काठमाडौं । संयुक्त अरब इमिरेट्स बाहिर शेख मन्सुर बिन जायद अल नाह्यानलाई अंग्रेजी फुटबल क्लब म्यानचेस्टर सिटीको मालिकको रूपमा चिनिन्छ। आफ्नो देशमा उनी उपप्रधानमन्त्री र शासक परिवारका प्रमुख सदस्य हुन्।

यद्यपि, अबु धाबीको रुसीहरूसँगको निकटताबारे सचेत केही स्रोतहरूले नाम नछाप्ने सर्तमा ब्लूमबर्ग न्यूजलाई बताएअनुसार पर्दा पछाडि शेख मन्सुरको ठूलो भूमिका छ जुन हालका महिनाहरूमा उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ।

उनको जिम्मेवारीहरूमा धनी रूसीहरूसँग सम्बन्ध स्थापना गर्नु पनि समावेश छ जो उनीहरूको पैसा संयुक्त अरब इमिरेट्समा स्थानान्तरण गर्न पर्खिरहेका छन्। मिडिया रिपोर्टका अनुसार शेख मन्सुर लामो समयदेखि रुस र युएईबीचको सम्बन्ध सुधार्ने प्रयासमा संलग्न थिए तर युक्रेनमा रुसी आक्रमणपछि उनको भूमिकाको महत्व बढेको छ ।

शेख मन्सुर बिन जायदले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्नुअघि रुसी कम्पनीहरूसँग धेरै भेटघाट गरेका थिए। युएईका ‘वास्तविक’ शासक युवराज मोहम्मद बिन जायद पनि यी बैठकहरूमा सहभागी थिए। र, सन् २०१९ मा मोहम्मद बिन जायदले रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई अबु धाबीमा भेट्दा शेख मन्सुर पनि त्यहाँ उपस्थित थिए।

युक्रेनमा आक्रमण गर्नु अघि, रूसीहरू संयुक्त अरब इमिरेट्स भ्रमण गर्ने पर्यटकहरूको चौथो ठूलो समूह थिए। २०२२ को पहिलो दुई महिनामा दुबई भ्रमण गर्ने रूसी पर्यटकहरूको संख्या लगभग १ लाख ३७ हजार थियो, जुन अघिल्लो वर्षको दोब्बर भन्दा बढी थियो।

युक्रेनमाथि हमला गरेपछि अमेरिका, युरोपेली संघ र अन्य देशले रुसमाथि नयाँ आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएर रूसलाई विश्वकै सबैभन्दा बढी प्रतिबन्ध लगाइएका देशहरूमध्ये एक बनाए पनि संयुक्त अरब इमिरेट्सले रुसमाथि अहिलेसम्म कुनै प्रतिबन्ध लगाएको छैन ।

युएईका अधिकारीहरूले अबु धाबीले अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको सम्मान गर्ने तर केही देशहरूले लगाएको प्रतिबन्धको पालना नगर्ने बताएका छन्। इजरायल र भारत सहित अन्य अमेरिकी सहयोगीहरूले पनि यस्तै दृष्टिकोण अपनाएका छन्।

तर यो मनोवृत्तिले पश्चिमी देशका केही अधिकारीहरूलाई चिन्तित बनाएको छ। यी अधिकारीहरू रुस विरुद्ध लगाइएका प्रतिबन्धहरूमा त्रुटिहरूबारे चिन्तित छन्।

गत महिनाको सुरुमा अमेरिकी ट्रेजरी उपसचिव एडिमोले युएईका अधिकारीहरूसँग फोनमा धनी रूसी व्यापारीहरूको सम्पत्ति युएईमा स्थानान्तरण गर्नेबारे अमेरिकी चिन्ताको बारेमा कुरा गरे। यो वार्तालापको बारेमा जानकारी भएका दुई व्यक्तिलाई उद्धृत गर्दै ब्लूमबर्गले यो रिपोर्ट दिएको हो।

ब्लुमबर्गको रिपोर्ट अनुसार रुसी सरकारका वरिष्ठ अधिकारी, धनी रुसी व्यापारी र वित्त अधिकारीहरू युएईमा सरकार चलाउन मद्दत गर्न शेख मन्सुर र उनको कार्यालयसँग सम्पर्कमा थिए। युक्रेनमा भएको आक्रमणपछि संयुक्त अरब इमिरेट्समा लगानी गर्न रुसको चासो बढेको छ ।

केही रूसीहरू दुबईमा अपार्टमेन्टहरू किन्न चाहन्छन्, जबकि अरूहरू लक्जरी कार किन्न वा बैंक खाताहरू र वित्त कम्पनीहरू खोल्न मद्दत गर्न चाहन्छन्। एमिराती अधिकारीहरूले शेख मन्सुरको प्रयासलाई युएईमा विश्वव्यापी व्यापार आकर्षित गर्न र पूर्व र पश्चिमसँग रणनीतिक सम्बन्ध कायम राख्न सरकारको फराकिलो रणनीतिको एक भागको रूपमा हेर्छन्।

