काठमाडौं । उत्तर कोरियाले हालका दिनमा प्रक्षेपण गरेका मिसाइलहरूको हिसाब किताब राख्न निकै गाह्रो छ। विशेष गरी पछिल्लो पन्ध्र दिनमा हामीले उत्तर कोरियाले लगभग हरेक दिन हतियार प्रहार गरिरहेको देखेका छौं।

दुर्गम र सुनसान क्षेत्रमा सञ्चालित यी परीक्षणहरू पहिलेको जस्तो हेडलाइनमा आउँदैनन्, तर सबै मिसाइल परीक्षणलाई हेर्दा यसका धेरै अर्थ बाहिर आउँछन् ।

उत्तर कोरियाले यी परीक्षणहरूबाट अमेरिका र दक्षिण कोरियालाई सबैभन्दा ठूलो सैन्य अभ्यास गरेकोमा सजाय दिइरहेको बताएको छ। यी दुवै सहयोगीहरूले उत्तर कोरियाबाट आक्रमण भएमा जवाफी कारबाही गर्ने अभ्यास गरिरहेका छन्। उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनलाई यो कुरा मन परेन ।

यसपटक उत्तर कोरियाले बदला लिने फरक तरिका अपनाएको छ । तर, विगतमा उत्तर कोरियाले छोटो, मध्यम र लामो दुरीका क्षेप्यास्त्र र केही गोला प्रहार गरी त्यस्ता सैन्य अभ्यासको जवाफ दिँदै आएको छ ।

यस पटक, पछिल्ला दुई हप्ता भित्र उत्तर कोरियाले आफ्नो सबैभन्दा शक्तिशाली इन्टरकन्टिनेन्टल ब्यालिस्टिक मिसाइल (आइसीबीएम) प्रहार गरेको छ जुन वास्तवमा अमेरिकासम्म पुग्न सक्छ।

उत्तर कोरियाले पनडुब्बीबाट क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ जुन भूमिगत भण्डार जस्तो देखिन्छ र उसको सेनाले दक्षिण कोरियाको हवाई क्षेत्रमा सिमुलेटेड आणविक हमलाको अभ्यास पनि गरेको छ।

र, किम जोङ उनले नयाँ अन्डरवाटर ड्रोन लन्च गरे। यो ड्रोन पानीमुनि आणविक हतियार बोक्न सक्षम रहेको उनको दाबी छ, जसले ठूलो ‘रेडियोएक्टिभ सुनामी’ निम्त्याउन सक्छ र शत्रु देशका युद्धपोतलाई ध्वस्त पार्न सक्छ ।

सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एण्ड इन्टरनेशनल स्टडीजका विश्लेषक एलेन किमले यसलाई “उत्तर कोरियाली फेसन शो जस्तै” भनेर वर्णन गरे। उनको सन्दर्भ मिसाइल परीक्षणको क्रममा किम जोङ उनकी छोरीको उपस्थितिमा थियो।

तर, यसपटक उत्तर कोरियाले प्रक्षेपण गरेको विभिन्न प्रकारका हतियारका कारण किमसहित अन्य धेरै विश्लेषकहरू चिन्तित छन् । यसपटक उत्तर कोरियाले नयाँ र थप विकसित हतियारको खेप सबैका अगाडि देखाएको छ । अमेरिका, दक्षिण कोरिया र जापान समुद्री र जमिन दुवै मार्गबाट यी हतियारहरूको पहुँच क्षेत्रमा छन्।

किम भन्छन्, “यसअघि उत्तर कोरियाले पनडुब्बीबाट क्षेप्यास्त्र हान्न सक्छ वा जमिनमुनिबाट क्षेप्यास्त्र छोड्न सक्छ भन्ने हामीलाई थाहा थिएन। अब उसका हतियारहरूलाई ट्र्याक गर्न र खसाल्न गाह्रो हुँदै गइरहेको छ।”

यसले उत्तर कोरियाबाट आणविक आक्रमणको जोखिम बढाएको छ।

पनडुब्बीबाट प्रक्षेपण गरिएको क्रूज मिसाइलको उदाहरण लिऔं । यी मिसाइलहरू दक्षिण कोरियाको एसेन इन्स्टिच्युटका हतियार विशेषज्ञ याङ युकका लागि सबैभन्दा बढी चिन्ताको विषय हुन्।

पानीमुनि मिसाइल प्रक्षेपण गर्नु भनेको अब क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्नुअघि पत्ता लगाउन गाह्रो हुने उनीहरुको भनाइ छ । क्रुज मिसाइलहरू प्रक्षेपण गरेपछि कम उचाइमा उड्छन् र राम्रो मिसाइल रक्षा प्रणालीद्वारा हावामा खसाल्न सकिन्छ।

