काठमाडौं। बैंकिङ प्रणालीमा कर्जाको माग अपेक्षाकृत रूपमा कमजोर बन्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा तरलता थुप्रिने क्रम निरन्तर जारी छ। यसैको प्रत्यक्ष प्रभावस्वरूप वाणिज्य बैंकहरूले भदौ महिनाका लागि सार्वजनिक गरेको नयाँ निक्षेपको ब्याजदरमा पनि गिरावट आएको छ।

सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकहरूमध्ये पाँच वटा बैंकले साउनको तुलनामा ब्याजदर घटाएका छन् भने बाँकी अधिकांश बैंकहरूले अघिल्लो महिनाकै दरलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेका छन्।

भदौ महिनामा व्यक्तिगत निक्षेपतर्फ बैंकहरूले प्रदान गर्ने औसत अधिकतम ब्याजदर ४.१३६ प्रतिशतमा सीमित भएको छ। यसअघि साउनमा यस्तो दर ४.१६७५ प्रतिशत रहेको थियो, जसअनुसार एकै महिनाको अवधिमा औसत अधिकतम दर ०.०३१५ प्रतिशतविन्दुले घटेको देखिन्छ।

यसैगरी संस्थागत निक्षेपतर्फको ब्याजदरमा पनि गिरावट आएको छ। साउन महिनामा औसत ३.११६ प्रतिशत रहेको संस्थागत निक्षेपको अधिकतम दर भदौमा पुग्दा ३.०८१ प्रतिशतमा झरेको छ। यस घट्दो क्रमले बैंकहरूबीच बजारबाट निक्षेप संकलन गर्नुभन्दा पनि आफूसँग उपलब्ध स्रोतको लागत (कस्ट अफ फन्ड) कम गर्ने प्रतिस्पर्धा बढेको प्रस्ट संकेत गर्छ।

सिद्धार्थ बैंकद्वारा सबैभन्दा ठूलो कटौती

भदौ महिनाका लागि ब्याजदर घटाउने पाँच वाणिज्य बैंकहरूमध्ये सिद्धार्थ बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपतर्फ सबैभन्दा ठूलो कटौती गरेको छ। बैंकले व्यक्तिगततर्फ ०.२९ प्रतिशतविन्दुले दर घटाएर ३.७६ प्रतिशत कायम गरेको छ भने संस्थागत निक्षेपमा पनि ०.२० प्रतिशतविन्दुले घटाउँदै ३.०५ प्रतिशतमा झारेको छ।

यस्तै, नेपाल बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपको दर ०.१० प्रतिशतविन्दुले घटाएर ४.१५ प्रतिशत निर्धारण गरेको छ। संस्थागत निक्षेपमा भने यस बैंकले ०.५० प्रतिशतविन्दुको ठूलो कटौती गर्दै ३.५० प्रतिशतमा सीमित गरेको छ। अर्कोतर्फ, सिटिजन्स बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपको ब्याजदर घटाएर ३.८५ प्रतिशत कायम गर्दा कुमारी बैंकले ३.७६ प्रतिशत तथा स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले ३.८० प्रतिशत ब्याजदर कायम गरेका छन्।

१५ बैंकद्वारा पुरानै ब्याजदरलाई निरन्तरता

भदौ महिनाका लागि ब्याजदरमा कुनै परिवर्तन नगरी स्थिर राख्ने बैंकको संख्या भने १५ रहेको छ। जसमा नबिल बैंक र प्रभु बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपमा अधिकतम ४.५५ प्रतिशत ब्याजदर कायम राख्दै सबैभन्दा उच्च दर दिने बैंकहरूको सूचीमा शीर्ष स्थान ओगटेका छन्।

यसैगरी नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा, एनएमबी, सानिमा, माछापुच्छ्रे, राष्ट्रिय वाणिज्य र ग्लोबल आइएमईलगायतका अन्य बैंकहरूले पनि साउन महिनामा कायम गरेकै ब्याजदरलाई भदौमा निरन्तरता दिएका छन्।

हाल बैंकिङ प्रणालीमा लगानीयोग्य पर्याप्त रकम उपलब्ध भए तापनि सोही अनुपातमा कर्जाको माग बढ्न सकिरहेको छैन।

फलस्वरूप बैंकहरूमा निक्षेप थपिँदै जाने तर कर्जा विस्तार भने अपेक्षाकृत सुस्त रहने परिस्थिति सिर्जना भएको छ। यस्तो अवस्थामा निक्षेपका लागि बढी ब्याज तिरेर दायित्व बढाउनुभन्दा आफ्नो लागत घटाउने रणनीति बैंकहरूले अपनाएका हुन्।

वित्तीय प्रणालीमा तरलता सहज रहने वर्तमान अवस्था कायम रहेमा आगामी महिनाहरूमा पनि निक्षेपको ब्याजदरमा ठूलो वृद्धि हुने सम्भावना निकै कमजोर देखिन्छ।

यसले एकातिर निक्षेपकर्ताहरूको प्रतिफलमा दबाब सिर्जना गरे तापनि अर्कोतिर बैंकहरूको स्रोत लागत घटाएर कर्जाको ब्याजदरलाई थप सस्तो र प्रतिस्पर्धी बनाउने बलियो आधार तयार गर्नेछ।