काठमाडौं । इरानी महिला एथलीट एलनाज रेकाबी दक्षिण कोरियाको सियोलमा भएको एसियाली पर्वतारोहण प्रतियोगिताको फाइनलमा प्रवेश गर्दा हिजाब लगाएकी थिइनन् । यो प्रतियोगिता १६ अक्टोबरमा सियोलमा भएको थियो ।

एलनाज इरानको प्रतिनिधित्व गर्दै थिइन् । खेलकुद प्रतियोगिताहरूमा पनि इरानी महिलाहरूले हिजाब लगाउनु अनिवार्य छ। तर इरानमा विगत एक महिनादेखि हिजाबको विरोधमा मानिसहरूले प्रदर्शन गरिरहेका छन्।

यो प्रदर्शनमा महिलाहरुको पनि सक्रिय सहभागिता रहेको छ । एलनाज रेकाबी बिना हिजाब मैदानमा उत्रिनुलाई यो विरोधको समर्थनको रूपमा हेरिएको छ।

एल्नाजले हिजाब नलगाई आरोहण गरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा निकै भाइरल भइरहेको छ । मानिसहरूले हिजाब नलगाउने एलनाजको निर्णयलाई बहादुरीसँग जोडिरहेका छन्।

बीबीसी पर्शियन सेवा संवाददाता बहमन कालबासीले ट्वीट गरे, “विश्वका प्रायः सबै देशका महिला खेलाडीहरू खेलकुद पोशाकमा छन्। अर्कोतर्फ, विगत ४३ वर्षदेखि इरानी महिला खेलाडीलाई हिजाब लगाउन बाध्य पारिएको छ । देश बाहिर खेल्दा पनि यस्तो हुन्छ । तर, एलनाजले हिजाब बिना प्रतियोगितामा साहसपूर्वक भाग लिइन् र उनको भिडियो भाइरल भयो।

What’s ordinary for almost all countries-a female athlete in the outfit of the sport- is an incredible moment for Iranians as women been forced to cover up for 43 yrs even when competing outside of Iran. Hence Elnaz Rekabi bravely taking part w/o Hijab going viral. #MahsaAmini pic.twitter.com/FoXRuzd5Li

— Bahman Kalbasi (@BahmanKalbasi) October 16, 2022

इरान इन्टरनेशनल इंग्लिश न्यूजले एलनाजको भिडियो ट्वीट गर्दै लेखेको छ, ‘यो ऐतिहासिक क्षण हो । इरानी एथलीट एलनाज रेकाबी दक्षिण कोरियाको सियोलमा भएको एसियन क्लाइम्बिङ प्रतियोगितामा इरानको प्रतिनिधित्व गर्दै थिइन् र उनले हिजाब बिना आरोहण गरेकी थिइन् । एलनाज बिना हिजाब चढ्नु इस्लामिक गणतन्त्र इरानको नियमहरूको उल्लङ्घन हो। देश बाहिर पनि इरानी महिलाले हिजाब लगाउनु पर्छ ।’

युएईका हसन सजवानीले एलनाजको भिडियो ट्वीट गर्दै लेखेका छन्, ‘ऐतिहासिक ! इरानी महिला खेलाडी एलनाज रेकाबी हिजाब नलगाई सोलमा भएको एसियाली आरोहण प्रतियोगिताको फाइनलमा प्रवेश गरेकी छन् । इरानमा सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिदेखि नै महिला खेलाडीका लागि हिजाब अनिवार्य गरिएको थियो तर एलनाजले यसलाई मान्न अस्वीकार गरिन्। एलनाज फाइनलमा चौथो स्थानमा आए पनि विश्वभरका करोडौं मानिसको मन जितिन्।’

जब एलनाज पहिलेका प्रतियोगिताहरूमा भाग लिन्थिन्, उनी हिबाजमा हुन्थिन् । उनका पहिले र अहिलेका भिडियोहरु एकैसाथ ट्विट भइरहेका छन् ।

इजरायल र इरानबीचको दुश्मनी कसैबाट लुकेको छैन तर इजरायलका जनताले पनि एलनाजको प्रशंसा गरिरहेका छन् । इजरायलको हानाया नफ्तालीमा एलनाजको भिडियो क्लिप ट्वीट गर्दै लेखिएको छ, ‘एल्नाजले इस्लामिक गणतन्त्रको कानून मानिनन् । इरानी महिलाहरू अद्भुत छन्।’

