काठमाडौं । रुस र युक्रेनबीच जमिनमा २ महिनाभन्दा लामो समयदेखि युद्ध चर्किरहेको छ । तर यो युद्ध अहिले अन्तरिक्षमा पुगेको छ । रुसको हमलापछि पश्चिमी देशहरूले लगातार प्रतिबन्ध लगाएका छन् ।

प्रतिबन्धका कारण रुस पृथ्वीमा सारा संसारबाट अलग्गिएको थियो तर रुस अन्तरिक्षमा अमेरिकाको साथमा थियो । रुसले अब भने अन्तरिक्षमा पनि सबै सम्बन्ध तोड्ने निर्णय गरेको छ । रुसले अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन छोड्ने पुष्टि गरेको छ । अबको दुई वर्षमा रूस यसबाट पूर्ण रूपमा बाहिर हुनेछ ।

रुसी अन्तरिक्ष एजेन्सी रोस्कोसमोसका महानिर्देशक दिमित्री रोगोजिनले शनिबार यो निर्णय भइसकेको बताए । ‘हामी सार्वजनिक रूपमा यसको बारेमा कुरा गर्न बाध्य छैनौं’ उनले भने । यद्यपि, रोगोजिनले आईएसएस परियोजनामा ​​रुसको सहभागिता कहिले समाप्त हुन्छ भन्ने कुरा भनेनन्। यद्यपि, उनले रुसले एक वर्षको सूचना दिने बताए ।

मिडिया रिपोर्टका अनुसार प्रतिबन्धपछि रुसले यो कदम उठाएको हो । तर रुसी अन्तरिक्ष विश्लेषकहरूले यसअघि नै रुसले सन् २०२४ पछि आईएसएसमा आफ्नो सहभागिता नबढाउन सहमत भएको बताएका थिए। यसैबीच, अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासा र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारहरूले यसलाई २०३० सम्म विस्तार गर्न चाहन्छन्।

रोस्कोसमोसका महानिर्देशक दिमित्री रोगोजिन राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका नजिकका सहयोगीहरू मध्ये एक हुन्। रुसले युक्रेनमा हमला गरेको एक दिनपछि उनले रुसमाथिको कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धले रोस्कोसमोस र नासाबीचको साझेदारी समाप्त हुने बताएका थिए । गत महिना उनले भनेका थिए कि जब प्रतिबन्धहरू बिना कुनै शर्त हटाइन्छ, तब मात्र आईएसएसमा साझेदारी आउँछ।

अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन संसारको सबैभन्दा महँगो परियोजनाहरू मध्ये एक हो। यो पहिलो पटक १९९८ मा सुरु भएको थियो। त्यसबेला यो १५ वर्ष मात्र टिक्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर त्यसयता यस मिसनको समयावधि निरन्तर विस्तार हुँदै आएको छ । तर, पछिल्लो समय यसको मर्मतसम्भारमा समस्या बढेको छ ।

विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् कि केहि आइएसएस मोड्युलहरू पुरानो हुँदैछन्। रुस र अमेरिका यस परियोजनाका प्रमुख साझेदार हुन्। यसमा अमेरिकाको जिम्मेवारी त्यहाँ जाने अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई जीवन सहयोग उपलब्ध गराउनु हो भने रुसको काम आईएसएसले पृथ्वीलाई घुमिरहन्छ भन्ने निश्चित गर्नु हो । रूस यसबाट बाहिरिनुलाई विश्वको अन्तरिक्ष अभियानमा ठूलो धक्का मानिएको छ ।