काठमाडौं। सरकारले नयाँ विधेयक ल्याएर महिलाहरुलाई एकै समयमा एक भन्दा धेरै श्रीमानसँग विवाह गर्न दिने नयाँ कानुन प्रस्ताव गरेपछि दक्षिण अफ्रिकामा हंगामा मच्चिएको छ । पोलियान्ड्रीलाई अनुमति दिने यो विधेयक सरकारको गृह विभागले प्रकाशित गरेको हरित पत्रमा प्रकाशित गरिएको छ । सरकारले विद्यमान विवाह ऐनलाई परिमार्जन गर्नको लागि ल्याएको यो विधेयकले त्यहाँका पुरातनवादीहरु र केही धार्मिक समूहहरुलाई असन्तुष्ट पारेको छ ।

एक पुरुषले एकभन्दा धेरै श्रीमती राख्न पाउने प्रणाली अर्थात पोलीगामी भने दक्षिण अफ्रिकामा यसअघि नै कानुनी मान्यता प्राप्त छ । पुरुषलाई यसअघि नै कानुनी रुपमा दिइएको अधिकार महिलालाई पनि दिन खोज्दा विवाद भएको हो । विपक्षी दल अफ्रिकन क्रिस्चियन डेमोक्रेटिक पार्टीका नेता केनेथ मेसोले यदि महिलालाई समान वैवाहिक अधिकार दिइयो भने यसले समाजलाई ध्वस्त पार्ने दावी गरेका छन् ।

यो प्रस्तावित कानुनी परिवर्तनबारे केही सेलिब्रेटीहरुले पनि बोलेका छन् । आफ्नै ४ वटी श्रीमती भएका र बहुविवाह गरेका पुरुषका परिवारसँग सम्बन्धित कार्यक्रम संचालन गर्ने रियालिटी स्टार मुसा एम्सेलेकुले बीबीसीसँग कुरा गर्दै भने ‘यसले अफ्रिकी संस्कृति ध्वस्त पार्नेछ । तिनीहरुका सन्तानको के हुन्छ ? उनीहरुले आफ्नो पहिचान कसरी थाहा पाउँछन् ? अहिले महिलाले पुरुषको भूमिका लिन सक्दैनन् । यस्तो सुनिएको छैन । के अब महिलाहरुले पुरुषका लागि लोबोला (बेहुलीको मूल्य) तिर्छन् ? के अब पुरुषले उनको थर राख्नुपर्छ भन्ने अपेक्षा गरिएको हो ?’

पोलिगामीकै विषयमा अध्ययन गरेका प्रोफेसर कोलिस माचोकोले बीबीसीसँग कुरा गर्दै यो प्रस्तावप्रति आपत्ति जनाउनु भनेको नियन्त्रण गर्न खोजिएको बताए । उनले थपे ‘अफ्रिकी समाज अहिले सच्चा समानताको लागि तयार भइसकेका छैनन् । हामीले नियन्त्रण गर्न नसकिने महिलालाई के गर्ने भन्ने थाहा छैन ।’

गृहमन्त्री आरोन मोत्सोआलेदीले यो बहस अब शब्दको युद्धको स्तरमा पुगेको बताए । उनले यो हरित पत्र अहिल्यै नीतिको अवस्थामा नपुगेको बताउँदै बहसका विषयमा सहभागी भएर आफ्नो धारणा राख्न जनतालाई आग्रह गरे । ‘यसले केवल सम्भावित नीतिको विकल्प वा मन्त्रिस्तरीय बैठकमा सरोकारवालाहरुबाट आएका सुझावहरुलाई मात्र देखाउँछ । यी प्रस्तावहरु जनताको सुरक्षाका लागि केन्द्रित हुन्छन्’ उनले भने । दक्षिण अफ्रिकी जनतासँग यो प्रस्तावबारे आफ्नो धारणा दिनको लागि जूनको अन्तिमसम्मको समय छ ।