काठमाडौं। युरोपेली संघ (इयु) ले उत्तरी अफ्रिकास्थित आफ्नो भूभाग सेउटामा उत्पन्न आप्रवासी संकट नियन्त्रणका लागि स्पेनले चालेको ‘द्रुत कदम’को प्रशंसा गरेको छ।

मंगलबार आयोजित युरोपेली संघका गृह मन्त्रीहरूको बैठकपछि यो प्रतिक्रिया आएको हो। स्पेनका गृहमन्त्री फर्नान्डो ग्रान्डे-मार्लास्काका अनुसार गत जुलाई ३० देखि ३१ को बिचमा करिब ७२ हजार आप्रवासीहरू अनधिकृत रूपमा सेउटा प्रवेश गरेका थिए।

तीमध्ये अनुमानित ७० हजार आप्रवासीहरूलाई मोरक्को नै फिर्ता पठाइसकिएको उनले जानकारी दिए। सीमाको स्पेनी क्षेत्रतर्फ कम्तीमा ७५ जनाको मृत्यु भएको छ भने मोरक्कोतर्फ ११ जनाको ज्यान गएको रिपोर्ट गरिएको छ।

सेउटामा उत्पन्न परिस्थितिलाई स्पेनले गरेको व्यवस्थापनप्रति युरोपेली संघका केही सदस्य राष्ट्रहरूले चिन्ता व्यक्त गरेपछि मङ्गलबारको आपत्कालीन बैठक बोलाइएको थियो। इटलीले सेउटाबाट आएका दृश्यहरूलाई ‘स्तब्ध पार्ने’ भन्दै स्पेनसँगको सेन्गेन सम्झौता निलम्बन गरेको थियो।

मङ्गलबारको बैठकको अध्यक्षता गरेका आइरिस न्याय मन्त्री जिम ओ क्यालाघनले इयु स्पेनको साथमा रहेको र आप्रवासनको मुद्दामा ‘संयुक्त युरोपेली प्रतिक्रिया’ आवश्यक रहेको बताए। सुरुमा केही युरोपेली राष्ट्रहरूले स्पेनको आलोचना गरेकाले बैठक तनावपूर्ण हुने अपेक्षा गरिएको थियो।

इटलीकी दक्षिणपन्थी प्रधानमन्त्री जिओर्जिया मेलोनीले यस्तो ‘अनियन्त्रित आप्रवासन’ युरोपको सुरक्षाका लागि खतरा भएको बताएकी थिइन्। इटलीले स्पेनसँगको सेन्गेन क्षेत्रको स्वतन्त्र आवागमन सम्झौता निलम्बन गरे पनि दुई देशबिच स्थल सीमा जोडिएको नभएकाले यो उडानहरूमा मात्र लागू हुनेछ, जसको अर्थ यात्रुहरूका लागि थप जाँच गर्नु मात्र हो।

सेन्गेन सम्झौताले सीमा जाँचको व्यवस्थालाई हटाउँछ र हाल यसअन्तर्गत युरोपका २९ देशका ४५ करोडभन्दा बढी मानिस समेटिएका छन्। फिनल्यान्ड र डेनमार्कले इटलीको कदमलाई समर्थन गरेका थिए भने चेक प्रधानमन्त्री आन्द्रेज बाबिसले स्पेनको सेन्गेन सदस्यता अस्थायी रूपमा निलम्बन गर्न आग्रह गरेका थिए। पछि इटली, डेनमार्क र अन्य २० राष्ट्रहरूले सेउटा आप्रवासी संकटप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै संयुक्त पत्र पठाएका थिए।

यसको जवाफमा स्पेनी प्रधानमन्त्री पेद्रो साञ्चेजले आफूलाई केही युरोपेली सरकारहरूप्रति ‘गम्भीर चिन्ता’ रहेको भन्दै सेउटा सेन्गेन क्षेत्रको भाग नभएको स्पष्ट पारे। अधिकांशले ‘समर्थन र एकजुटता’ देखाए पनि अन्य युरोपेली सरकारहरूले ‘पूर्वाग्रह, भ्रामक समाचार, अज्ञानता वा राजनीतिक स्वार्थ’का कारण स्पेनमाथि आक्रमण गर्ने बाटो रोजेको उनले बताए।