रूस र यूएई बीचको सम्बन्ध विशेष गरी तेलको बिक्रीसँग जोडिएको छ।

ब्लूमबर्गको रिपोर्टका अनुसार युएईको राष्ट्रपतिको मामिला मन्त्रालय र परराष्ट्र मन्त्रालयका दुबै विभागहरूले यस विषयमा टिप्पणीको लागि गरिएको अनुरोधलाई प्रतिक्रिया दिएनन्। म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लब र यसका कार्यालयहरू हुँदै शेख मन्सुरसम्म पुग्ने प्रयास पनि असफल भयो। अमेरिकी ट्रेजरी प्रवक्ताले टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरे।

यस वर्षको सुरुमा युएइ सरकारका एक प्रवक्ताले ब्लूमबर्गलाई भनेका थिए ‘युएइले मनी लान्ड्रिंग र चरमपन्थी वित्तपोषण विरुद्ध लड्न अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय प्रवाहको निगरानी गर्न विदेशी साझेदारहरूसँग मिलेर काम गरिरहेको छ, र यस दिशामा प्रयासहरू जारी राख्नेछ।’

शेख मन्सुर बिन जायद अल नाह्यानको जन्म नोभेम्बर २०, १९७० अबु धाबीमा भएको थियो। उनी संयुक्त अरब इमिरेट्समा शासक परिवारका प्रमुख सदस्य हुन्। उनलाई देशकै अग्रणी व्यापारीमा पनि गनिन्छ ।

उनले १९९७ र २००७ को बीच संयुक्त अरब इमिरेट्सको राष्ट्रपति कार्यालयको प्रमुखको रूपमा र २००४ मा राष्ट्रपति मामिला मन्त्रीको रूपमा सेवा गरे। उनी व्यावसायिक फुटबलमा गरेको लगानीका लागि अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा परिचित छन्। उनी बेलायतको म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लबका मालिक हुन्।

मन्सुर बिन जायद शेख जायद बिन सुल्तान अल नाह्यानका छोरा हुन्, जसले सन् १९६६ देखि २००४ सम्म अबुधाबीको शासक र १९७१ देखि २००४ सम्म संयुक्त अरब इमिरेट्सको राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गरेका थिए।

उनका भाइ खलिफा २००४ मा अबु धाबीको शासक र संयुक्त अरब इमिरेट्सको राष्ट्रपति बने। उनका अर्को भाइ मुहम्मद २००४ मा अबु धाबीको युवराज र २०१४ मा संयुक्त अरब इमिरेट्सको ‘डिफेक्टो’ शासक बने।

मन्सुर आफ्नो वित्तीय गतिविधिका लागि परिचित थिए किनभने उनले अबु धाबीमा धेरै वित्तीय संस्थाहरूको नेतृत्व गरेका थिए, विशेष गरी अबु धाबी फन्ड फर डेभलपमेन्ट, फर्स्ट गल्फ बैंक र अन्तर्राष्ट्रिय पेट्रोलियम लगानी कम्पनी।

यसका साथै उनले वित्तीय तथा आर्थिक मामिलासम्बन्धी सर्वोच्च परिषद्लगायत अन्य धेरै निकायको सञ्चालक समितिमा पनि काम गरिसकेका छन् ।

युएई बाहिर उनको धेरै लगानी छ । मन्सुरको लगानी कम्पनी अबु धाबी युनाइटेड ग्रुप फर डेभलपमेन्ट एण्ड इन्भेस्टमेन्टले सन् २००८ मा म्यानचेस्टर सिटी फुटबल क्लबलाई किनेको थियो । अहिले यो क्लब इंग्लिस प्रिमियर लिगको सबैभन्दा सफल क्लबमध्येको एक हो।

शेख मन्सुर २०१३ मा न्युयोर्क सिटी फुटबल क्लबमा प्रमुख लगानीकर्ता बने र त्यसपछि २०१४ मा मेलबर्न सिटीको बहुमत हिस्सेदारी र २०१९ मा मुम्बई शहरको बहुमत हिस्सेदारी सहित विश्वका अन्य धेरै क्लबहरूमा सेयरहरू किने।

युएइको सार्वजनिक नीति मामिलाहरूमा मन्सुर बिन जायदको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ। राष्ट्रपतिको मामिला मन्त्रीको रूपमा आफ्नो जिम्मेवारी बाहेक उनले अबु धाबीको न्यायिक विभागको प्रमुखको पद सम्हालेका छन्।

