काठमाडौं । पाकिस्तानमा रहेको देशको सबैभन्दा ठूलो तालको पानीको सतह घटाउने प्रयास असफल भएपछि तालको किनार फुट्ने जोखिम बढेको छ ।

पछिल्ला दिनमा परेको अविरल वर्षाका कारण देशको सिन्ध प्रान्तको मंछर तालको पानी खतरनाक स्तरमा भरिएको छ । अविरल वर्षाका कारण देशका एक तिहाइ क्षेत्रका जनता बाढीको चपेटामा परेका छन् ।

ताल वरपरका तराई क्षेत्र जोगाउन अहिलेसम्म तालको पानी तीन ठाउँबाट बाहिर निकाल्ने व्यवस्था गरिएको छ । जसका कारण एक लाखभन्दा बढी मानिस घरबार छाडेर सुरक्षित स्थानमा जान बाध्य भएका छन् ।

तर अझै पनि ताल ओभरफ्लो हुने जोखिम रहेको र वरपरका क्षेत्रका मानिसलाई उद्धार गर्ने प्रयासमा राहतकर्मीहरू खटिरहेका छन् ।

पाकिस्तानको राष्ट्रिय प्रकोप व्यवस्थापन एजेन्सीले बाढीबाट करिब ३ करोड ३० लाख मानिस प्रभावित भएको र कम्तीमा १ हजार ३१४ जनाको मृत्यु भएको बताएको छ । मृत्यु हुनेमा ४५८ बालबालिका रहेका छन् ।

एक अनुमान अनुसार बाढीका कारण मुलुकलाई कम्तीमा १० अर्ब डलरको नोक्सानी भएको छ ।

देशको आवश्यकताको आधा अनाज सिन्ध प्रान्तमा उत्पादन हुन्छ । यस्तो अवस्थामा मुलुक पहिले नै आर्थिक संकटमा फसेको अवस्थामा अब बाढीका कारण मुलुकमा खाद्यान्न संकट आउन सक्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ ।

मंछर ताल नजिकैका दुई गाउँ डुबानमा परेपछि अधिकारीहरूले आइतबार तालको पानी निकासका लागि च्यानल निर्माण गरेका छन् । यसले ताल फुट्ने र नजिकैको घना बस्तीमा पर्ने खतरा कम हुने उनीहरुको आशा छ ।

यसले ४ सय गाउँ र एक लाख ३५ हजार मानिस प्रभावित भएका छन् ।

तालको पानी खसालेर केही गाउँमा पानी भर्न दिने निर्णयमा पनि विवाद भएको थियो । यो ताल दादु र जामशोरो जिल्लामा पर्छ, जहाँ लाखौं जनसंख्या छ। दुवै जिल्लाका ८० प्रतिशतभन्दा बढी अझै पनि पानीमा डुबेका छन् ।

ढल निकासको नाला निर्माणका कारण बाढी आउने अनुमान गरिएका गाउँहरूलाई पहिल्यै चेतावनी दिइयो र उनीहरूलाई गाउँ छाड्न भनियो। तर समयमै मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा पुर्‍याउन नसकेको स्थानीय स्रोतले बताएको छ । कतिपयले उनीहरूको आफ्नो आम्दानीको श्रोत घर र गाईवस्तु छाड्न नचाहेको बताउँछन् भने कतिपयका अनुसार उनीहरूको जाने ठाउँ पनि छैन ।

राहत कार्यमा सेनाको समेत सहयोग लिइएको भएपनि अधिकांश स्थानमा स्थानीयले एक अर्कालाई सहयोग गरिरहेका छन् ।

तालको पानीले गाउँ भरिएपछि केहीलाई नजिकैको सरकारी शिविरमा लगियो । यो शिविर विस्थापितका लागि प्रयोग भइरहेको छ तर यहाँको अवस्था पनि चिन्ताजनक छ ।

धेरै विस्थापितहरू सडकको छेउमा छाना बिना सुत्न बाध्य छन्। उनीहरुसँग न खानेकुरा छ न त सफा पिउने पानी ।

एउटी महिलाले बीबीसीलाई भनिन्: “हामीसँग केही छैन। हामी दिनभर आफ्ना बच्चाहरूको लागि खाना मिलाएर बिताउँछौं। कहिलेकाहीँ रातमा हामी खाली पेटमा सुत्न जान्छौं।”

अर्का एक गाउँलेले भने, “घरको छानो निकै कमजोर छ। जुनसुकै बेला छाना खस्ने डर छ। हाम्रा छोराछोरी बिरामी परेका छन् र सबैका लागि ओछ्यान नहुँदा भुइँमा सुत्नुपरेको छ।”

अधिकारीहरूका अनुसार बाढी प्रभावितमध्ये करिब २.५ लाखलाई टाउको छोप्न छाना चाहिन्छ। बाढीपीडितको आवश्यकता अनुसार राहत कार्यमा कमी आएको छ । जनताका आवश्यकता धेरै छन् र स्रोतसाधन थोरै छन् ।

बाढीका कारण धेरै ठाउँमा पूर्वाधारमा क्षति पुगेकाले राहत कार्य प्रभावित भएको छ । सिन्ध प्रान्तका धेरै ठाउँमा सडक या त भत्किएका छन् वा केही दिनदेखि पानीमा डुबेका छन्, जसका कारण त्यहाँ यातायात जाम भएको छ ।

पाकिस्तान विगत केही दिनदेखि हालैका वर्षहरूमा सबैभन्दा खराब प्राकृतिक प्रकोपसँग लडिरहेको छ। कीर्तिमानी वर्षा र उत्तरका पहाडी क्षेत्रमा हिमनदी पग्लिँदा यहाँ बाढीको अवस्था सिर्जना भएको छ । देशको एक तिहाइ भूभाग बाढीको चपेटामा परेको छ ।

यसैबीच युनिसेफले स्वच्छ पानीको चरम अभावका कारण बालबालिकामा रोगको जोखिम रहेको बताएको छ ।

यो प्रकोपले जलवायु परिवर्तनमा केही देशले सबैभन्दा बढी योगदान पुर्याउने देशहरूबीचको असमानतालाई फेरि उजागर गरेको छ, तर केही अन्य मुलुकले विपद्का रूपमा यसको असर भोगिरहेका छन् ।

पाकिस्तानले विश्वव्यापी रूपमा हरितगृह ग्यासको एक प्रतिशत मात्र उत्सर्जन गर्छ, तर यसको भौगोलिक स्थितिले यसलाई जलवायु परिवर्तनको जोखिममा पार्छ।