बीबीसी। युक्रेनको ‘एयर रेड एलर्ट’ (हवाइ हमलाको चेतावनी दिने) एप आइतबार सम्भवतः ह्याक भएको छ। एपले केही समयका लागि राजधानी किभमा विकिरणको (रेडिएशन) खतरा रहेको गलत चेतावनी दिएको युक्रेनको वायुसेनाले जनाएको छ।

टेलिग्राममा जारी चेतावनी सन्देशमा भनिएको थियो: “एयर अलार्म एप्लिकेसनमा सम्भवतः सत्रु पक्षबाट हस्तक्षेप भएको छ। यहाँ कुनै विकिरणको खतरा छैन! शान्त रहनुहोस् र हाम्रो च्यानलका अद्यावधिक समाचारहरू पछ्याउनुहोस्।”

युक्रेनी केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सीले एपमा प्राविधिक गडबडी आएको बताउँदै मानिसहरूलाई हवाइ हमलाको खतराको वास्तविक स्थिति थाहा पाउन अन्य आधिकारिक स्रोतहरूको प्रयोग गर्न आग्रह गरेको छ।

यस घटनाको केही घण्टापछि रुसी अधिकारीहरूले पनि उनीहरूको एप ह्याक भएको जनाएका छन्। एक युक्रेनी गुप्तचर समूहले रुसभित्र आणविक हमलाको झूटो चेतावनी सन्देश पठाएको बताइएको छ।

युक्रेनमा युक्रेनी भाषामा यी चेतावनीहरू लगभग राति २२:४७ (२०:४७ जीएमटी) मा सुरु भएका थिए, जसमा देशव्यापी रूपमा ‘रेड-लेभल’ हवाइ हमलाको एलर्ट जारी गरिएको थियो। किभमा थप चेतावनीहरू पठाइएको थियो, जसमध्ये पहिलो सन्देशमा लेखिएको थियो: “विकिरणको खतरा। किभमा विकिरणको खतरा घोषणा गरिएको छ।”

त्यसपछिको दोस्रो सन्देश राति २२:४८ मा रुसी भाषामा आएको थियो, जसमा लेखिएको थियो: “नमस्ते! युक्रेनभरि आणविक एलर्ट हुनेछ। चिन्ता नगर्नुहोस्, यो ओरेसनिक  उडिरहेको हो।”

२२:४९ मा आएको तेस्रो चेतावनी सन्देश पुनः युक्रेनी भाषामा थियो, जसले भन्यो: “रासायनिक खतरा। किभमा रासायनिक हमलाको खतरा छ। बाहिर ननिस्कनुहोस्।”

त्यसैगरी २२:४९ मै चौथो चेतावनीमा किभमा “सडक लडाइँको खतरा रहेकाले बाहिर ननिस्कन” भनिएको थियो।

राति २३:५३ मा प्रयोगकर्ताहरूको फोनमा शृङ्खलाबद्ध रूपमा ‘खतरा टरेको’ सन्देशहरू प्राप्त भए, जसले किभका लागि जारी गरिएका अघिल्ला प्रत्येक चेतावनीहरू निष्कृय भएको घोषणा गरे।

टेलिग्रामको अर्को पोस्टमा युक्रेनी केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सीले एयर अलर्ट एप्लिकेसनका कारण ल्भिभ  क्षेत्रका लाउडस्पिकरहरूमा विकिरण खतराको सङ्केत बजेको स्पष्ट पार्दै त्यहाँ कुनै विकिरणको जोखिम नरहेको बताएको छ।

यदि चेतावनी एपले काम नगरेमा सर्वसाधारणलाई आफ्नो स्मार्टफोनको नोक्सान वा आपत्कालीन सूचनाहरू चालू राख्न, साइरनमा ध्यान दिन र आधिकारिक स्रोतहरू मात्र पढ्न युक्रेनको डिसइन्फर्मेसन काउन्टरिङ सेन्टरले सुझाव दिएको छ।

अन्य धेरै क्षेत्रका गभर्नरहरूले पनि एप ह्याक भएको र स्थानीय स्तरमा कुनै खतरा नरहेको कुरा टेलिग्राममा पोस्ट गरेका छन्।

युक्रेनको पूर्वी भागमा रहेको इभानो-फ्रान्किभस्क ओब्लास्टका गभर्नर स्वितलाना अनिशचुकले भने, “अहिलेका लागि यस क्षेत्रमा सबै कुरा शान्त छ।” उक्त एपले २२:५० देखि २३:५७ को बीचमा सो क्षेत्रका लागि रेड-लेभल हवाइ हमलाको चेतावनी देखाएको थियो।

भिन्नित्सिया ओब्लास्टकी गभर्नर नताल्या जाबोलोत्नाले एयर अलर्ट एपमा साइबर हमला भएको बताउँदै सन्देशमा आएको लिंक (फिसिङ प्रयास हुन सक्ने भएकाले) क्लिक नगर्न टेलिग्राममार्फत चेतावनी दिए।

एयर अलर्ट एप युक्रेनको डिजिटल ट्रान्सफर्मेसन मन्त्रालयद्वारा सञ्चालित छ, जसले प्रयोगकर्ताहरूलाई रक्षात्मक चेतावनीहरूको सुरुवात र अन्त्यबारे तुरुन्तै जानकारी गराउँछ। मन्त्रालयले एप “सम्भवतः सम्झौता वा ह्याक भएको” पछि मर्मतका लागि अस्थायी रूपमा असक्षम पारिएको बताएको थियो। यसले बासिन्दाहरूलाई राज्यले जारी गर्ने आपत्कालीन संकेतहरू प्राप्त गर्न आफ्ना स्मार्टफोनका ‘इमर्जेन्सी नोटिफिकेसन’ चालू राख्न आग्रह गरेको थियो।

युक्रेनमा गलत चेतावनीहरू गएको केही घण्टापछि, रुसको आपत्कालीन मन्त्रालयले आफ्नो एपमा पनि “ठूलो साइबर हमला” भएको र “सर्वसाधारणलाई झूटो जानकारी” पठाइएको जनाएको छ।

मन्त्रालय वा त्यहाँका राज्य मिडियाले यसबारे थप विवरण दिएका छैनन्।

युक्रेनी समाचार संस्था यूएनएनका अनुसार उक्त ह्याकले रुसभित्र आणविक खतराको झूटो चेतावनी पठाएको थियो।

रुसको नियन्त्रणमा रहेको क्षेत्रभित्र सक्रिय युक्रेनी पक्षधर समूह ‘अतेश’  ले सो ह्याकिङको जिम्मेवारी लिएको यूएनएनले जनाएको छ।

अतेशद्वारा प्रकाशित र बीबीसीले स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि नगरेको आपत्कालीन चेतावनीको स्क्रिनसटमा प्रयोगकर्ताहरूलाई तीन हप्ताका लागि खाद्य सामग्री भण्डारण गर्न र भूमिगत कोठा (बेसम्यान्ट) मा शरण लिन भनिएको थियो। उक्त सन्देशमा अश्लील भाषाको समेत प्रयोग गरिएको थियो।

यी चेतावनीहरू युक्रेनको फ्रन्ट-लाइन खेरसोन  क्षेत्रमा लागू गरिएको स्थानीय युद्धविराम समाप्त हुनुभन्दा केही मिनेट अघि आएका थिए। उक्त युद्धविराम अघिल्लो मङ्गलबारदेखि लागू भई आइतबार राति २३:०० बजे आधिकारिक रूपमा सकिएको थियो।