सीएनएन।  युरोपमा केही कुराले गम्भीर तरंग पैदा गरिरहेको छ।

यसै हप्ता रूसको सबैभन्दा निकट सैन्य सहयोगी बेलारुसले सुवाल्की ग्याप  नजिक ठूला सैन्य अभ्यासहरू सञ्चालन गर्‍यो। यो साँघुरो भूभाग बाल्टिक राज्यहरूलाई नेटोका बाँकी देशहरूसँग जोड्ने एक मात्र जमिन मार्ग हो, जुन लामो समयदेखि नेटोको सबैभन्दा संवेदनशील बिन्दु मानिन्छ।

फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले फ्रान्सका राजनीतिक नेताहरूलाई गोप्य गुप्तचर ब्रिफिङका लागि बोलाए र त्यसपछि तीव्र बन्दै गएको रूसी हाइब्रिड आक्रमणहरूबाट महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारहरूको रक्षा गर्न नयाँ उपायहरूको घोषणा गरे।

पोल्याण्डका प्रधानमन्त्री डोनाल्ड टस्कले अझ अघि बढेर रूसले नेटो देशहरूविरुद्ध ड्रोन वा मिसाइल आक्रमण गर्न सक्ने र त्यसलाई दुर्घटनाको रूपमा ढाकछोप गर्न सक्ने चेतावनी दिए।

युकेले आफ्ना नागरिकहरूलाई युद्धको सम्भावनाका लागि तयार रहन र क्यानमा राखिएका खानेकुरा तथा पिउने पानी भण्डारण गर्न भनेको छ। त्यहाँका रक्षा प्रमुखले ब्रिटेनले विगत दशक यताकै “सबैभन्दा खतरनाक” अवधि सामना गरिरहेको बताएका छन्।

जर्मनीले आफ्ना अस्पतालहरूलाई सम्भावित रूसी आक्रमणको लागि तयार पारिरहेको छ। त्यहाँका चान्सलर फ्रिड्रिख मर्जले “हाम्रो महाद्वीपको स्वतन्त्रता र शान्तिको रक्षा गर्न” “निर्णायक क्षणहरू” आउन सक्ने चेतावनी दिए।

अझ, प्रख्यात रूपमा तटस्थ रहँदै आएको स्विट्जरल्याण्डले समेत नयाँ राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीति अपनाएको छ, जसले सशस्त्र आक्रमणविरुद्ध आफ्नो रक्षा गर्न सक्ने क्षमता र सहनशीलता बढाउन आह्वान गर्दछ।

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पोल्याण्डमा स्थायी अमेरिकी सैन्य बेस स्थापना गर्ने दिशातर्फ प्रगति भएको अचानक घोषणा गरे। दुई हप्ताअघि, उनले सीआईए  निर्देशकलाई नेटो भूभागमा आक्रमण नगर्न मस्कोलाई चेतावनी दिन गोप्य मिसनमा पठाएका थिए।

एटलान्टिकका दुवै तर्फका देशहरू रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले चाँडै नै युक्रेनभन्दा बाहिर आफ्नो युद्ध विस्तार गर्न सक्ने आशंकाले चिन्तित देखिएका छन्।

रूसको विस्तारिँदो युद्धमैदान

संयुक्त राज्य अमेरिकाले यसै हप्ता यो खतराको एउटा झलक देख्यो।

अमेरिकी संघीय अभियोजकहरूले विश्वभर (अमेरिकाभित्र समेत) आक्रमण र हत्याको योजना बनाइरहेको सञ्जालमा रूसी गुप्तचर संस्थासँग काम गरेको आरोपमा पाँच जनामाथि मुद्दा चलाए। अभियोजकहरूले उक्त सञ्जालले युरोपेली देशहरूमा नागरिक र सैन्य पूर्वाधारहरूविरुद्ध आक्रमणको योजना बनाएको आरोप पनि लगाएका छन्।

यी आरोपहरू युरोपेलीहरूले वर्षौंदेखि सामना गरिरहेको व्यापक ढाँचासँग मेल खान्छन्: साइबर आक्रमण, तोडफोड, आगजनी, ड्रोन आक्रमण र महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारहरूमाथिका प्रहारहरू। गत महिना, जर्मनीले एक नागरिक विमानस्थलमा भएको ड्रोन आक्रमणको दोष रूसमाथि लगाएको थियो।

नेटोका लागि रणनीतिक चुनौती के छ भने रूसले परम्परागत युद्धको सीमा स्पष्ट रूपमा पार नगरीकनै यस्ता कार्यहरू सञ्चालन गर्न सक्छ।

