कथा
धूलोको शहर, सपनाको शव
त्यो बिहान काठमाडौं ब्यूँझिएन। उसले खोक्दै आफ्नै अस्तित्वलाई तान्यो। हावा बाक्लो थियो-जस्तो कुनै पीडा, जसले बाहिर निस्कन बिर्सिसकेको हो।
घाममा धूलो तैरिरहेको थियो-मौन आरोपहरू जस्तै। शहर जिउँदो थियो, हो… तर मुटुको धड्कनझैँ होइन।
यो त घाउझैँ जिउँदो थियो-जसले निको हुन अस्वीकार गर्छ। एउटा जीर्ण सिमेन्टको घर पछाडिको साँघुरो गल्लीमा रिजन बस्थ्यो-१४ वर्षको केटो, जसका आँखा उमेरभन्दा धेरै अगाडि बढिसकेका थिए। उसको अनुहारमा बाल्यकालको कुनै कोमलता थिएन-थकान र भोकका तीखा रेखाहरू मात्र थिए।
उसले सपना देख्न छोडिसकेको थियो।
किनभने सपना देख्न ऊर्जा चाहिन्छ, र ऊर्जा पाउन खाना। उसकी आमा, मिना, झ्यालछेउको पातलो गद्दामा लडिरहेकी थिइन्।
उनको सास सानो र असमान थियो।
क्षयरोगले उनलाई बिस्तारै खोक्रो बनाइरहेको थियो-जस्तो समयले पहाडलाई क्षय गरिरहेको हो। हरेक खोकी भित्र केही टुटिरहेको आवाजजस्तो सुनिन्थ्यो।
“रिजन…” उनले त्यो बिहान फुसफुसाइन्। रिजन फाटेको स्टीलको थालो मैलो पानीले धोइरहेको थियो।
“हजुर…”
“तँले… केही खाइस?”
रिजन केहीबेर रोकियो।
त्यो प्रश्न एउटा झूट थियो-जसलाई उनीहरूले मिलेर बाँच्न सिकेका थिए।
“खाएँ,” उसले बिस्तारै भन्यो।
मिनाले फिका मुस्कान दिइन्-
माया र अस्वीकारले टाँसिएको कमजोर मुस्कान।
बाहिर शहर गर्जिरहेको थियो।
भित्र-मौन शासन गरिरहेको थियो।
रिजन सडकछेउको एउटा चिया पसलमा काम गर्थ्यो।
त्यसको मालिक थिए-गोपाल दाइ, जसको दयालुता बाँच्नको सङ्घर्षले धेरै अघि नै खोसेको थियो।
यहाँ करुणा एउटा विलासिता थियो।
“फेरि ढिलो!” गोपाल दाइ चिच्याए।
“पानी ल्याउन गएका थिएँ,” रिजनले भन्यो।
गोपाल दाइ हाँसे-कटु रूपमा।
“बहानाले पेट भरिँदैन। कामले भरिन्छ।”
रिजनले टाउको हल्लायो।
उसले धेरै पहिल्यै बुझिसकेको थियो-
यो संसारमा कारण होइन, परिणाम मात्र गनिन्छ।
त्यो चिया पसल भीडभाडयुक्त सडकछेउ थियो-
जहाँ महँगा गाडीहरू नाङ्गा खुट्टाका बच्चाहरूलाई छिचोल्दै गुड्थे।
त्यो अन्तर निर्दयी थियो-
जस्तो दुई संसार ठोक्किन्छन्, तर कहिल्यै जोडिँदैनन्।
हरेक दिन रिजन मानिसहरूलाई हाँस्दै, मोबाइल चलाउँदै, चिया पिउँदै हेर्थ्यो-
र आफैँ सिक्काहरू गन्दै…
जसरी आफ्नो अस्तित्वका टुक्राहरू गन्दै होस्।
त्यहाँ एउटा केटी आउँथी।
उसको नाम थियो-आरोही।
उसले सफा लुगा लगाउँथी।
धनी होइन-तर टुटेको पनि होइन।
यही कुरा उसलाई अर्को संसारकी प्राणीझैँ बनाउँथ्यो।
एकदिन उसले रिजनलाई हेरिरहेको देखी।
“तिमी सधैँ यति… दुःखी किन देखिन्छौ?” उसले सोधी।
रिजन झस्कियो।
कसैले यस्तो प्रश्न उसलाई कहिल्यै सोधेको थिएन।
“म दुःखी छैन,” उसले भन्यो।
आरोहीले टाउको अलि ढल्काइ।
“त्यसो भए के हो?”
