा आफूलाई आगो लगाएका सन्त विजयदासको गएराति निधन भएको छ । विजयदासले जुलाइ २० मा भरतपुरको दीग तहसीलको पासोपा गाउँमा आफैलाई आगो लगाएका थिए । उनको दिल्लीको सफदरजंग अस्पतालमा उपचार भइरहेको थियो ।

पासोपा गाउँको कंकञ्चन र आदिबद्री पहाडमा अवैध उत्खनन्को विरोधमा विगत डेढ वर्षदेखि साधु संतले विरोध गर्दै आएका थिए । चौरासी कोस परिक्रमा गर्न धार्मिक आस्थाका मानिसहरु यस पहाडमा आउने गर्दछन् । यी पहाडमा उत्खनन बन्द गरी वन क्षेत्र घोषणा गर्नुपर्ने सन्तहरूको माग थियो ।

आफूलाई आगो लगाएपछि सन्त विजयदासको शरीर ८५ प्रतिशतसम्म जलेको थियो । यस्तो अवस्थामा उनलाई पहिले जयपुरको सवाई मानसिंह अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो, त्यसपछि जुलाई २१ मा ग्रीन कोरिडोर बनाएर जयपुरबाट दिल्ली रिफर गरिएको थियो।

उनको पार्थिव शरीरलाई आज दिउँसो ३ बजे बरसानामा दाहसंस्कार गरिने छ । ठूलो संख्यामा ऋषि मुनीहरुको उपस्थिति रहनेछ । सन्तको मृत्यु भएपछि सन्तहरूले विरोध गर्न सक्ने प्रशासनलाई डर छ ।

भरतपुरका कलेक्टर आलोक रञ्जनले बीबीसीलाई फोनमा भने, “बर्सानामा अन्तिम संस्कार गरिने, पासोपा गाउँका मानिसहरू र सन्तहरू पनि अन्तिम दर्शनका लागि जानेछन्, प्रशासन पूर्ण सतर्क छ।”

दिल्लीमा उपचारको क्रममा पनि राज्यका अधिकारीहरूलाई सफदरजंग अस्पतालमा तैनाथ गरिएको थियो। सन्त विजयदासले आत्मदाह गरेपछि राज्य सरकारका प्रतिनिधि क्याबिनेट मन्त्री विश्वेन्द्र सिंहसँग ऋषिहरुले सहमति जनाएपछि धर्ना फिर्ता गरिएको छ ।

सन्तको मागमा प्रदेश सरकारले आगामी १५ दिनभित्र कंकञ्चन र आदिबद्री पहाडलाई वनक्षेत्र घोषणा गर्ने सहमति भएको छ । यसबाहेक सरकारले कङ्कचनबाट ३४ र आदिबद्री हिमालबाट १२ वटा खानी दुई महिनाभित्र सार्ने कुरा पनि गरेको छ ।

सन्त विजयादासको मृत्युमा पूर्व मुख्यमन्त्री वसुन्धरा राजेले भनिन्, “अवैध उत्खनन रोक्न संतहरूले आन्दोलन गर्नुपरेको थियो। एक सन्तलाई पनि आत्मदाह गर्न बाध्य पारिएको थियो।”

“राज्य सरकारले अवैध उत्खनन भइरहेको ठाउँको सूचीकरण गरी रोकेको भए यस्तो अवस्था आउने थिएन। प्रदेश सरकारले नक्साका आधारमा अवैध उत्खनन पहिचान गरी कडाइका साथ रोक्नु पर्छ।”