काठमाडौं । ज्योतिर्मठ बद्रीनाथ र शारदा पीठ द्वारकाका शंकराचार्य स्वामी स्वरूपानन्द सरस्वतीको ९९ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । मध्यप्रदेशको नरसिंहपुर जिल्लाको झोटेश्वरस्थित परमहंसी गंगा आश्रममा आइतबार दिउँसो ३.३० बजे उनले अन्तिम सास लिए ।

स्वामी शंकराचार्य लामो समयदेखि बिरामी थिए । भारतको स्वतन्त्रता संग्राममा स्वामी शंकराचार्य जेल पनि गएका थिए । यससँगै उनले राम मन्दिर निर्माणका लागि लामो कानुनी लडाइ पनि लडे ।

जगद्गुरु शंकराचार्य स्वामी स्वरूपानन्द सरस्वती दुई मठ (द्वारका र ज्योतिर्मठ)का शंकराचार्य हुन् । स्वामी स्वरूपानन्द सरस्वतीको जन्म सिवनी जिल्लाको जबलपुर नजिकैको दिघोरी गाउँमा ब्राह्मण परिवारमा भएको थियो। उनका बाबुआमाले उनको नाम पोथीराम उपाध्याय राखे ।

९ वर्षको उमेरमा उनले घर छोडेर धर्म यात्रा सुरु गरे । यसै क्रममा उनी उत्तर प्रदेशको काशीमा पनि पुगे र यहाँ उनले ब्रह्मलिन श्री स्वामी कर्पात्री महाराजबाट वेद-वेदांग शास्त्रहरू सिके।

सन् १९४२ को यो समयमा १९ वर्षको उमेरमा उनी क्रान्तिकारी भिक्षुका रूपमा प्रसिद्ध भएका थिए, किनभने त्यतिबेला देश अंग्रेजहरूबाट स्वतन्त्रताका लागि लडिरहेको थियो । यही तीजका दिन जगतगुरु शंकराचार्यको ९९औँ जन्मजयन्ती मनाइएको थियो ।

स्वामी स्वरूपानन्दले ९ वर्षको उमेरमा आफ्नो घर छाडेका थिए । त्यसपछि उनी भारतका प्रत्येक प्रसिद्ध तीर्थस्थल, स्थान र सन्तहरूको भ्रमण गर्दै काशी पुगे। सन् १९५० मा स्वामी स्वरूपानन्दलाई दण्डी सन्यासी बनाइयो। ज्योतिर्मठ पीठका ब्रह्मलिन शंकराचार्यले स्वामी ब्रह्मानन्द सरस्वतीबाट दण्ड सन्यासको दीक्षा लिए र स्वामी स्वरूपानन्द सरस्वती भनेर चिनिन थाले। उनले सन् १९८१ मा शंकराचार्यको उपाधि प्राप्त गरेका थिए ।

सन् १९४२ मा जब बेलायती भारत छोडो आन्दोलनको घोषणा भयो, स्वामी स्वरूपानन्द पनि आन्दोलनमा उत्रिए, जो १९ वर्षको उमेरमा स्वतन्त्रता सेनानी बने । १९ वर्षको उमेरमा उनी क्रान्तिकारी भिक्षुका रूपमा प्रसिद्ध भए । उनी ९ महिना वाराणसी र ६ महिना मध्य प्रदेशको जेलमा थुनिएका थिए ।