रिजनले उत्तर खोज्यो-तर केही भेटेन।
कसरी बुझाउने-खालीपन कस्तो हुन्छ भनेर…
त्यो मानिसलाई, जसले कहिल्यै खालीपन महसुस गरेको छैन?
“केही होइन,” उसले अन्ततः भन्यो।
तर त्यो केही होइन थिएन।
त्यो-सबैथोक थियो।
भोक रिजनसँगै बस्थ्यो।
यो केवल अनुभूति थिएन-
यो उपस्थिती थियो।
एउटा छायाँ-जसले उसलाई कहिल्यै छोडेन।
राति-यसले पेट चिथोर्थ्यो।
दिनमा-दृष्टि धमिलो पार्थ्यो।
कहिलेकाहीँ यसले बोल्थ्यो
“चोर्नु।”
रिजनले अस्वीकार गर्थ्यो।
“झूट बोल।”
उ मौन बस्थ्यो।
“हार मान।”
उ सहन्थ्यो।
तर भोक धैर्यवान् थियो।
यसलाई थाहा थियो—अन्ततः सबै भाँचिन्छन्।
मिना कहिल्यै सुन्दर थिइन्।
पत्रिकाले परिभाषित गरेको सौन्दर्य होइन—
तर शान्त, सहनशील सौन्दर्य।
उनका श्रीमान् निर्माण स्थलमा मरेपछि
उनी राम्रो जीवनको सपना लिएर काठमाडौं आएकी थिइन्।
पहिले घरधन्दा गरिन्।
पछि सरसफाइ।
पछि-केही पनि होइन।
रोग नाटकीय रूपमा आउँदैन।
यो धोका जस्तै चुपचाप आउँछ।
जब उनले थाहा पाइन्-धेरै ढिलो भइसकेको थियो।
उपचारलाई पैसा चाहिन्थ्यो।
पैसालाई शक्ति।
शक्तिलाई स्वास्थ्य।
यो एउटा चक्र थियो-
जसले उनीजस्ता मानिसलाई कैद गर्न बनाइएको थियो।
एक साँझ, आरोही फेरि आइ।
उसले खाना ल्याएकी थिई।
“यो ल,” उसले सानो पोका दिई।
रिजनले हेर्याे।
“यो के हो?”
“केही… सानो कुरा।”
उसले बिस्तारै खोले।
भित्र-तातो मोमो।
क्षणभर-समय रोकियो।
उसका हात काँपे।
“म लिन सक्दिन,” उसले भन्यो।
“किन?”
“किनभने…” ऊ रोकियो।
“किनभने मलाई फेरि चाहना लाग्छ।”
आरोहीको अनुहार नरम भयो।
“त्यो गलत होइन।”
रिजनले नजर फर्कायो।
“गलत हो… जब तिमी पाउन सक्दैनौ।”
अर्को दिन, गोपाल दाइले आरोप लगाए।
“पैसा हरायो,” उनले भने।
“मैले लिएन,” रिजनले भन्यो।
“त्यसो भए कसले?”
“थाहा छैन।”
गोपाल दाइले चड्कन हाने।
जोरले।
आवाज पसलभरि गुन्जियो।
“झूट नबोल!”
रिजनको कान बज्यो। गाला पोल्यो।
“मैले…” ऊ फुसफुसायो।
तर सत्यको कुनै मूल्य हुँदैन
जब शक्ति निर्णय गर्छ।
गोपाल दाइले उसलाई निकालिदिए।
“अब यहाँ नआउनू!”
एकैछिनमा—रिजन बेरोजगार भयो
दिनहरू बिते।
काम छैन।
खाना छैन।
मिनाको अवस्था झन् बिग्रियो।
उनको खोकी हिंस्रक बन्यो।
ओठमा रगत देखिन थाल्यो।
“रिजन…” एक रात उनले भनिन्,
“यदि मलाई केही भयो भने… यहाँ नबस।”
रिजनले टाउको हल्लायो।
“केही हुँदैन।”
तर उसलाई पनि विश्वास थिएन।
भोक फेरि आयो—अझ बलियो भएर।
यसपटक यसले फुसफुसाएन।
यसले करायो।
रिजन एउटा पसल अगाडि उभियो।
भित्र-रोटी।
साधारण। सस्तो। आवश्यक।
उसका हात काँपे।
“लिऊ,” भोकले भन्यो।
“होइन,” उसले भन्यो।
“तेरी आमा मर्दैछिन्।”
उसको आँखामा आँसु आयो।
“म सक्दिन…”
“त्यसो भए उनलाई मर्न दे।”
भित्र केही भाँचियो।
उसले अघि बढ्यो।
हात बढायो।
रोटी समात्यो।
र दौडियो।
ऊ टाढा पुग्न सकेन।
पसलवालाले समात्यो।
भीड जम्मा भयो।
“चोर!”
