मोनिका प्लाहा र पानोरमा टोली, बीबीसी समाचार । सामाजिक सञ्जालमा गुमनाम व्यक्तिको तर्फबाट महिलालाई ब्ल्याकमेल गर्ने घटनाहरू लगातार भइरहेका छन्। उनको व्यक्तिगत जानकारी, तस्विरहरु सामाजिक सञ्जाल रेडिटमा शेयर भइरहेका छन् । बीबीसीले यस्तै एउटा समूह चलाउने व्यक्तिको खुलासा गरेको छ ।

“यसको पाँच पाउण्डको नग्न तस्विर, मलाई म्यासेज गर्नुहोस्”

“मसँग केही अश्लील भिडियोहरू पनि छन्”

“यसलाई हामीले के गर्दैछौं ?”

मैले स्क्रोल गर्दा, मलाई साँच्चै नराम्रो लाग्न थाल्यो।

त्यहाँ हजारौं तस्बिरहरू थिए। नाङ्गो र छोटो कपडामा महिलाका हजारौं तस्बिरहरू । सूची सकिनेवाला थिएन थिएन। तस्बिरहरू मुनि पुरुषहरूबाट अश्लील टिप्पणीहरू थिए जसमा बलात्कारको धम्की समावेश छ। म यी धेरै कुराहरू यहाँ लेख्न पनि सक्दिन।

साथीको सहयोगले म यहाँसम्म पुग्न सफल भएँ । उनको एउटा तस्विर इन्स्टाग्रामबाट लिई रेडिटमा राखिएको थियो । यो नग्न तस्विर थिएन तर यसमा धेरै अश्लील कमेन्ट पनि गरिएको थियो । उनी आफ्नो र अन्य महिलाहरूको लागि चिन्तित थिइन् ।

जब म यो बजारमा आएँ, मैले त्यहाँ सयौं प्रोफाइलहरू साझेदारी र बिक्री भैरहेको फेला पारें। यी सबै महिलाको अनुमति बिना यहाँ पोस्ट गरिएको थियो ।

यस्तो लाग्थ्यो कि रिभेन्ज पोर्नको नयाँ संसार सुरु भएको छ, जहाँ व्यक्तिगत जानकारी बिना अनुमति साझा गरिएको थियो। सामान्यतया पूर्व पार्टनरहरूले यो गर्छन्। तस्बिरका साथसाथै मानिसहरूले फोन नम्बरलगायत अन्य जानकारी पनि सेयर गरिरहेका छन्।

मलाई लाग्यो कि म इन्टरनेटको कुनै अँध्यारो कुनामा आएको छु, तर यो सबै सोशल मिडिया प्लेटफर्महरूमा भइरहेको छ। रेडिट आफैंलाई ‘इन्टरनेटको पहिलो पृष्ठ’ भन्छ। हरेक दिन ५ करोड मानिसले यसको प्रयोग गर्छन्। यसको प्रयोगकर्ताहरूले सबरेडिट्स भनिने फोरमहरू चलाउन सक्छन्। यी धेरै मुद्दाहरूमा निर्माण गर्न सकिन्छ। धेरैजसो सबरेडिट्स हानिकारक छैनन्, तर रेडिटसँग अश्लीलता फैलाउने इतिहास छ।

सन् २०१४ मा रेडिटमा धेरै सेलिब्रेटीहरूको व्यक्तिगत तस्बिर सेयर गरिएको थियो। तीन वर्षपछि, कम्पनीले डीप फेक प्रयोग गर्ने केही समूहहरू बन्द गर्यो।

म बुझ्न चाहन्थें कि कसरी महिलाहरूको अन्तरंग फोटोहरू अझै पनि रेडिटमा साझा गरिँदै छन्। त्यसपछि म यसको पछाडि को छ भनेर पत्ता लगाउन चाहन्थे। मैले बुझें कि रेडिट प्रतिबन्धले काम गरिरहेको छैन। हामीले युकेभरि दर्जनौं सबरेडिटहरू फेला पार्यौं।

म पहिले दक्षिण एसियाली महिलाको बारेमा बुझ्न चाहन्थें। अङ्ग्रेजी, हिन्दी, उर्दू र पञ्जाबी भाषामा धेरैजसो टिप्पणीहरू सोही समुदायका पुरुषहरूले गरेका थिए। सामाजिक सञ्जालमा केही महिलाहरूको ठूलो फलोअर थियो, त्यसैले मैले उनीहरूलाई चिनेँ। कतिपयलाई मैले व्यक्तिगत रूपमा चिनेकी थिएँ ।

त्यहाँ १५ हजार भन्दा बढी फोटोहरू थिए। हामीले तीमध्ये एक हजारको नमूना लियौं। जसमा १५० विभिन्न महिलाका अश्लील तस्बिर भेटिएका थिए । त्यहाँ अमानवीय यौन टिप्पणीहरू पनि थिए। यो सबै महिलाको अनुमति बिना भइरहेको छ भन्ने कुरामा म ढुक्क थिएँ ।

