काठमाडौं । तपाईले हरेक दिन शहरहरूमा अग्लो भवनहरू, बहुतले भवनहरू यहाँसम्म कि गगनचुम्बी भवनहरू देख्नुहुन्छ, तर के तपाईंलाई कुनै यस्तो शहर थाहा छ जहाँ मानिसहरू भूमिगत बस्न रुचाउँछन्। हो, संसारमा एउटा यस्तो सहर छ जहाँ जताततै जमिनमुनि घरहरू बनेका छन् र मानिसहरू जमिन भित्र बस्न रुचाउँछन्। बहुमूल्य ओपल रत्नका लागि प्रख्यात यो सहर मरुभूमिको बीचमा अवस्थित छ र यहाँको हावापानी यस्तो छ कि मानिसहरू भूमिगत बस्न रुचाउँछन्।

विश्वको अद्वितीय भूमिगत सहरको रूपमा परिचित यस सहरको नाम कुबर पेडी हो। यो दक्षिण अस्ट्रेलियाको मरुभूमि क्षेत्रमा अवस्थित छ। यसलाई पृथ्वीको आधुनिक ‘पाताल लोक’ पनि भन्न सकिन्छ। दशकौंदेखि यहाँ बहुमूल्य रत्न ओपल रत्नका खानीहरू उत्खनन हुँदै आएको छ र यसरी पृथ्वीभित्र ठूला खानीहरू निर्माण भएका छन्। चर्को गर्मीले हैरान भएका यहाँका जनताले यी खानीमा घरबार बसाएका छन् । यस सहरमा यस्ता १५ सय खानी छन् जसमा मानिसले घर बनाएका छन् । जमिनमुनि बनाइएका यी घरहरूमा सबै सुविधाहरू छन् र बस्नको लागि पनि सुविधा अनुसार डिजाइन गरिएको छ।

यो शहर को जनसंख्या लगभग ३५ सय छ। जसमध्ये आधाभन्दा बढी मानिस भूमिगत घरमा बस्छन् । यस सहरको बस्तीको कथा पनि कम रोचक छैन। यो सहर १०० वर्ष पहिले स्थापित भएको थियो जब एक उत्साही युवाले यहाँ ओपल रत्न पत्ता लगाए। त्यसपछि मानिसहरू यहाँ आउन थाले र ओपल रत्नको उत्खनन सुरु भयो। विश्वमा हुने ओपल रत्नको कुल उत्पादनको ७० प्रतिशत यहाँबाट आउँछ, त्यसैले यसलाई विश्वको ओपल राजधानी पनि भनिन्छ।

यहाँ ७० भन्दा बढी ओपल खानी फिल्डहरू छन्। भर्खरै यहाँ एक ओपलिस पर्ल फेला परेको छ, जसको इतिहास हजारौं वर्ष पुरानो छ। ओपल एक दुध रंगको बहुमूल्य पत्थर हो। ओपल एक बहुमूल्य पत्थर हो जुन आधुनिक गहना र ज्योतिषीय गहनाको निर्माणमा प्रयोग गरिन्छ। ज्योतिषशास्त्रले मानिसहरूलाई धेरै ग्रहहरू काट्न ओपल लगाउन सल्लाह दिन्छ। ओपलको माग विश्वभर छ। त्यसैले यसको मूल्य धेरै उच्च छ। कुबर पेडीको मौसम यस्तो छ कि ढुङ्गाको दरारमा पनि ओपल रत्न स्वतः तयार हुन्छ र यसको उत्खनन पनि सजिलो हुन्छ।

कुबर पेडी सहरको तापक्रम धेरै छिटो भिन्न हुन्छ। बालुवाबाट बनेका कच्चा ढुङ्गाहरू यहाँ प्रशस्त मात्रामा पाइन्छ, त्यसैले यहाँ गर्मी चाँडो बढ्छ। गर्मीमा यहाँको तापक्रम १०० फरेनहाइटभन्दा बढी हुन्छ। अष्ट्रेलियाको तापक्रम अनुसार यो धेरै तातो मानिन्छ र मरुभूमि र चट्टानी भूभागका कारण कुबर पेडी सहरमा जमिनभन्दा माथि बस्न निकै गाह्रो हुन्छ । त्यसैले मानिसहरू भूमिगत घरहरूमा बस्न रुचाउँछन्।

जमिन मुनि खानीका लागि खनेका ठाउँमा बनेका घरहरूमा तापक्रम अचम्मको छ । गुफाको पर्खालका कारण बाहिरी मौसमको प्रभाव यहाँ विरलै देखिन्छ। यी भूमिगत घरहरूमा बस्ने मानिसहरूलाई न जाडोमा हिटर चाहिन्छ न गर्मीमा एसी। मानिसहरूले भूमिगत ठूला फ्ल्याटहरू तयार पारेका छन्। अर्को बिशेष कुरा के छ भने यहाँका घरहरु जमिनमुनि मात्र नभएर यहाँ भूमिगत होटल, चर्च, रेष्टुरेन्ट र बारहरु पनि छन् जसले बाहिरबाट आउने पर्यटकलाई आकर्षित गर्छ र यहाँ पर्यटकीय स्थलको वातावरण सधैं कायम रहन्छ ।

दक्षिण अष्ट्रेलियाको कुबर पेडी शहर एडिलेड र एलिस स्प्रिंग्सको बीचमा अवस्थित छ। यहाँ कम वर्षा हुने भएकाले बिरुवाको उचाइ निकै कम छ। मरुभूमि भएकाले यहाँका बासिन्दाले निकै मुस्किलले पानी सङ्कलन गरिरहेका छन् । अहिले स्थानीय प्रशासनले धेरै क्षेत्रमा आपूर्तिको व्यवस्था गरेको छ । तर ८ वर्षअघि भारी वर्षाका कारण यहाँ पनि बाढी आएको थियो । स्टुअर्ट राजमार्गमा बसोबास भएका कारण यहाँ पर्यटकको आवतजावत हुने गरेको छ । भूमिगत खानीहरूमा निर्मित, यहाँको संग्रहालय धेरै लोकप्रिय छ र यो अद्वितीय क्षेत्रको जीवनशैली भ्रमण गर्नेहरूका लागि ठूलो आकर्षण हो, साथै यसले ओपल रत्नमा रुचि राख्ने मानिसहरूका लागि ठूलो महत्त्व राख्छ।