किम जोङ उनलाई सधैं डर थियो कि अमेरिकाले पहिले आक्रमण गर्छ र हतियारको भण्डार प्रयोग गर्ने मौका पाउनुअघि नै आफ्नो देशलाई पहिले आक्रमण गरेर ध्वस्त पार्छ ।

किम जोङले यी शृंखलाका परीक्षणहरू मार्फत सन्देश दिन खोजिरहेका छन् कि अब उत्तर कोरियासँग पनि जवाफ दिने र पहिले आक्रमण गर्ने शक्ति छ। तर जमिनमुनि वा पानीमुनि लुकेका हतियारहरूलाई नष्ट गर्न गाह्रो छ।

अर्को शब्दमा, उनले भनिरहेका छन्, “हामीमाथि आक्रमण गर्ने सोच नगर्नुहोस्।” यद्यपि, यो सावधानी अपनाउनु पर्छ कि किम जोङ उनले आफ्नो देशको सैन्य क्षमतालाई धेरै पटक बढाइचढाइ गरेर पेश गरेका छन् ।

तर सबैभन्दा ठूलो प्रश्न परमाणु हमलासँग सम्बन्धित छ। उत्तर कोरियाले हालै परीक्षण गरेका सबै क्षेप्यास्त्र आणविक हतियार बोक्न सक्षम रहेको दाबी गरेको छ ।

यद्यपि, यी धेरैजसो मिसाइलहरूले धेरै सानो र हल्का आणविक वारहेडहरू मात्र बोक्न सक्छन्। उत्तर कोरियाले अहिलेसम्म यस्तो क्षेप्यास्त्र बनाउन सक्छ भन्ने प्रमाणित गर्न सकेको छैन।

र जबसम्म उसले यी मध्ये एउटा पनि परीक्षण गर्दैन, सबै दावीहरू धमिला हुन्छन्। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय गुप्तचर समुदाय यस्तो परीक्षणको पर्खाइमा छ ।

उत्तर कोरियाले ठूलो परिमाणमा साना हतियार उत्पादन गर्न थालेपछि उसको तर्फबाट आक्रमणको खतरा यथार्थमा परिणत हुनेछ ।

उत्तर कोरियालाई वार्ताको टेबुलमा ल्याउन र थप आणविक परीक्षण रोक्न अमेरिका र अन्तर्राष्ट्रिय जगतले अझ गहिरिएर काम गर्नुपर्ने केहीले तर्क गर्छन्।

विगत चार वर्षदेखि दुई पक्षबीचको वार्ता रोकिएको छ । तर प्योङयाङले पनि वार्तामा कुनै चासो देखाएको छैन । वास्तवमा किम कोङ उन त्यो समयको पर्खाइमा छन् जब उनलाई फाइदा हुने सम्भावना बढी हुन्छ।

चीन र रुसले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा उत्तर कोरियामाथि कारबाही गर्न अस्वीकार गरेपछि उत्तर कोरियाले डरविना हतियार विकास गर्न जारी राख्न सक्छ।

अब यसलाई रोक्न किन महत्त्वपूर्ण छ ? ऊसँग जति घातक हतियार हुन्छ, उसको हात त्यति नै बलियो हुन्छ ।

वारहेडको प्रतिकृति बाहेक अन्तरमहादेशीय उडानमा वास्तविक वारहेड कत्तिको सफल हुन्छ भन्ने प्रमाणित हुन बाँकी छ ।

हाल उत्तर कोरियाले आफ्नो लामो दूरीको मिसाइललाई आकाशमा छोडेर परीक्षण गरिरहेको छ । यो एक उच्च सटीक आइसीबीएम विकास गर्न चाहन्छ जुन प्रक्षेपण हुनु अघि इन्धन फायरिङ आवश्यक पर्दैन र धेरै छोटो चेतावनीमा फायर गर्न सकिन्छ।

किम जोङ उन आफ्नो देशमा पनि विपरीत परिस्थितिबाट गुज्रिरहेको याङ उकेको विश्वास छ । देशको अर्थतन्त्र ओरालो लागेको छ र जनतामा भोकमरीको अवस्था छ ।

याङ भन्छन्, “उनको तरकशमा एउटै बाण बाँकी छ आणविक हतियार कार्यक्रमलाई अगाडि बढाउने।” त्यसकारण, उत्तर कोरियाले थप विविध र घातक हतियारहरूको विकास गर्न जारी राख्नेछ। एलेन किमको लागि एउटा कुरा निश्चित छ: “त्यहाँ थप परीक्षणहरू हुनेछन्।”