धेरै महिलाको तस्बिर अन्य सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्मबाट लिइएको थियो, ती अश्लील थिएनन्। तर उनीमाथि गरिएका टिप्पणीहरू अत्यन्तै अश्लील थिए।

हामीले सम्पर्क गरेकी एक महिलाले इन्स्टाग्राममा क्रप टपमा आफ्नो तस्बिर पोस्ट गरेपछि बलात्कारको धम्की आउन थालेको बताइन्।

सबरेडिटमा पुरुषहरु पनि महिलाहरुको नग्न फोटोहरु सेयर र बेचिरहेका थिए। यी सेल्फीहरू जस्तो देखिन्थ्यो जुन सार्वजनिक प्रयोगको लागि होइन। त्यहाँ भिडियोहरू पनि थिए जसमा महिलाहरू यौनसम्पर्कमा रहेको अवस्थामा गोप्य रूपमा खिचिएको जस्तो देखिन्थ्यो।

एउटा सन्देश थ्रेडमा नाङ्गो महिलाले मुखमैथुन गरिरहेको तस्बिरहरू थिए। एउटा सन्देश लेखिएको थियो, “कसैसँग भिडियो छ?” यो सन्देशमा उनको लागि धेरै अपमानजनक शब्दहरू पनि प्रयोग गरिएको थियो।

यसमा अरू कसैले लेखे, “मसँग पाँच पाउन्डको पूरै फोल्डर छ। धेरै तस्विरहरू सहित।” अरू कसैले सोध्यो, “उनको सामाजिक प्रोफाइलको बारेमा बताउनुहोस्”

आयशा (नाम परिवर्तन गरिएको) लाई थाहा भयो कि उनको भिडियो गत वर्ष सबरेडिटमा राखिएको थियो। उनलाई लाग्छ कि उनको पुरानो पार्टनरले उनको भिडियो बनाएको छ। सामाजिक सञ्जालमा उनलाई विभिन्न माध्यमबाट शोषण गरिएको थियो ।

उनी भन्छिन् कि मानिसहरूले उनीहरूसँग यौनसम्पर्क नगरे तस्बिरहरू अभिभावकलाई पठाइदिने धम्की दिए। ‘म तिमीलाई खोज्छु, बलात्कार गर्छु’ भन्थे ।

आयशा भन्छिन्, “पाकिस्तानी केटी भएको नाताले मेरो समुदायमा सेक्स वर्कलाई ठीक ठानिँदैन।”

यसपछि आयशाले मानिसहरूलाई भेट्न र घरबाट बाहिर निस्किन बन्द गरिन् । उनले आत्महत्याको प्रयास पनि गरेकी थिइन् । यसपछि उनले आफ्ना आमाबुवालाई के भएको थियो भन्ने कुरा बताउनुपर्ने भयो । त्यसपछि आमाबुवा दुवै डिप्रेसनमा परेको आयशाले बताइन् ।

उनी भन्छिन्, ‘मलाई लाज लाग्न थाल्यो, मेरो कारणले दुवैलाई समस्या परेको महसुस भयो ।’

आयशाले धेरै पटक रेडिटलाई सम्पर्क गरिन्। एक पटक, एक भिडियो तुरुन्तै हटाइयो तर अर्को हटाउन चार महिना लाग्यो। कुरा यहीं टुंगिएन । हटाइएका सामग्री पहिले नै अन्य सोसल मिडिया साइटहरूमा शेयर गरिएको थियो र सबरेडिटमा पुन: देखा पर्यो।

आयशालाई लज्जित र उत्पीडित गर्ने सबरेडिट जिपोम्याड नामक व्यक्तिले चलाएको थियो – त्यसैले उनलाई पछि ट्र्याक गरियो। जिपोम्याडले सबरेडिटको मध्यस्थकर्ताको रूपमा रेडिटको सबै नियमहरु पालना गरिएको छ भनेर सुनिश्चित गर्नु पर्ने थियो। तर उनले उल्टो गरे ।

उसको सबरेडिटलाई ट्र्याक गर्दै, मैले फेला पारे कि उसले थप तीन नयाँ संस्करणहरू बनाएको थियो। जातीय टिप्पणीहरू सहित प्रत्येक पटक नयाँ नाम। प्रत्येक सबरेडिटमा समान सामग्री र हजारौं सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू थिए।

व्यापारका लागि नग्न तस्बिरहरूको प्रयोग यति व्यापक भएको छ कि विज्ञहरूले यसलाई कलेक्टर कल्चरको नाम दिएका छन्।