बेल्जियमकी सांसद दर्या सफाईले पनि एलनाजको बहादुरीको प्रशंसा गर्दै भिडियो ट्वीट गरेकी छिन् । दर्याले महिला विद्रोह जारी रहेको लेखेकी छन् ।

एलनाजले सेप्टेम्बर २०२१ मा खेलकुद इन्टरनेशनल फेडरेसन अफ स्पोर्ट क्लाइम्बिङ विश्व च्याम्पियनसिपमा कास्य पदक प्राप्त गरिन्। उनी यस प्रतियोगितामा पदक जित्ने पहिलो इरानकी महिला बनेकी छिन् ।

त्यसपछि एलनाजले पदक जितेपछि भनिन्, ‘म धेरै खुसी छु किनभने यो प्रतियोगितामा विश्वका उत्कृष्ट आरोहीहरु आएका थिए । पदक जित्छु भनेर सोचेको पनि थिइनँ ।’

तेहरान टाइम्सको रिपोर्ट अनुसार एलनाजको उपनाम स्पाइडर वुमन हो। एलनाजले स्कुलका दिनदेखि नै आरोहण गर्न थालिन् । एलनाजका भाइ पनि पर्वतारोही हुन्।

इरानी पत्रकार सीमा साबेतले एलनाजको भिडियो ट्वीट गर्दै लेखेकी छिन्, ‘एल्नाजले हिजाब हटाएर अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा इतिहास रचेकी छिन् । ठुलो बहादुरी देखाइन् । उनले इरानको प्रतिनिधित्व गर्ने मौका नपाउने सम्भावना छ । उनीहरुलाई कारबाही हुने सम्भावना पनि छ । तर उनले इरानका महिलाहरू के हुन् भनेर संसारलाई देखाइन्।’

आयरिश कूटनीतिक लेक्चरर डा. जेनिफर कासिडीले एलनाजको भिडियो रिट्वीट गर्दै लेखेकी छिन्, ‘इरानभरि जनताको विरोधको परिणाम हो कि एलनाजले यो साहस देखाइन् । यो ऐतिहासिक छ। एलनाजले आफ्नो छनोटलाई प्राथमिकता दिइन् सरकारको कानूनलाई होइन।’

महसा अमिनीको मृत्युपछि इरानमा हिजाबको विरोधमा प्रदर्शन सुरु भएको छ । २२ वर्षीया अमिनीलाई नैतिकता प्रहरीले सेप्टेम्बर १३ मा पक्राउ गरेको थियो । उनलाई हिजाबको नियम उल्लंघन गरेको आरोप लागेको थियो । इरानी कानुन अनुसार घरबाट बाहिर निस्कँदा महिलाले हिजाब वा स्कार्फले टाउको छोप्नु पर्छ । यस सम्बन्धमा कडा नियमहरू छन्। प्रहरीले अमिनीलाई पक्राउ गरेपछि उनको टाउकोमा लाठी प्रहार गरेको खबर आएको छ ।

तर अधिकारीहरूले अमिनीको “हृदयघातका कारण मृत्यु भएको” बताएका छन्। आफ्नो दावीको समर्थनमा, उनीहरूले अमिनीको फुटेज जारी गरे, जसमा अमिनी बेहोस भएको देखाइएको छ, तर अमिनीका तस्विरहरूले इरानी जनताको आक्रोशलाई बढायो ।

यसबाट इरानका आम जनता निकै आक्रोशित छन् । अमिनीको अन्त्येष्टिपछिको पहिलो प्रदर्शन इरानको पश्चिमी सहर सक्काजमा भएको थियो। यहाँ महिलाले अमिनीको मृत्युको विरोध गर्दै टाउकोमा बाँधिएको स्कार्फ च्यातेर विरोध प्रदर्शन गरेका थिए ।

यसपछि इरानमा जनताको विरोध बढ्दै गएको छ । अहिले जनताले स्वाधीनता माग्नेदेखि सरकार ढाल्नेसम्मका नारा लगाइरहेका छन् । विरोध यति बढेको छ कि मानिसहरू इरानमा सत्ता परिवर्तनको लागि आवाज उठाइरहेका छन्।