नेटोको हवाई क्षेत्रमा ड्रोन उडाउनु, विमानस्थल अवरुद्ध गर्नु, पूर्वाधारमा तोडफोड गर्नु, आपराधिक सञ्जालमार्फत हत्या गराउनु – यी सबै अस्वीकार गर्न सकिने “ग्रे जोन” (अस्पष्ट क्षेत्र) का कार्यहरू हुन्।

पुटिनले अस्पष्टता र अस्वीकार्यतालाई हतियारको रूपमा प्रयोग गर्दै नेटोको सङ्कल्पको परीक्षण गरिरहेका छन्, जबकि उनलाई थाहा छ कि नेटो यसको प्रतिक्रिया कसरी दिने वा प्रतिक्रिया दिने कि नदिने भन्नेमा विभाजित छ।

तर यदि पुटिन अझ अगाडि बढ्ने निर्णय गर्छन् भने के हुन्छ?

सुवाल्की ग्याप

सुवाल्की ग्यापले यसको एउटा उत्तर दिन्छ।

यो पोल्याण्ड र लिथुआनिया बीचको लगभग ६५ माइलको सीमा हो र नेटोका बाल्टिक राज्यहरू-लिथुआनिया, लाटभिया र इस्टोनिया-र नेटोका बाँकी देशहरूबीचको एक मात्र भू-मार्ग हो।

एउटा यस्तो संकटको कल्पना गर्नुहोस् जसमा रूसले सम्भवतः बेलारुससँग मिलेर यो ग्यापको केही भागमा आफ्ना सेनाहरू पठाउँछ। पुटिनले सम्भवतः यो एउटा सीमित घुसपैठ मात्र भएको र रूसले युद्ध बढाउन नचाहेको दाबी गर्नेछन्।

रूसले अनौपचारिक माध्यमहरूबाट नेटोको प्रतिक्रियाले आणविक युद्धको जोखिम निम्त्याउन सक्ने दाबी पनि गर्नेछ। यसको उद्देश्य केवल यो ग्याप कब्जा गर्नु वा नेटोको बाल्टिक क्षेत्रलाई अलग गर्नु मात्र नभई, नेटो र यसको सामूहिक रक्षा प्रतिबद्धतालाई नै कमजोर पार्नु हो।

के ३२ नेटो देशहरू जमिनको एउटा सानो टुक्रा फिर्ता लिन रूससँग लड्न सहमत हुनेछन्? के कुनै अमेरिकी राष्ट्रपति लिथुआनियाका लागि आणविक शक्ति राष्ट्रसँग युद्धको जोखिम मोल लिनेछन्? के जर्मनी र फ्रान्स तयार हुनेछन्?

यसबारे कसैले निश्चित रूपमा भन्न सक्दैन, र यसैले पुटिनलाई फाइदा पुर्‍याउँछ।

नेटोका महासचिव मार्क रुट्टेलाई यसै वर्ष सुवाल्की ग्यापविरुद्ध रूसी कदम जोडिएको यस्तै एउटा अभ्यास बारे सोधिएको थियो। उनको जवाफ थियो कि नेटोले यस्ता परिस्थितिहरूविरुद्ध नियमित अभ्यास गर्दछ र यस्तो आक्रमणको विनाशकारी प्रतिक्रिया दिइनेछ।

तर के पुटिनले उनको कुरामा विश्वास गर्छन्? वासिङ्टन आफ्ना निकटतम सहयोगीहरूसँग तनावमा रहेको अवस्थामा-सायद गर्दैनन्।

युक्रेनबाट पाठ

युक्रेनले युरोपेलीहरूलाई आधुनिक युद्धका लागि के आवश्यक पर्छ भन्नेबारे एउटा कठोर पाठ सिकाएको छ।

देशहरूलाई सैन्य सामग्री मात्र पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूलाई आक्रमण सहन सक्ने विद्युत ग्रिडहरू, ठूलो सङ्ख्यामा घाइतेहरूको उपचार गर्न सक्ने अस्पतालहरू, वैकल्पिक सञ्चार माध्यमहरू, सुचारु यातायात सञ्जालहरू र निरन्तर दबाबमा पनि काम गर्न सक्ने सरकारहरू चाहिन्छ।

सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, उनीहरूलाई ध्वस्त वा ध्रुवीकृत नभई क्षति सहन सक्ने समाजको आवश्यकता पर्छ।

यसै हप्ता, नेटोले सार्वजनिक रूपमा राष्ट्रिय सहनशीलताका लागि अद्यावधिक गरिएका आवश्यकताहरू जारी गर्‍यो, जसले “सङ्कट र द्वन्द्व” का क्रममा सरकारको निरन्तरता, ऊर्जा आपूर्ति, खाद्य, पानी, स्वास्थ्य सेवा र सञ्चारसम्मका क्षेत्रहरू समेट्छ।

