काठमाडौं । युक्रेनमा आक्रमण भए पनि भारतले रुसबाट तेल खरिद गरिरहेको सम्बन्धमा अमेरिकाले आफूले कुनै पनि देशको विदेश नीतिबारे टिप्पणी गर्न नसक्ने बताएको छ ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता नेड प्राइसले नियमित प्रेस ब्रिफिङमा धेरै देशले युक्रेनमा रुसको आक्रमणको आलोचना गरेको बताए । यससँगै संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा पनि धेरै देशले रुसको विपक्षमा मतदान गरेका छन् ।

तर उनले रुससँग दशकौं पुरानो सम्बन्ध भएका देशले पनि यो कुरा बुझ्नुपर्ने बताए ।

नेड प्राइसले भारतको सन्दर्भमा पनि त्यस्तै भएको बताए । उनले भने ‘भारत र रुसबीच दशकौं पुरानो सम्बन्ध छ। रुसबाट टाढा हाम्रो परराष्ट्र नीतिलाई पुनर्संरचना गर्नु दीर्घकालीन प्रस्ताव हुनेछ। यो बिजुलीको स्विचको बटन थिच्नु जस्तो होइन।’

प्रेस ब्रिफिङमा नेड प्राइसलाई भारतले रुससँग पनि सैन्य अभ्यास गरिरहेको छ कि छैन भन्ने प्रश्न सोधिएको थियो । यस प्रश्नको जवाफमा नेड प्राइसले भने कि विदेश मन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केनले पनि यो सन्देश धेरै पटक दिएका छन् कि कुनै देशले अमेरिका र अन्य देशहरू मध्येबाट छनौट गर्नुपर्छ भन्ने होइन। विश्वका हरेक देशले आफ्ना निर्णयहरू लिनेछन् र ती निर्णयहरू उनीहरूको रुचि र मूल्यमा आधारित हुनेछन्।

उनले भने, ‘विश्वका धेरै देशहरूबीच सुरक्षालगायतका दीर्घकालीन सम्बन्ध छन् भन्ने कुरा पनि हामीले बुझ्नुपर्छ । रसियाको कुरा गर्ने हो भने जुन देशको रुससँग सुरक्षा सम्झौता वा हतियार खरिद सम्झौता भएको छ, ती देशले रुसबाट अलग भएर एक्कासी आफ्नो विदेश नीति बनाउन सक्दैनन् । यो केहि हप्ता वा महिनामा हुन सक्दैन। यसलाई हामी दीर्घकालीन चुनौतीका रूपमा हेर्छौं।

नेड प्राइसले रुसले युक्रेनमा आक्रमण गर्ने र युक्रेनभित्र कुनै पनि कारबाही गरेको वा अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको सिद्धान्तको उल्लङ्घन गरेकोले अन्य देशका लागि पाठ हुने बताए । यसले अमेरिकालाई अमेरिकाको अडान के हो र रुस जस्ता देशको अडान के हो भनेर विश्वका देशहरूलाई बुझाउन मद्दत गरेको उनले बताए ।

रुसले फेब्रुअरीमा युक्रेनमा आक्रमण गरेको थियो । तर भारतले रुसको खुलेर आलोचना गरेको छैन । भारतले हरेक फोरममा दुवै पक्षले मिलेर समाधान खोज्नुपर्ने बताएको छ । युरोप र अमेरिका बाहेक धेरै देशले रुसमाथि प्रतिबन्ध लगाएका छन् । तर, भारतले रुसबाट तेल लिन थाल्यो । अमेरिकाले पनि भारतको आलोचना गरेको छ । तर भारतले आफ्नो स्वार्थ हेरेर मात्रै निर्णय गर्ने स्पष्ट पारेको छ ।

एक दिन अघि युक्रेनका विदेशमन्त्री दिमित्री कुलेबाले अंग्रेजी पत्रिका द हिन्दूलाई दिएको अन्तर्वार्तामा भारतले रुसबाट प्राप्त गरेको प्रत्येक ब्यारेल कच्चा तेलमा युक्रेनको रगतको उचित हिस्सा रहेको बताएका थिए । अङ्ग्रेजी पत्रिका द हिन्दूसँगको कुराकानीमा कुलेवाले युक्रेनबाट भारतीय विद्यार्थीलाई बाहिर निकाल्न आफूले सहयोग गरेको बताए । अन्तर्वार्ताका क्रममा कुलेवाले भने– ‘हामी कृषि उत्पादन विशेषगरी सूर्यमुखी तेलका सप्लायर र व्यापारी छौं । हामीले भारतबाट बलियो र व्यावहारिक सहयोगको अपेक्षा गरेका थियौं।

तर भारतका विदेशमन्त्री एस जयशंकरले पनि युक्रेनमा हमलापछि लगाइएका प्रतिबन्धका बाबजुद भारतले रुसबाट तेल किन्ने काम जारी राखेको बताए । थाइल्याण्डमा भारतीय समुदायसँगको कुराकानीमा जयशंकरले भारतका जनताको आम्दानीले महँगो मूल्यमा पेट्रोल र डिजेल किन्न पर्याप्त नभएको बताएका थिए । यस्तो अवस्थामा आफ्ना जनताका लागि उत्तम सम्झौता पाउनु उनीहरूको नैतिक दायित्व हो।