काठमाडौं । उत्तर कोरिया र दक्षिण कोरियाको सीमा क्षेत्रमा विष्फोट भएको छ । यसमा दक्षिण कोरियाका तीन जना सैन्य अधिकारी घाइते भएका छन् । यससँगै दुई छिमेकी देशहरूबीच तनाव पुनः एकपटक बढेको छ। यो विस्फोट कसले गरायो र के ल्यान्ड माइनमार्फत दक्षिण कोरियाली सैनिकहरूलाई लक्षित गरिएको थियो? भन्ने प्रशन उठेको छ ।

दक्षिण कोरियाली सरकारका अनुसार यो विस्फोट ‘डिमिलिटराइज्ड जोन’ मा एक अज्ञात अपरेसनका क्रममा भएको हो। यो दुवै देशको सीमा क्षेत्रमा बनेको एक बफर जोन हो, जसलाई सामान्यतया डिएमजेड भनिन्छ। मन्त्रालयका अनुसार विस्फोटको कारण भने तत्काल खुल्न सकेको छैन।

घाइतेमध्ये दुई जना अधिकारीलाई हेलिकप्टरमार्फत र तेस्रो अधिकारीलाई पहिले सडकमार्ग हुँदै पछि हेलिकप्टरबाट अस्पताल पुर्‍याइएको थियो। तीनै जनाको सिओल नजिकै रहेको एक सैन्य अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ।

दक्षिण कोरियाली रक्षा मन्त्रालयले सेनाले डिएमजेड भित्र एक अपरेसन सञ्चालन गरिरहेका बेला उक्त विस्फोट भएको जनाएको छ। यद्यपि, यो कस्तो प्रकारको अपरेसन थियो भन्नेबारे जानकारी दिइएको छैन। अधिकारीहरूले विस्फोट के कारणले भयो भन्ने कुरा पनि स्पष्ट पारेका छैनन्। दक्षिण कोरियाली अधिकारीहरूले यो विस्फोट उत्तर कोरियाका तर्फबाट बिछ्याइएको ल्यान्ड माइनका कारण भएको हो या होइन भन्ने पुष्टि हालसम्म गरेका छैनन्।

यद्यपि, ल्यान्ड माइनको आशङ्कालाई यसकारण पनि महत्त्वपूर्ण मानिएको छ किनभने उत्तर कोरियाले हालैका महिनाहरूमा सीमामा आफ्नो सैन्य तयारी लगातार बलियो बनाउँदै लगेको छ। रिपोर्टहरूका अनुसार उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले सीमा वरपर नयाँ बारुदी सुरुङ, एन्टि-ट्यांक ब्यारियर र अन्य सैन्य किल्लाहरू तयार पारेका छन्। दुवै देशबीचको सम्बन्ध लामो समयदेखि निकै तनावपूर्ण रहँदै आएको छ।

दक्षिण र उत्तर कोरियालाई अलग गर्ने डिएमजेड करिब २४८ किलोमिटर लामो र ४ किलोमिटर चौडा क्षेत्र हो। यो विश्वकै सबैभन्दा कडा सुरक्षा घेरामा रहेको सीमाहरूमध्ये एक हो। यहाँ र यसको वरपर करिब २० लाख ल्यान्ड माइनहरू रहेको अनुमान गरिन्छ। सीमामा तिखा काँडेतार, ट्यांक रोक्ने अवरोधहरू र दुवैतर्फ ठूलो संख्यामा सैन्य बल तैनाथ छन्।

डिएमजेड कोरियाली युद्धको विरासत हो। सन् १९५० देखि १९५३ सम्म चलेको युद्धपछि दुवै पक्षबीच युद्धविराम त भयो, तर औपचारिक शान्ति सम्झौता भने हुन सकेन। यही कारणले गर्दा प्राविधिक रूपमा दुवै देश अझै पनि युद्धको स्थितिमा रहेको मानिन्छ।

हालैका महिनाहरूमा सैन्य सीमा रेखा वरपर उत्तर कोरियाली सैनिकहरूको गतिविधिलाई लिएर दक्षिण कोरियामा चिन्ता बढेको छ। अगस्टमा फ्रन्टलाइन अपरेसनका क्रममा उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले २० भन्दा बढी पटक MDL पार गरेको दाबी गरिएका मिडिया रिपोर्टहरूलाई दक्षिण कोरियाली सेनाले आधिकारिक रूपमा पुष्टि भने गरेको छैन।

यसअघि अप्रिल २०२५ मा करिब १० जना उत्तर कोरियाली सैनिकहरू पूर्वी डिएमजेडमा सैन्य सीमा रेखा पार गरी दक्षिणतर्फ बढेका थिए। दक्षिण कोरियाली सेनाले पहिले अडियो चेतावनी दियो र त्यसपछि चेतावनी स्वरूप गोली चलाएपछि उत्तर कोरियाली सैनिकहरू फिर्ता पुराना ठाउँमा फर्किएका थिए। जुन २०२४ मा पनि उत्तर कोरियाली सैनिकहरूले तीन पटक सीमा पार गर्दा दक्षिण कोरियाले चेतावनी स्वरूप फायरिङ गर्नु परेको थियो।

उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले हालैका वर्षहरूमा दक्षिण कोरियासँगका लगभग सबै सहकार्य र कूटनीतिक सम्पर्कहरू बन्द गरिदिएका छन्। उनले सिओललाई आफ्नो सबैभन्दा शत्रुतापूर्ण दुस्मनसमेत घोषणा गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा डिएमजेडमा भएको यो विस्फोटले दुई देशबीच पहिलेदेखि नै जारी तनावमा नयाँ चिन्ता थपिदिएको छ।

उत्तर कोरियाका ल्यान्ड माइनहरू यसअघि पनि दक्षिण कोरियाका लागि खतरा बन्दै आएका छन्। धेरै पटक भारी वर्षाका क्रममा बारुदी सुरुङहरू बगेर दक्षिण कोरियाली क्षेत्रमा पुग्ने गरेका छन्, जसका कारण मानिसहरूको मृत्यु हुने र घाइते हुने घटना भएका छन्। अगस्ट २०१५ मा पनि ल्यान्ड माइन विस्फोटमा परि दक्षिण कोरियाका दुई जना सैनिक गम्भीर घाइते भएका थिए र त्यसपछि दुवै देशबीच तनाव निकै बढेको थियो।