नेटोका अधिकारीहरूले निरन्तर रूसी आक्रमणका बीच युक्रेनीहरूले कसरी अत्यावश्यक सेवाहरू सुचारु राखेका छन् भन्नेबारे अध्ययन गरिरहेका छन्।

यो एउटा असाधारण मोड हो। युक्रेन अब नेटोबाट पाठ सिक्ने मात्र नभई, नेटोले पनि युक्रेनबाट पाठ सिकिरहेको छ।

यसो गरेर, नेटोको लक्ष्य आक्रमणको विनाशकारी प्रतिक्रिया दिने दोहोर्‍याएर मात्र होइन – पुटिनलाई उहाँको आक्रामकता सफल हुनेछैन भनेर देखाएर रोक्नु  पनि हो।

तयारी आफैँमा निवारणको एक हिस्सा बन्छ। यसै हप्ता आएका समाचारका शीर्षकहरूको एउटा कारण यो पनि हो।

वासिङ्टनमाथिका प्रश्नहरू

युरोपको यो हतारोको पछाडि अमेरिकी कारक पनि छ।

अमेरिका एकैसाथ युरोपमा तैनाथ छ, मध्यपूर्वमा इरानसँग लडिरहेको छ र इन्डो-प्यासिफिकमा चीनलाई रोक्न खोजिरहेको छ। हवाई रक्षा, नौसेना, गुप्तचर प्लेटफर्महरू र घट्दै गएका गोलाबारुदहरू एकैपटक सबै ठाउँमा हुन सक्दैनन्।

ट्रम्पले नेटोलाई बलियो बनाउन धेरै काम गरेका छन्, तर सामूहिक रक्षा धाराप्रतिको उनको प्रतिबद्धता अझै अनिश्चित छ।

मस्कोलाई यो कुरा थाहा छ।

रूस अझै पनि युक्रेनमा अल्झिएको छ। तर नेटोलाई चुनौती दिन पुटिनलाई युक्रेन जत्तिकै अर्को ठूलो आक्रमणको आवश्यकता पर्दैन। उनी बिस्तारै तनाव बढाउन सक्छन्: तोडफोड, साइबर आक्रमण, हत्याको प्रयास, ड्रोन वा मिसाइल प्रहार-र त्यसपछि नेटोले अझै पनि आफ्नो प्रतिबद्धता पूरा गर्छ कि गर्दैन भनेर परीक्षण गर्न एउटा सीमित सैन्य परिचालन।

आफैँलाई सोध्नुहोस्, के ट्रम्प सुवाल्की ग्याप भनिने जमिनको टुक्राका लागि रूससँग युद्धमा जानेछन्? के अमेरिकीहरू यस्तो कुराका लागि तयार हुनेछन्? यो प्रश्नले नै उत्तर दिन्छ।

र यसले मात्रै पनि शक्ति सन्तुलन र निवारण क्षमतालाई कमजोर बनाउँछ।

युरोपमा, भ्रमको अन्त्य

शीतयुद्धपछिका तीन दशकसम्म युरोपले आफ्नो राष्ट्रिय तयारीलाई कमजोर हुन दियो। युद्धको जोखिम दूरको कुरा जस्तै लाग्थ्यो। सैन्य खर्च र भर्ती ह्वात्तै घट्यो। नागरिक रक्षा विगतको अवशेष बन्यो। र अप्ठ्यारो पर्दा अमेरिका बचाउन आउनेछ भन्ने मानियो।

त्यो युग अब सकियो।

युरोप युद्धको तयारी गर्दैछ किनभने यसका नेताहरूले एउटा असजिलो सत्य बुझ्न थालेका छन्: निवारण  पुटिनले के विश्वास गर्छन् भन्नेमा निर्भर हुन्छ, र विस्तारिँदो युद्धमा अमेरिकाको प्रतिक्रिया अनिश्चित हुन सक्छ।

सुवाल्की ग्यापनजिक बेलारुसी सैन्य अभ्यासले खतराको घन्टी बजाइरहेको छ किनकि युक्रेनमा रूसको सङ्घर्षका बाबजुद, शक्ति सन्तुलनको समीकरण कमजोर भएको छ।

विस्तारिँदो युद्धलाई रोक्ने सर्वोत्तम उपाय भनेको पुटिनलाई यो असफल हुनेछ भन्नेमा पूर्ण विश्वास दिलाउनु हो।

र युरोपेली राजधानीहरूमा भइरहेका आपतकालीन कदमहरूलाई हेर्दा, पुटिनले यसको उल्टो विश्वास गर्न सक्छन् भन्ने चिन्ता बढ्दै गएको देखिन्छ।