क्लेयर म्याग्लिन डरहम विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक हुन्। उनका अनुसार यो कुनै एउटा फोहोर दिमागको काम होइन, यस्ता धेरै छन्, हजारौं हजार मानिसहरू । प्रोफेसर म्याकग्लिन भन्छिन् कि यस्ता व्यवसायहरू एपहरू र वेबसाइटहरूमा साना निजी च्याट समूहहरूमा हुन्छन्, जहाँ हजारौं पुरुषहरू भेला हुन्छन्।

यस्ता तस्विरको ठूलो सङ्ग्रह भएकाले पनि पहिचान पाउने उनी बताउँछिन् । र यी तस्वीर र भिडियोहरू मेटाउन गाह्रो छ। आयशाले डिलिट गरिएका भिडियोहरू अन्य कुनै समूहबाट पोस्ट गरेको थाहा पाएकी थिइन्।

रेडिटबाट आफ्ना तस्बिरहरू हटाउन प्रयास गर्ने सात महिलाहरूले मलाई भने कि उनीहरूलाई कम्पनीले मद्दत गर्न पर्याप्त गरिरहेको छ जस्तो लाग्दैन। चार जनाले भने कि यस्तो अश्लील सामग्री रेडिटले कहिल्यै हटाएन र केहीले सामग्री हटाउन आठ महिना कुर्नुपरेको थियो।

रेडिटले गत वर्ष ८८ हजार भन्दा बढी गैर-सहमतिपूर्ण यौन तस्विरहरू हटाएको छ, उसले यस मुद्दालाई “अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक” लिने बताएको छ।

यसका लागि तिनीहरूले अनुमति बिना प्रकाशित फोटोहरू फेला पार्न र हटाउन स्वचालित उपकरणहरू र कर्मचारीहरूको टोली प्रयोग गर्छन्। आफूले नियमित कारबाही गर्ने गरेको उसले बतायो, जसअन्तर्गत धेरै समूहलाई प्रतिबन्ध पनि लगाइएको छ ।

कम्पनीका प्रवक्ताले भने, “हामीलाई थाहा छ कि हामीले त्यस्ता सामग्रीहरू फेला पार्न, पहिचान गर्न र प्रशोधन गर्न थप, छिटो र राम्रो तरिकाहरू गर्न आवश्यक छ। हामी हाम्रो टोली र उपकरणहरूले यसका लागि कसरी राम्रो काम गर्न सक्षम हुनेछन् भनेर बुझ्न प्रयास गरिरहेका छौं। ”

जब जर्जियाले आफ्ना अश्लील फोटोहरू अनलाइनमा रहेको थाहा पाइन्, उनले प्रहरीमा उजुरी गरिन्। उनलाई यसका पछाडि कसको हात हुन सक्छ भन्ने थाहा थियो । उनी भन्छिन्, “अहिलेसम्म कति जनाले देखेका होलान्, त्यो पनि मलाई थाहा छैन। धेरै मानिसहरूसम्म पुग्नबाट पनि रोक्न सकिँदैन। यतिखेर पनि कति जनाले हेर्दैछन् मलाई थाहा छैन।”

उनका पूर्व पार्टनरले पनि तस्विर साझा गरेको कुरा पनि स्वीकार गरे। जर्जियाका अनुसार, उनको पूर्व साथीले भने कि “उनी उनलाई अपमानित गर्न चाहँदैनन्।” कानुनको कमजोरीका कारण उनी बचे ।

बीबीसी प्यानेरोमाले सबरेडिट चलाउने हिमेश सिंघाडियालाई सम्पर्क गरेपछि उनले सबरेडिट हटाए। एक विज्ञप्तिमा, उनले “दक्षिण एसियाली महिलाहरूको प्रशंसा गर्न” यो समूह बनाएको बताए।

यससँग जोडिएका व्यक्तिको सङ्ख्या बढी भएकाले सबैलाई नियन्त्रण गर्न गाह्रो भएको उनले बताए । आफूले कहिल्यै अश्लील सामग्री शेयर नगरेको उनी बताउँछन् । एक विज्ञप्तिमा, उनले भने, “जिपोम्याड आफूले चालेका कदमहरूबाट दुःखी छ, यो उसको वास्तविक व्यक्तित्वको हिस्सा होइन।”

रेडिटले अन्य धेरै समान सामग्री हटाएको छ जसको बारेमा हामीले उनीहरूलाई गुनासो गरेका थियौं।

यसको मतलब हजारौं महिलाका तस्बिर हटाइएको छ। तर यसले खासै राहत दिने छैन । प्राविधिक कम्पनीहरू र कानून निर्माताहरूले महिलाहरूलाई मद्दत गर्न थप ठोस कदमहरू चाल्नुपर्छ।

र जर्जियाले आफ्नो पूर्व पार्टनरको बारेमा भनिन्, “म उनलाई सजाय दिन चाहन्न, म चाहन्छु कि उनले फेरि त्यसो नगरून्।”