काठमाडौं। अफगानिस्तानका पूर्व राष्ट्रपति हमिद कारजाइले तालिबान बलपूर्वक राजधानी काबुलमा प्रवेश गरेको नभइ आफूले तालिबानलाई राजधानी काबुलमा प्रवेश गर्न भनेको बताएका छन् । कारजाइले समाचार एजेन्सी एसोसिएटेड प्रेसलाई दिएको एक अन्तरवार्तामा आफूले काबुलमा भइरहेको हिंसा र लुटपाट रोक्नको लागि तालिबानलाई काबुल प्रवेश गर्न भनेको बताए ।

उनले भने ‘तालिबान नेताहरुले हामीलाई आश्वासन दिएका थिए कि उनीहरुका लडाकु राजधानी काबुलमा प्रवेश गर्ने छैनन् । तर, अफगानिस्तानका पूर्व राष्ट्रपति अशरफ गनी आफ्ना सबै बरिष्ठ अधिकारीहरुको साथमा अचानक काबुलबाट गए र तालिबानसँग सम्झौता हुन सकेन ।’ यसै वर्ष अगष्टमा अमेरिकी सेना गएपछि तालिबानले अफगानिस्तानमा कब्जा गरेको थियो र तत्कालीन सरकारलाई सत्ताबाट हटाएको थियो ।

तालिबान लडाकुहरुले एक–एक गरेर काबुल आसपासका क्षेत्रलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएका थिए र उनीहरु राजधानी काबुलको बाहिर आएर रोकिएका थिए । त्यतिबेला तालिबान लडाकुहरु जुनसुकै समयमा राजधानीमा प्रवेश गर्न सक्ने आशंका गरिएको थियो । त्यतिबेला अशरफ गनीले अचानक काबुल छोडे र तालिबानले १५ अगष्टमा काबुल पनि कब्जा गरे ।

तालिबानले त्यतिबेला नै राजधानीमा प्रवेश गर्ने आफ्नो कुनै योजना नभएको बताएको थियो । सहरमा अस्तव्यस्तता र लुटपाट हुन थालेपछि आफूहरु काबुल प्रवेश गर्नुपरेको तालिबानले बताएको थियो । हमिद कारजाइले पनि भनेका छन् ‘अफगानिस्तानमा सरकारी संरचना र सुरक्षा एजेन्सीहरु पंगु भएका थिए । त्यसैले मैले स्वयं तालिबानलाई काबुलमा आउन निम्ता दिएको थिएँ ।’

कारजाइका अनुसार उनी र अर्का पूर्व राष्ट्रपति अब्दुल्लाह अब्दुल्लाह दोहामा रहेका तालिबान नेताहरुसँग सम्पर्कमा थिए । त्यतिबेला तत्कालीन सरकारसँग राजनीतिक सम्झौतापछि मात्र तालिबान राजधानी प्रवेश गर्ने योजना थियो । उनले भने ‘तालिबानसँग राजनीतिक सम्झौताको लागि अन्तिम निर्णय गर्न म र अब्दुल्लाह १५ अगष्टमा दोहा जाने योजना थियो ।’ कारजाइका अनुसार दिउँसो नै राष्ट्रपति गनीले देश छोडेको हल्ला चल्न थाल्यो ।

उनले गृह मन्त्रीसँग कुरा गर्दा काबुल पुलिस प्रमुख सहित सबै अधिकारी राजधानीबाट गएको र सत्तामा कोही नभएको थाहा भयो । कारजाइका अनुसार यदि राष्ट्रपति गनी देशमै बसेको भए तालिबानसँग सम्झौता गर्ने र एउटा प्रणाली बनाउने सम्भावना रहन्थ्यो । कारजाइले भने ‘अफ अफगानिस्तानमा तालिबानको नियन्त्रण छ । अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले तालिबानसँग वार्ता गरेर मानवीय विनाश रोक्नुपर्छ ।’

कारजाइका अनुसार तालिबानलाई कहिलेकाहीँ गलत तरिकाले पेश गरिन्छ । अफगानिस्तानमा महिलाहरु घरबाट निस्किन पाउँदैनन् भन्ने कुरा गलत भएको उनले बताए । कारजाइका अनुसार उनले तालिबानलाई अहिलेको संकटबाट निस्किन एउटा योजना दिएका छन् । यो योजनामा लोया जिरगाको आयोजना र पूर्व शासक मोहम्मद जहीर शाहको समयको संविधानको अस्थायी रुपले लागू गर्ने जस्ता कुरा छन् । लोया जिरगाले आगामी सरकार, संविधान र राष्ट्रिय झण्डाको निर्णय गर्नेछ ।