मङ्गलबारको बैठकपछि बोल्दै ग्रान्डे-मार्लास्काले सेन्गेन क्षेत्र सङ्कटमा नपरेको र इटलीले थपिएका जाँचहरू ‘यथाशीघ्र’ हटाउने आशा व्यक्त गरे। डेनमार्कका अध्यागमन मन्त्री मोर्टेन बोडस्कोभले स्पेनको द्रुत कदमप्रति आफू ‘अत्यन्तै सन्तुष्ट’ रहेको तर यस घटनाले युरोपेली सङ्घका सीमाहरूमा नियन्त्रण कायम राख्नु कत्तिको महत्त्वपूर्ण छ भन्ने देखाएको बताए।

यस्तै इयु आयुक्त म्याग्नुस ब्रुनरले यो घटना युरोपेली लचिलोपन र सीमा सुरक्षाको ‘परीक्षण’ भएको र यसमा युरोप ‘सफल’ भएको दाबी गरे। ब्रुनरका अनुसार इयुले सीमा सुदृढ गर्न र संकट व्यवस्थापनका लागि स्पेनलाई आपत्कालीन वित्तीय सहायताको प्रस्ताव गरेको छ।

केही घण्टाकै बिचमा हजारौँ आप्रवासीहरू मोरक्कोबाट सेउटा प्रवेश गर्नुको मुख्य कारण के थियो भन्ने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन। ब्रुनरका अनुसार यो घुसपैठ आपराधिक सञ्जाल र सामाजिक सञ्जालका भ्रामक सूचनाका कारण बढेको ठानिएको छ।

मोरक्कोको क्यासाब्लाङ्काका २३ वर्षीय प्रशासनिक सहायक अयुबले सामाजिक सञ्जालमा परिस्थिति देखेर पौडिएर सेउटा जाने निर्णय गरेको बताए। उनले यसलाई आफ्नो जीवनको सबैभन्दा पीडादायी अनुभवका रूपमा वर्णन गर्दै राम्रो जीवन, स्वतन्त्रता र अध्ययनको अवसरका लागि ज्यान जोखिममा हालेको बताए।

यो सीमा पार गर्ने क्रम स्पेनको सर्वोच्च अदालतको निर्णयपछि आएको हो, जसले सेउटा वा मेलिला पुग्न खोज्दा समुद्रमा रोकिएका आप्रवासीहरूलाई सरसरी रूपमा मोरक्को फिर्ता पठाउन नसकिने फैसला गरेको थियो। मोरक्कन अधिकारीहरूले उक्त फैसलाले ‘समस्या’ ल्याउनेबारे स्पेनलाई चेतावनी दिएको बताएका थिए तर स्पेनले यस दाबीलाई अस्वीकार गर्दै आफूसँग यति ठुलो अभूतपूर्व घटनाको कुनै पूर्वसूचना वा गुप्तचर जानकारी नरहेको जनाएको छ।

स्पेनका गृहमन्त्रीले सीमा उल्लंघन दोहोरिन नदिन मोरक्कोसँग दृढताका साथ काम गरिरहेको र सेउटामा रहेका बाँकी आप्रवासीहरूलाई पनि चाँडै मोरक्को फिर्ता पठाइने बताएका छन्।

सेउटाभित्रका दृश्यहरूमा आप्रवासीहरू खाना, पानी र अन्य सहायता प्राप्त गर्न समुद्र तट नजिक जम्मा भएका देखिएका छन्, जहाँ केहीले ‘शरण’ लेखिएका ब्यानरहरू बोकेका थिए। धेरै मानिसहरू सहरका सडक र समुद्र तटमा सुतिरहेको अवस्थामा भेटिएका छन्।

बाँकी आप्रवासीहरू, विशेष गरी अभिभावकविहीन बालबालिकाहरूको उपचार र व्यवस्थापनबारे चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार सहरका विभिन्न केन्द्रहरूमा करिब ८०० बालबालिकालाई राखिएको छ। ३० वर्षीय सुडानी आप्रवासी अहमद हारुनले सेउटा पुग्ने आफ्नो वर्षौँदेखिको सपना पुरा भएको र परिवारलाई सहयोग गर्न चाहेको बताए।

अर्का सुडानी युवा कमालले मोरक्कोमा बस्न बाध्य पारिएपछि सुरक्षाको खोजीमा यहाँ आएको तर अहिले खाना, कपडा र सुत्ने ठाउँको अभावमा समुद्र तटमा रात बिताउनुपरेको गुनासो गरे। यद्यपि स्पेनका गृहमन्त्रीले नाबालिगहरूसहित सबै आप्रवासीहरूको अधिकारको सम्मान भइरहेको र उनीहरूको सहयोगका लागि करिब २ करोड ५० लाख युरो विनियोजन गरिएको दाबी गरेका छन्।