“पिट!”
भीड जनावर बन्यो-
न्यायको लागि कि हिंसाको लागि-कसैलाई थाहा थिएन।
मुट्ठी, लात, शब्दहरू-
सबै वर्षिए।
“निकम्मा!”
“अपराधी!”
“लाज नभएको!”
रिजनले प्रतिकार गरेन।
कराएन।
उ केवल सह्यो।
किनभने पीडा उसलाई परिचित थियो।
आरोहीले सबै देखी।
ऊ भीड चिर्दै आइ।
“रोक!” ऊ चिच्याई।
कोही रोकिएन।
“रोक भनेँ!”
भीड एकछिन रोकियो।
“ऊ बच्चा हो!”
“ऊ चोर हो,” कसैले भन्यो।
“ऊ भोकाएको हो,” उसले जवाफ दिई।
मौन छायो।
क्षणभर-मानवता चम्कियो।
फेरि निभ्यो।
भीड छरियो।
रिजन भुइँमा लडेको थियो।
आरोही नजिक बसी।
“किन?” उसले सोधी।
रिजनले भन्यो-
“किनकि म भोकाएको थिएँ।”
जब ऊ घर पुग्यो—मिना स्थिर थिइन्।
असाध्यै स्थिर।
“आमा?”
कुनै उत्तर छैन।
“आमा!”
कुनै प्रतिक्रिया छैन।
मौन-कराहभन्दा ठूलो थियो।
उनी गइन्।
कुनै विदाइ छैन।
केवल-अनुपस्थिति।
झ्याल फुटेको थियो।
मिना भन्थिन्
“यसले अलिकति उज्यालो ल्याउँछ।”
अब-यसले चिसो ल्याउँथ्यो।
धूलो।
र निर्दयी यथार्थ।
रिजन बसिरह्यो।
रुन सकेन।
किनभने आँसुका लागि आशा चाहिन्छ।
र आशा-उनीसँगै मरेको थियो।
केही दिनपछि-कोठा खाली थियो।
रिजन गइसकेको थियो।
शहर उस्तै चलिरह्यो।
मानिस हाँसे।
गाडी गुडे।
जीवन अघि बढ्यो।
किनभने
यो सधैँ अघि बढ्छ।
एक हप्ता पछि-समाचार आयो:
“शहर विकास नयाँ उचाइमा”
रिजनको नाम थिएन।
मिनाको पनि होइन।
किनभने-
केही जीवनहरू साना हुन्छन्।
कतै-एउटा केटो बसिरहेको थियो।
पातलो।
मौन।
अदृश्य।
उसका आँखा शून्यमा थिए।
खोजिरहेका थिएनन्।
आशा पनि थिएन।
केवल-अस्तित्व।
धूलो अझै उडिरहेको थियो।
तर अब-भारी लाग्थ्यो।
जस्तो-बिर्सिएका जीवनहरूको भार बोकेको होस्।
प्रतिक्रिया
सम्बन्धित खवर
धेरै पढिएको.
तेलबाट अर्बौं डलर कमाउने तर आफूले प्रयोग नगर्ने देश
२० वैशाख २०८३ १६:३०वैशाख २४ गते बागमती प्रदेशमा सार्वजनिक बिदा
२२ वैशाख २०८३ १६:२८कांग्रेस नेता लक्ष्मण कँडेल रास्वपा प्रवेश
२३ वैशाख २०८३ १५:५५जनमत पार्टीभित्रको विवाद सतहमा: मधेश प्रदेश सरकारलाई दिएको समर्थनको रस्साकस्सी
२२ वैशाख २०८३ ११:५०अमेरिकी सेना परिचालन गर्ने ट्रम्पको घोषणाले इरान आक्रोशित
२१ वैशाख २०८३ १९:३३
Facebook Comment