काठमाडौं । अमेरिकाको न्यु जर्सीस्थित ‘जर्सी सोर’ को एउटा समुद्री तट (बीच) मा बुधबार बिहान अचानक करिब ३० वटा मृत साना सार्कहरू फेला परेका छन्। समुद्र किनारमा बिहानको पैदल यात्रामा निस्किएका मानिसहरूले बालुवामा ठाउँ-ठाउँमा मरेका सार्कहरू देखेका थिए। हेर्दाहेर्दै करिब १० ब्लकको क्षेत्रभरि मरेका सार्कहरू तैरिएर किनारमा आएका दृश्यले मानिसहरूलाई चकित बनाएको छ।

यो घटना ‘सी आइल सिटी’ को समुद्री तटको हो। स्थानीय महिला मिसेल ग्रिनलिङका अनुसार बुधबार बिहान बीचमा टहलिने क्रममा उनले एकपछि अर्को गर्दै मरेका साना सार्कहरू देख्न थालेकी थिइन्। अचानक ठूलो सङ्ख्यामा ‘स्यान्ड सार्क’ हरू देखिएपछि यी सब यहाँ कसरी आइपुगे भनेर आफू आश्चर्यमा परेको उनले बताइन्।

यी सार्कहरूको मृत्युको वास्तविक कारण अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। यद्यपि, समुद्री वैज्ञानिकहरूले यसका पछाडि केही सम्भावित कारणहरू औँल्याएका छन्। स्टकटन युनिभर्सिटीका समुद्री वैज्ञानिक स्टेफन नागीभिचका अनुसार सार्कहरू कुनै यस्तो हानिकारक तत्त्वको सम्पर्कमा आएका हुन सक्छन्, जसका कारण बिरामी परेर उनीहरूको मृत्यु भयो।

तर, यो सम्भावना अलि कम रहेको उनको भनाइ छ; किनभने यदि पानीमा कुनै विषालु पदार्थ भएको भए त्यसको असर मानिसहरूमा पनि देखिन सक्थ्यो। त्यसैले व्यावसायिक माछा मार्ने गतिविधिसँग जोडिएको अर्को सम्भावित कारणलाई बढी पत्यारिलो मानिएको छ।

वैज्ञानिकका अनुसार यी सार्कहरू माछा मार्ने क्रममा गल्तीले जालमा परेका हुन सक्छन्। माछा मार्दा धेरै पटक अन्य समुद्री जीवहरू पनि अन्जानमै जालमा फस्ने गर्छन्, जसलाई ‘बायक्याच’ भनिन्छ।

ठूलो सङ्ख्यामा ‘डगफिस सार्क’ हरू कुनै जालमा फसेका र पछि मरेपछि तिनलाई समुद्रमै फालिएको हुन सक्ने सम्भावना छ। यदि ती पहिले नै मरिसकेका थिए भने समुद्रको लहर र ज्वारभाटासँगै तिनका शवहरू किनारसम्म आइपुगेका हुन सक्छन्। अर्को सम्भावना भनेको माछा मार्ने कुनै जाल समुद्रमै हराएको र त्यसमा फसेका सार्कहरू पछि तैरिएर बीचसम्म आइपुगेको पनि हुन सक्छ।

समुद्री तटमा भेटिएका यी सार्कहरू साना भनिए पनि तिनको आकार सानो थिएन। तिनको लम्बाइ करिब ३ देखि ५ फिटको बिचमा रहेको बताइएको छ। एउटा डगफिसको तौल सामान्यतया ८ देखि २२ पाउन्ड अर्थात् करिब ३.५ देखि १० किलोसम्म हुने गर्छ।

डगफिस सार्कहरू एक्लै पौडिँदैनन्। यी अक्सर ठूला समूहहरूमा समुद्रमा घुम्ने गर्छन्। तिनको समूहमा सयौँदेखि हजारौँसम्म सार्कहरू हुन सक्छन्। त्यसैले कुनै ठूलो समूह नै माछा मार्ने जालमा फसेको भए एकैसाथ ठूलो सङ्ख्यामा मारिएको हुन सक्ने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन।

डगफिस सार्कहरू जर्सी सोर र अमेरिकाको पूर्वी तटीय क्षेत्र आसपास सामान्य रूपमा पाइन्छन्। गर्मीयाममा यी उत्तरतर्फ र समुद्र किनारको नजिक आउँछन् भने जाडोयाममा दक्षिणतर्फ र गहिरो समुद्रमा जाने गर्छन्।

तिनको सङ्ख्या निकै धेरै हुने भएकाले माछा मार्नेहरूले तिनलाई कतिपय अवस्थामा ‘जङ्क फिस’ (व्यर्थका माछा) पनि भन्ने गर्छन्। किनभने यिनीहरूले अन्य माछा समात्न राखिएका चारा खाइदिने गर्छन्। यद्यपि, विगतका वर्षहरूमा केही क्षेत्रमा डगफिसको सङ्ख्या घटेको छ, जसको मुख्य कारण माछा मार्ने क्रममा गल्तीले जालमा फस्नु (बायक्याच) नै हो।

हाल सी आइल सिटीको बीचमा एकैसाथ यति धेरै मरेका सार्क भेटिएको घटनाले स्थानीय बासिन्दालाई चकित बनाएको छ। उनीहरूको मृत्युको कारण अनुसन्धानपछि मात्र बाहिर आउनेछ। न्यु जर्सी वातावरण संरक्षण विभागले यस विषयमा तत्काल कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन।