काठमाडौं । अफगानिस्तानमा तालिबानले कब्जा गरेपछि अमेरिकामा ल्याइएका मानिसहरू एक वर्षपछि पनि भट्किरहेका छन्। मानवअधिकार संगठनहरूले बाइडेन प्रशासनले अफगानीहरूमाथि भेदभाव गरेको आरोप लगाएका छन्। त्यहाँबाट ल्याइएका ८५,००० मानिसहरूलाई क्यालिफोर्निया, टेक्सास र अन्य राज्यहरूमा सैन्य शिविर पछि साँघुरो होटेल कोठा र अस्थायी आवासमा सारिएको छ, तर उनीहरूलाई अझै काम गर्ने स्वतन्त्रता छैन।

यसैबीच रुसी आक्रमणपछि युक्रेनबाट आएका मानिसहरूलाई खुलेर स्वागत गरिएको छ । बाइडेन प्रशासनले १ लाख युक्रेनी विस्थापित मानिसहरूलाई सिधै अमेरिका आउन अनुमति दिएको थियो। क्यालिफोर्नियामा आप्रवासीहरूको अधिकारका लागि लड्दै आएकी वकिल एली बोलरले टीपीएस अन्तर्गत शरणार्थीहरूलाई १८ महिनासम्म अमेरिकामा बस्न अनुमति र श्रम स्वीकृति दिइएको बताइन्। तर अधिकांश अफगानीले काम गर्न अनुमति पाएका छैनन् ।

एसोसिएसन अफ वारटाइम एलिजको प्रतिवेदनका अनुसार २० वर्षसम्म अमेरिकाको लागि काम गरेका र विशेष भिसा खोज्ने अफगानीहरूमध्ये ३ प्रतिशतले मात्रै अमेरिकामा शरण पाएका छन्। अमेरिकी नागरिकता र अध्यागमन सेवाका प्रवक्ता म्याथ्यू बोर्केका अनुसार अमेरिकामा मानवीय प्यारोल (मानवीय आधारमा अमेरिका प्रवेश गर्न भिसा प्राप्त गर्न नसक्ने व्यक्तिहरूलाई अनुमति दिने) मा भेदभाव पनि स्पष्ट छ।

जुलाई २०२१ पछि करिब ४६ हजार अफगानीहरूले भिसाका लागि आवेदन दिएका थिए। यसमा २७० ले मात्र स्वीकृति पाए। ९० प्रतिशत अस्वीकार गरियो। जबकि फेब्रुअरी र मार्चमा योजनामा ४ हजार भन्दा बढी युक्रेनीहरूलाई अनुमोदन गरिएको थियो। यसअन्तर्गत युक्रेनका मानिसहरूलाई यहाँ २ वर्षसम्म बस्न अनुमति दिइएको छ।

वकिलले भने कि भेदभावको एउटा ठूलो उदाहरण अफगानीहरूलाई वर्क परमिटका लागि खोपको प्रमाण माग्नु हो। निराश अफगानीहरूलाई यस योजना अन्तर्गत ५०० डलर रुपैयाँ जम्मा गर्न भनियो। अर्कोतर्फ, युक्रेनी जनतालाई खोपको प्रमाणपत्र र शुल्क तिर्न कुनै बाध्यता छैन। उनीहरुको निवेदन छिट्टै टुंगिनेछ ।

अमेरिकाको इराक र अफगानिस्तान वेटरन्सका सल्लाहकार म्याट जेलरले भने कि अमेरिकामा दुई शरणार्थी प्रणालीहरू छन्। अफगानिस्तानका लागि एउटा, युक्रेनका मानिसहरूलाई दोस्रो। अफगानहरू हाम्रा सबैभन्दा लामो युद्धकालका सहयोगी हुन्। तिनीहरूका लागि अझ राम्रो गर्न चाहन्छु।

अफगानहरूलाई सहयोग गर्ने वकिलहरूले भने कि तालिबानद्वारा धम्की वा आक्रमणमा परेका अफगानीहरूको भिसा आवेदन पनि स्वीकृत गरिएको थिएन। यद्यपि अमेरिकी अधिकारीहरूले यी दाबीहरूलाई अस्वीकार गरेका छन्। तालिबानले अफगानिस्तान कब्जा गर्दा अमेरिकाले त्यहाँबाट करिब ७९ हजार मानिसलाई निकालेको उनले बताए । उनले भने – हामी अफगान शरणार्थीहरूलाई पुनर्वास गर्न प्रतिबद्ध छौं।

अफ्रिकी र क्यारिबियन शरणार्थीहरूलाई समर्थन गर्ने वकिलहरूले अमेरिकी प्रशासनलाई दोहोरो मापदण्ड अपनाएको आरोप लगाएका छन्। वकिलका अनुसार युक्रेनका शरणार्थीले सहज प्रक्रियाबाट यहाँ आएर सुविधा पाइरहेका छन् भने सरकारले अश्वेत शरणार्थीलाई त्यस्तो व्यवस्था नदिएको बताएको छ ।

युक्रेनी नागरिकहरू भन्दा अमेरिकी अधिकारीहरूले काला शरणार्थीहरूसँग बढी दुर्व्यवहार गरिरहेका छन्। उनीहरुलाई यातना दिइन्छ ।