हाम्रो समाज यतिवेला एउटा यस्तो चौबाटोमा उभिएको छ, जहाँ मानिसले भौतिक समृद्धि, व्यक्तिगत करियर र विश्वव्यापी सफलताको उचाइ त चुमिरहेको छ, तर त्यसको बदलामा आफ्ना आधारभूत मानवीय संवेदना, पारिवारिक सम्बन्ध र जराहरू भने गुमाइरहेको छ।

भर्खरै हेरिएको नेपाली चलचित्र “परान” ले यही आधुनिक नेपाली समाजको सबैभन्दा अमिलो र नग्न यथार्थलाई पर्दामा उतारेको छ। चलचित्रको ट्यागलाइन ‘परान: सासले हैन, साथले चल्ने’ ले नै यसको मूल मर्मलाई छर्लङ्ग पार्छ।

जीवन शरीरमा चल्ने सास मात्र होइन, यो त आफन्तको माया, भरोसा र साथले जीवन्त हुने अनुभूति हो भन्ने सत्यलाई यस चलचित्रले अत्यन्तै मार्मिक ढङ्गले प्रस्तुत गरेको छ।

धर्मनाथको पात्र र वृद्ध अवस्थाको एक्लोपन

चलचित्रको केन्द्रमा धर्मनाथ नामका एक वृद्ध बुबा छन्। उनका लागि आफ्ना सन्तान नै जीवनका एकमात्र “परान” हुन्। सन्तानलाई हुर्काउन, पढाउन र योग्य बनाउन उनले आफ्नो ऊर्जा, खुसी र सम्झौताहीन जीवन उत्सर्ग गरे।

तर, समयको चक्र घुम्दै जाँदा तिनै सन्तान आफ्नै सपना, महत्त्वाकांक्षा, आधुनिक जीवनशैली र वैदेशिक रोजगार वा करियरको दौडमा व्यस्त बन्न पुग्छन्। नतिजास्वरूप, पुस्तौँदेखि कायम रहँदै आएको संयुक्त परिवारको संरचना भत्किन्छ र वृद्ध बुबा आफ्नै घरभित्र एक्लोपनको गहिरो पीडामा बाँच्न बाध्य हुन्छन्।

धर्मनाथको जीवनले समयको एउटा महान् र कठोर नियमलाई सिद्ध गर्छ-“समयले एउटै मानिसलाई कहिले सिंह र कहिले निरीह बनाउँदो रहेछ।” जुनसुकै परिवार वा समाजमा एक समय जो अभिभावक घरको बलियो खम्बा, निर्णयकर्ता र ‘सिंह’ जस्तै सर्वशक्तिमान् हुन्छन्, उमेरको उत्तरार्धमा तिनै मानिस शारीरिक र भावनात्मक रूपमा असहाय र ‘निरीह’ बन्न पुग्छन्।

हिजो सन्तानलाई आफ्नो काँधमा बोकेर संसार देखाउने बुबा आज तिनै सन्तानको एउटा मीठो बोली र सामान्य उपस्थिति मानौँ भिख मागेझैँ पर्खिन बाध्य हुन्छन्।

पारिवारिक विखण्डन र वैदेशिक पलायनको सामाजिक यथार्थ

“परान” केवल एउटा काल्पनिक कथा मात्र होइन, यो आजका प्रायः प्रत्येक नेपाली घरघरको साझा व्यथा हो। वर्तमान नेपालको सामाजिक परिदृश्यलाई हेर्ने हो भने, गाउँ-गाउँ र शहर-शहरका घरहरू रित्तिँदै गएका छन्।

युवा जनशक्ति अध्ययन र रोजगारको नाममा खाडी मुलुकदेखि युरोप-अमेरिकासम्म पलायन भइरहेको छ। भौतिक रूपमा सन्तानले पठाएको पैसा वा ‘रेमिट्यान्स’ ले आमाबुबाका बैंक खाता र घरका भित्ता त भरिन्छन्, तर तिनका ओठको मुस्कान र मनको खालीपन भने कहिल्यै भरिँदैन।

आधुनिकताको नाममा भित्रिएको व्यक्तिवादी सोचले मानिसलाई यसरी घेरेको छ कि, हामी आफ्ना अभिभावकलाई उमेर ढल्केपछि सुविधासम्पन्न कोठा, आधुनिक सामान वा बैंकको ब्यालेन्स दिएर आफ्नो जिम्मेवारी पूरा भएको ठान्छौँ।

तर चलचित्रले यहीँ निर एउटा गम्भीर र चोटिलो प्रश्न सोध्छ-के जीवनको अन्तिम चरणमा आमाबुबालाई चाहिने कुरा धन हो? पक्कै होइन। उनीहरूलाई त केवल आफ्ना सन्तानको स्पर्श, उनीहरूसँग बसेर दुई शब्द गफ गर्ने समय र “हामी छौँ” भन्ने भरोसायुक्त साथ चाहिएको हुन्छ।

मानवीय सम्बन्धको महत्त्व र गम्भीर सन्देश

धर्मनाथ आफ्ना सन्तानको बाटो हेर्दाहेर्दै, उनीहरूको सामिप्य र मायाभन्दा धेरै टाढा एक्लोपनको अन्धकारमै जीवन बिताउन पुग्छन्। यो दुःखान्त परिदृश्यले हलबाट बाहिरिँदै गरेका हरेक दर्शकको आँखा रसाउन बाध्य पार्छ। चलचित्रले प्रस्तुत गरेको भावुकता सस्तो मनोरञ्जनका लागि मात्र होइन, यसले त दर्शकको सुप्त चेतनालाई घचघच्याउने काम गर्छ।

भौतिक सफलता क्षणिक हुन्छ, तर परिवारको साथ, अभिभावकप्रतिको सम्मान र मानवीय सम्बन्धको आयतन अजर-अमर हुन्छ भन्ने कुरालाई यस चलचित्रले सशक्त ढङ्गले स्थापित गरेको छ। अभिभावकलाई वृद्धाश्रम वा घरकै कुनै कुनामा सीमित राखेर सफलताको शिखर चढ्ने सन्तानहरूका लागि “परान” एउटा ऐना हो, जसले उनीहरूलाई आफ्नो धरातल सम्झाउँछ।

निष्कर्ष

समग्रमा, “परान” वर्तमान समयको एउटा अत्यन्तै सान्दर्भिक, गम्भीर र बहसयोग्य सामाजिक दस्तावेज हो। यसले हामीलाई समयमै सोच्न बाध्य बनाएको छ-भोलि हामी स्वयं पनि उमेरको यही मोडमा पुग्नेछौँ र हाम्रा सन्तानले पनि हामीलाई यही व्यवहार दोहोर्‍याउने छन्।

त्यसैले, आफ्ना आमाबुबा जीवित छँदै उनीहरूलाई समय, सम्मान र साथ दिनु नै संसारको सबैभन्दा ठूलो धर्म र सम्पत्ति हो। सास छउन्जेल मात्र होइन, जीवनलाई अर्थपूर्ण बनाउन ‘साथ’ अनिवार्य छ भन्ने सन्देश बोकेको यो चलचित्र हरेक पुस्ताका दर्शकले हेर्नैपर्ने एक कालजयी पारिवारिक कथा हो।