यसबाहेक दुबईका शासक र संयुक्त अरब इमिरेट्सका प्रधानमन्त्री शेख मोहम्मद बिन रसिद अल मकतूमका ज्वाइँको रूपमा मन्सुर देशको दोस्रो सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिको रूपमा छन्। २००९ मा उनी शेख मोहम्मद बिन रसिद अल मकतूमको उपप्रधानमन्त्री नियुक्त भए।

यद्यपि, अधिकारीहरू र विदेशी पाहुनाहरूसँग आवधिक सार्वजनिक बैठकहरू बाहेक देशको राजनीतिक मामिलामा मन्सुरको संलग्नता पर्दा पछाडि रहन्छ।

युएईले रुसमाथि कुनै प्रतिबन्ध लगाएको छैन, तर स्वतन्त्र वेल्थ फण्ड एक्सचेन्ज इन्भेष्टमेन्ट कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी खलदुन अल-मुबारक र वाशिंगटनका लागि युएईका राजदूत युसुफ अल-अतिबालगायत केही इमिराती नेताहरूले अमेरिका, बेलायती र युरोपेली राष्ट्रहरूलाई विश्वास दिलाउने प्रयास गरे।

गत महिना दुबईमा भएको वित्तीय सम्मेलनमा खाल्दुन अल मुबारकले आफ्नो कम्पनीले यस समयमा रुसमा लगानी नगर्ने बताए । उनको भनाईलाई पश्चिमी अधिकारीहरूले स्वागत गरे।

वास्तवमा, युएई र साउदी अरेबिया दुवैले यमनमा इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूको मिसाइल आक्रमणको प्रतिरोध गर्न अमेरिकाले थप कदम चालोस् भन्ने चाहेकोले युएई र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध हालसालै खस्किएको छ।

यसैबीच, दुवै खाडी देशहरूले हालसम्म मूल्य घटाउन तेल उत्पादन बढाउन वाशिङटनको अनुरोधलाई अस्वीकार गरेका छन्।

जर्जटाउन विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक जुडी भेटोरी अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा मामिलाका विशेषज्ञ हुन्। उनीहरू भन्छिन् कि प्रतिबन्धहरूमा मत भिन्नता एक विवादास्पद मुद्दा हो। युक्रेनमा रुसको आक्रमणपछि साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स दुवैले कसैको पक्ष लिनबाट जोगिएका छन् ।

मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकाका अधिकांश सहयोगीहरूले आफ्नो अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पार्न सक्ने अवस्थाबाट बच्न खोजिरहेका छन् र यस क्षेत्रका देशहरूको चीन र रुससँग पनि रणनीतिक सम्बन्ध छ।

युक्रेनमा युद्ध सुरु भएदेखि नै साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्समाथि तेल उत्पादन बढाउन अमेरिकाको दबाब छ। साउदी अरब र संयुक्त अरब इमिरेट्सले विश्व बजारमा थप तेल निर्यात गर्ने अमेरिकी चाहना पूरा नगर्ने ऊर्जा विश्लेषकहरूको विश्वास छ।

युएई, साउदी अरेबिया र इराक पछि ओपेकमा तेस्रो ठूलो तेल उत्पादक हो । युएइ संगठन भित्र र ओपेक प्लस गठबन्धनमा साउदी तेल नीतिहरु प्रति प्रतिबद्ध छ।

पर्यवेक्षकहरू विश्वास गर्छन् कि यूएई र साउदी अरेबिया बीच सम्झौता भएको छ र दुबै देशहरूले ओपेक प्लस गठबन्धन भित्र आफ्नो सहयोगी रूसलाई हानि पुऱ्याउन सक्ने निर्णयहरू गर्न अस्वीकार गर्छन्।

रुसी विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभले फेब्रुअरीको अन्त्यमा मस्कोमा आफ्ना इमिराती समकक्ष शेख अब्दुल्लाह बिन जायद अल नाह्यानसँग भेटघाट गरेका थिए।

१८ मार्चमा रुसका सहयोगी सिरियाका राष्ट्रपति बसर अल-असदले संयुक्त अरब इमिरेट्सको भ्रमण गरे, जहाँ उनले अबु धाबीका युवराज शेख मोहम्मद बिन जायदलाई भेटे, जसले सिरिया-अरब सुरक्षाको महत्त्वलाई जोड दिए। बेलायतमा आलोचना भएको उक्त बैठकमा शेख मन्सुर पनि सहभागी थिए ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो भ्रमण यस्तो समयमा भएको हो जब मध्यपूर्वका देशहरूबीचको सम्बन्धमा परिवर्तन भइरहेको छ र धेरै अरब देशहरूले बसर अल-असदसँग सम्बन्ध पुनर्स्थापित गर्न प्रयास गरिरहेका छन्।

सिरियाली राष्ट्रपति बसर अल असदको मार्च १९ मा संयुक्त अरब इमिरेट्सको भ्रमणप्रति अमेरिकाले निराशा व्यक्त गरेको छ ।